Tự học AI trong 2 tuần, học sinh lớp 9 giành giải Nhất với dự án chống lừa đảo

Sáng 15-3, vòng loại quốc gia Việt Nam ICIA 2026 (khu vực phía Nam) chính thức diễn ra tại trường Đại học Kinh tế TPHCM, xoay quanh hai chủ đề: AI phục vụ giáo dục đại chúng và mô hình “trường học không phát thải”. Cuộc thi khuyến khích học sinh phát triển tư duy STEM, sáng tạo liên ngành và giải pháp vì phát triển bền vững, quy tụ 31 đội học sinh 9-17 tuổi tranh tài.

Sân chơi STEM cho những ý tưởng đổi mới của học sinh

Bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Phó Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo (trường Đại học Kinh tế TPHCM) cho rằng ICIA không đơn thuần là một cuộc thi, mà là nơi hội tụ của những tài năng trẻ giàu đam mê và nhiệt huyết. Tại đây, học sinh có cơ hội chia sẻ ý tưởng sáng tạo, phát triển các dự án thành sản phẩm thực tiễn và đóng góp những giải pháp cho các vấn đề của thế giới.

Đúng với mục tiêu hướng đến của chương trình, Trần Ngọc Minh, học sinh lớp 9 (trường Quốc tế Mỹ St. Paul Hà Nội) giành giải Nhất với dự án PLUTO AI. Hướng đến việc xây dựng công cụ AI hỗ trợ nhận diện và cảnh báo các nguy cơ lừa đảo trên mạng xã hội.

Theo Ngọc Minh, ý tưởng dự án xuất phát từ trải nghiệm cá nhân khi từng gặp tình huống bị lừa qua Facebook. Từ đó, Minh mong muốn phát triển một hệ thống AI có khả năng phân tích và cảnh báo sớm các nội dung đáng ngờ trên môi trường trực tuyến.

Ngọc Minh cho biết dự án được thực hiện trong khoảng hai tuần, chủ yếu tự học qua Coursera và tự nghiên cứu.

Điểm mới của dự án nằm ở việc áp dụng reinforcement learning, cho phép hệ thống AI tự học và cải thiện độ chính xác dựa trên dữ liệu thu thập được. Để xây dựng sản phẩm, Minh sử dụng xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) nhằm thu thập và phân tích dữ liệu văn bản từ các website, đồng thời kết hợp computer vision (CV) để nhận diện, phân tích hình ảnh, từ đó đưa ra đánh giá mức độ an toàn, đáng lo ngại hoặc nguy hiểm của nội dung.

Trong khi đó, trước thực trạng đô thị hóa khiến không gian xanh ngày càng thu hẹp, nhóm học sinh Nguyễn Lê Vy, Trần Hải Gia Khôi và Lê Bảo Nhi (Trường THCS Cù Chính Lan và Trường Quốc tế Việt Nam - Phần Lan) đã đề xuất mô hình trồng rau, củ, quả ngay trong khuôn viên trường. Sản phẩm thu hoạch không chỉ góp phần tạo mảng xanh mà còn được bán gây quỹ học bổng cho học sinh.

Không chỉ là mô hình, dự án còn được áp dụng trực tiếp trong giờ thực hành tại trường, giúp học sinh có trải nghiệm thực tế và có thể nhân rộng trong cộng đồng.

“Chúng tôi tin rằng hành trình nuôi dưỡng tài năng là một quá trình liên tục, hướng đến xây dựng tương lai tốt đẹp hơn cho Việt Nam và vươn ra thế giới. Việc các em học sinh tự tin đứng trên sân khấu để trình bày ý tưởng, kể câu chuyện sáng tạo đằng sau những sản phẩm mình phát triển là điều rất đáng trân trọng” - bà Thảo chia sẻ.

Dự án ELECWALK của nhóm học sinh trường Quốc tế Singapore (Đà Nẵng) gây ấn tượng với ban giám khảo tại cuộc thi và đạt giải khuyến khích.

Thí sinh nhỏ tuổi nhất gây bất ngờ với dự án AI cho lớp học

Ba học sinh lớp 4 của Trường Quốc tế Á Châu gồm Thân Bảo Lâm, Châu Ngọc Bảo Anh và Đinh Khả Lâm (10 tuổi) là nhóm thí sinh nhỏ tuổi nhất tham gia cuộc thi năm nay. Các em mang đến dự án ứng dụng AI hỗ trợ giáo viên thiết kế bài giảng sinh động hơn.

Sản phẩm của nhóm gồm hai phần chính: hệ thống tạo trò chơi với thư viện mẫu hỗ trợ giáo viên xây dựng bài giảng, cùng chatbot để học sinh và phụ huynh có thể tương tác và sử dụng trong quá trình học tập.

 Xuất phát từ trải nghiệm thực tế trên lớp khi cảm thấy nhiều bài giảng còn đơn điệu, nhóm đã cùng nhau phát triển công cụ AI nhằm giúp việc học trở nên thú vị hơn. “AI là lĩnh vực khá khó với nhóm em, nhưng nhờ sự hỗ trợ của thầy cô và phụ huynh, nhóm đã có thể hoàn thành dự án” - Khả Lâm bày tỏ.

Từ trải nghiệm triển khai STEM tại Vương quốc Anh, ông Thịnh cho rằng tại Việt Nam, các chương trình STEM mang tính hệ thống và chuẩn hóa quốc tế vẫn còn hạn chế.

Sau một ngày tranh tài, ban giám khảo đã trao giải cho 15 đội có dự án nổi bật. Theo đánh giá của ban giám khảo, các dự án năm nay thể hiện tính thực tiễn cao, chú trọng khả năng ứng dụng và hướng đến phục vụ cộng đồng. 

Từ đó, các đội thi xuất sắc nhất tại TPHCM được lựa chọn đại diện Việt Nam tham dự Vòng Chung kết ICIA Global 2026, dự kiến diễn ra vào tháng 4-2026 tại Paragon International University (Cam-pu-chia).