Trồng thứ cây bán tất tần tật từ củ tới lá, nông dân Vũng Tàu cũ, nay TPHCM thu hơn 200 triệu/năm từ khu ruộng xấu

Từ 1,5ha ruộng lúa kém hiệu quả, chị Huỳnh Thị Thanh Vân chuyển sang trồng sen hữu cơ, rồi tìm cách khai thác giá trị gần như mọi bộ phận của cây sen để tạo nguồn thu.

Từng là dân thị thành, chị Huỳnh Thị Thanh Vân lại chọn trở về quê ở xã Long Tân, huyện Đất Đỏ, địa phận Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, nay là xã Đất Đỏ, TP.HCM, để làm nông.

Không chọn những cây trồng quen thuộc, chị Vân tìm đến cây sen - loài cây vốn gắn với đồng ruộng, ao hồ và đời sống người Việt. Điều đặc biệt là chị không chỉ trồng sen để lấy củ mà còn hướng tới khai thác giá trị từ nhiều bộ phận khác nhau của cây.

Hiện chị Vân có 1,5ha sen hữu cơ trên diện tích ruộng trước đây trồng lúa. Mô hình trồng sen hữu cơ giúp chị vừa thỏa niềm đam mê làm nông, vừa có nguồn thu ổn định khoảng 20 triệu đồng/tháng.

Từng là dân thị thành, chị Huỳnh Thị Thanh Vân lại chọn trở về quê trồng sen hữu cơ. Ảnh: T.Đ

Từ ruộng lúa kém hiệu quả đến 1,5ha sen hữu cơ

Trước khi bắt tay vào trồng sen, chị Vân đã dành thời gian rong ruổi nhiều nơi để tìm hiểu, học hỏi các mô hình trồng sen hữu cơ.

Năm 2018, chị quyết định tận dụng 1,5 công đất ruộng lúa kém năng suất của gia đình để trồng sen lấy củ. Ngay vụ đầu tiên, chị thu được hơn 800kg củ sen. Khi đó, giá củ sen khoảng 40.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, chị thu về hơn 25 triệu đồng tiền lời.

Kết quả ban đầu khiến chị có thêm động lực. Tuy nhiên, để đi đến quyết định mở rộng diện tích lên 1,5ha, chị Vân cũng phải trải qua 3 vụ thử nghiệm.

Theo nữ nông dân này, sen là loại cây tương đối dễ trồng, ít tốn công chăm sóc và tỷ lệ hao hụt thấp. Sau chi phí xuống giống ban đầu, người trồng chủ yếu tập trung theo dõi đồng ruộng, bón phân và thu hoạch.

Với cách làm hữu cơ, chị Vân không sử dụng phân bón hóa học hay thuốc bảo vệ thực vật. Việc phòng trừ sâu bệnh chủ yếu thực hiện thủ công, như dùng bẫy dính hoặc dẫn dụ, bắt sâu, bướm, ốc.

Mực nước cũng được điều chỉnh theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Muốn sen phát triển tốt, cho thu hoạch lâu và năng suất ổn định, chị phải thường xuyên chăm sóc, bổ sung phân hữu cơ đầy đủ.

“Phải cân đối giữa việc lấy ngó sen và để cây phát triển gương. Nếu lấy quá nhiều ngó, gương sen có thể xuất hiện nhiều hạt lép, từ đó ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng hạt”, chị Vân chia sẻ kinh nghiệm.

Trồng sen hữu cơ không bỏ thứ gì

Chị Vân bên ruộng sen. Ảnh: T.Đ

Điều khiến chị Vân quyết định “chơi lớn” với cây sen không chỉ nằm ở khả năng sinh trưởng mà còn ở giá trị của từng bộ phận cây sen.

Sen có tên khoa học Nelumbo nucifera, là cây thủy sinh lâu năm, phần thân rễ phát triển dưới bùn và tạo ra lá, hoa. Đây cũng là loài cây được sử dụng làm thực phẩm ở nhiều quốc gia. Thân rễ, hoa, lá và hạt sen đều có giá trị sử dụng.

Đó cũng chính là điểm đặc biệt giúp cây sen có lợi thế khi phát triển theo hướng nông nghiệp hữu cơ, một cây nhưng có thể tạo ra nhiều dòng sản phẩm.

Với ruộng sen của mình, chị Vân không dừng ở việc bán củ. Lá sen, đài sen, búp sen, tim sen được chị tận dụng để chế biến trà hoặc các món ăn, qua đó mở rộng nguồn thu thay vì để phụ phẩm trở thành thứ bỏ đi.

Cách khai thác này cũng phù hợp với xu hướng gia tăng giá trị từ nông sản. Thay vì chỉ bán nguyên liệu thô, người trồng có thể kéo dài chuỗi giá trị bằng cách sơ chế, chế biến những bộ phận vốn trước đây ít được chú ý.

Đáng chú ý, các nghiên cứu tổng quan về cây sen cũng cho thấy hạt sen có thành phần dinh dưỡng và các hợp chất sinh học được quan tâm trong lĩnh vực thực phẩm, trong khi nhiều bộ phận khác của cây cũng có giá trị sử dụng.

Với chị Vân, lợi thế lớn nhất của sen hữu cơ là cây sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh. Dù năng suất không cao bằng cách canh tác truyền thống, đổi lại sản phẩm có chất lượng và độ an toàn cao hơn, đồng thời giảm tác động đến môi trường.

Thu hoạch sen. Ảnh: T.Đ

“Cây sen của mình sạch từ đầu đến chân”, chị Vân chia sẻ. Vì vậy, thay vì chỉ trông chờ vào một sản phẩm, chị có thể tận dụng nhiều bộ phận của cây để bán và chế biến.

"So với trồng lúa, trồng sen hữu cơ mang lại hiệu quả kinh tế tốt hơn, môi trường cũng tốt hơn và đầu ra có thể kiểm soát. Trung bình mỗi tháng, mô hình trồng sen hữu cơ mang về cho tôi khoảng 20 triệu đồng", chị Vân cho biết.

Một cái hay khác là đến kỳ thu hoạch, thương lái tìm đến tận ruộng để thu mua và vận chuyển. Chị không phải chạy đôn chạy đáo tìm đầu ra.

Từ những thửa ruộng lúa kém hiệu quả, chị Vân đã tạo nên một vùng sen hữu cơ vừa cho sản phẩm, vừa tạo nguồn thu đều đặn. Câu chuyện của chị cho thấy đôi khi giá trị của một cây trồng không nằm ở việc thu được bao nhiêu từ một sản phẩm, mà ở khả năng tận dụng được bao nhiêu giá trị từ chính cây trồng ấy.

Đắt - Độc - Lạ Xem thêm