Trưởng thôn hành động: Người 'gánh team' của bản

Không trông chờ, ỷ lại

Cách trung tâm xã Vĩnh Tường 14 km, bản Ồ Ồ Già Hóp mang cái tên ghép từ 2 bản cũ là Ồ Ồ và Già Hóp. Gần 200 hộ dân, phần lớn là đồng bào Thái, sinh sống giữa địa bàn còn nhiều khó khăn về hạ tầng.

Nữ trưởng bản Lương Thị Thảo (phải) trò chuyện với bà con

Ảnh: K.Hoan

Năm 2017, khi được chỉ định làm Bí thư Chi bộ rồi được người dân tín nhiệm bầu kiêm nhiệm trưởng bản, chị Lương Thị Thảo (43 tuổi) hiểu rằng nếu chỉ trông chờ vào nguồn lực đầu tư của nhà nước thì bản khó có thể thay đổi nhanh chóng. 

"Xa trung tâm xã, hạ tầng khó khăn, một bộ phận bà con khi đó vẫn nặng tư tưởng trông chờ, ỷ lại nên khi được giao làm bí thư chi bộ kiêm trưởng bản, tôi xác định phải bắt đầu làm cuộc "cách mạng" từ chính những điểm yếu ấy", chị Thảo chia sẻ.

Trước khi đảm nhận công việc, chị Thảo từng tham gia công tác Đoàn rồi Chi hội phụ nữ bản. Thời điểm được giao nhiệm vụ, do gia đình còn nhiều việc, chị từng không muốn nhận nhưng sự tin tưởng của người dân khiến chị thay đổi quyết định.

Việc đầu tiên nữ trưởng bản nghĩ đến là đường giao thông. Chị Thảo họp chi bộ để thống nhất các phương án làm đường rồi họp dân lấy ý kiến và được bà con ủng hộ. Chị lên xã đăng ký xi măng, vận động chủ mỏ khai thác đá xây dựng ở xã bên cạnh hỗ trợ đá dăm, người dân góp tiền để mua thêm vật liệu, thuê máy móc và góp công để làm đường. Phương châm được thống nhất là nhà nước và nhân dân cùng làm, làm từng tuyến, từng năm, phù hợp với khả năng đóng góp của người dân.

Ban đầu, không phải hộ nào cũng đồng tình, nhất là những hộ dân ở bản Ồ Ồ cũ, nằm cách xa bản Già Hóp cũ hơn 1 km và chưa biết nhiều về chị Thảo. "Một số hộ cho rằng đây là vùng cao khó khăn, cứ chờ nhà nước đầu tư làm đường. Tôi và ban quản lý bản phải đến tận nhà phân tích, vận động. Khi hiểu ra thì bà con mới đồng ý", chị Thảo kể.

Sự kiên trì ấy nhanh chóng cho kết quả. Tổng cộng 5 nhánh đường đất nhỏ hẹp nối từ tuyến liên xã vào các khu dân cư được mở rộng, đổ bê tông. Những con đường từng mịt mù bụi ngày nắng và lầy lội mỗi khi mưa xuống nay trở nên sạch sẽ, thuận tiện. "Đời sống bà con còn khó khăn nên chúng tôi không dám làm đường ồ ạt mà phải chia thành từng giai đoạn. Làm được đến đâu chắc đến đó", chị Thảo nói.

Một tuyến đường bê tông hóa tại bản Ồ Ồ Già Hóp

Ảnh: K.Hoan

Có đường, bản tiếp tục làm sân bóng. Mỗi hộ chỉ đóng góp 60.000 đồng để thuê xe san ủi, đổ đất, cộng thêm ngày công của người dân. Thế là một sân bóng nhỏ được hình thành, trở thành nơi sinh hoạt thể thao của bà con. Nhà cộng đồng xuống cấp cũng được chị Thảo vận động người dân đóng góp, đồng thời kêu gọi sự hỗ trợ từ một đơn vị quân đội để sửa sang, nâng cấp khuôn viên. Những việc tưởng nhỏ nhưng nối tiếp nhau đã tạo nên thay đổi lớn.

Muốn dân tin, trưởng bản phải làm trước 

Sau gần 10 năm, diện mạo Ồ Ồ Già Hóp đã thay đổi rõ rệt. Các tuyến đường, ngõ xóm cơ bản được bê tông hóa, bản làng khang trang, sạch sẽ. Hơn 100 bóng đèn được lắp đặt, thắp sáng các tuyến đường vào ban đêm. Nhưng với chị Thảo, làm đường mới chỉ là bước đầu. Muốn người dân thoát nghèo bền vững thì phải thay đổi cách sản xuất.

Năm 2020, nữ trưởng bản vận động bà con cùng nâng cấp hơn 2 km đường ra khu vực sản xuất, nơi trồng mía, ngô, chè. Những tuyến đường đất nhỏ, lầy lội, xe máy đi lại cũng khó khăn được mở rộng lên 4 - 5 m. Để có vật liệu, chị sang xã bên cạnh gặp chủ mỏ đá vôi, trình bày hoàn cảnh của bản và xin được hỗ trợ đá hộc, đá pây. 

"Chúng tôi về họp dân, vận động bà con góp tiền, mỗi hộ từ 1 - 1,3 triệu đồng để thuê xe, máy móc, rồi đóng góp thêm ngày công. Làm xong thì xe công nông, xe tải có thể ra vào chở nông sản rất thuận lợi", chị Thảo kể.

Từ những việc cụ thể ấy, chị Thảo tiếp tục đi đầu thay đổi phương thức sản xuất. Chị tìm mua những giống cây có năng suất cao để trồng thử, sau đó giới thiệu cho người dân cùng làm và hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc. Không chỉ vậy, nữ trưởng bản còn đưa câu chuyện xuất khẩu lao động về bản và tiên phong cho 2 con sang Nhật Bản làm việc. Với chị, thu nhập không phải lợi ích duy nhất. 

"Ra nước ngoài lao động bên cạnh thu nhập thì quan trọng hơn là để lớp trẻ học hỏi điều hay, điều tốt của người ta. Sau này về quê sẽ có thêm kiến thức, kinh nghiệm để làm ăn", chị Thảo nói.

Nhà văn hóa cộng đồng bản Ồ Ồ Già Hóp đang hoàn thiện

Ảnh: K.Hoan

Bên cạnh đó, người lao động trong bản được tập hợp thành các tổ lao động theo công việc và sức khỏe, như tổ khai thác keo, tổ hái chè… để điều phối theo từng nơi, từng lúc phù hợp. Giải pháp này giúp những lao động không có việc làm ổn định có thêm thu nhập, đồng thời tạo sự liên kết trong cộng đồng.

Ồ Ồ Già Hóp hiện có 3 tổ vay vốn Ngân hàng Chính sách xã hội và chị Thảo là một trong 3 tổ trưởng. Tổng nợ vay của bản hiện hơn 7 tỉ đồng. Người dân vay vốn để mua máy móc, đầu tư sản xuất và làm thủ tục cho con đi xuất khẩu lao động. "Điều tôi mừng nhất là bà con đã thay đổi tư duy. Họ biết sử dụng nguồn vốn ưu đãi của nhà nước để tự mình vươn lên, chứ không còn chỉ trông chờ, ỷ lại như trước", chị Thảo chia sẻ.

Thay đổi từ những điều nhỏ

Không chỉ lo chuyện đường sá, sản xuất, chị Thảo còn kiên trì vận động người dân thay đổi những thói quen đã tồn tại từ lâu. Trước đây, việc hiếu hỉ ở bản thường kéo dài cả tuần, gây tốn kém cho các gia đình. Chị cùng ban quản lý bản vận động rút ngắn thời gian tổ chức xuống còn 1 - 2 ngày. Các quy định về sinh hoạt cộng đồng cũng được đưa vào hương ước để thực hiện. Ngay cả việc hát karaoke cũng được quy định về thời gian, không làm ảnh hưởng người khác trong giờ nghỉ ngơi và việc học tập của trẻ em.

"Thay đổi tập quán lâu đời không dễ. Ai phản ứng thì chúng tôi gặp riêng để giải thích, vận động. Cũng có người phản ứng, nhưng mình phải kiên trì. Mình làm bằng cái tâm sáng, vì sự phát triển, văn minh của cả bản thì sẽ được bà con ủng hộ", chị Thảo nói.

Bà Lương Thị Trang, một người dân trong bản, nhận xét từ khi chị Thảo làm trưởng bản, Ồ Ồ Già Hóp thay đổi nhanh chóng. "Thảo làm việc rất nhiệt tình, giúp bà con có đường bê tông, bản làng sạch sẽ, kinh tế phát triển. Chúng tôi được nhờ nhiều lắm", bà Trang nói.

Theo bà Bùi Thị Phượng, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Tường, Ồ Ồ Già Hóp là bản khó khăn nhất của xã. Sự năng động, nhiệt huyết của chị Thảo đã góp phần quan trọng giúp bản thay đổi. "Có nhiều việc, chị Thảo báo cáo cho xã rồi làm và chúng tôi rất bất ngờ vì làm rất nhanh chóng và hiệu quả. Trưởng bản năng động, tích cực sẽ giúp xã rất nhiều trong phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương", bà Phượng nhìn nhận.

Còn với nữ trưởng bản Lương Thị Thảo, để tạo ra sự thay đổi ấy, cách đơn giản nhất là mình làm trước, làm thật và làm cho hiệu quả thì người dân sẽ tin. (còn tiếp)