Trồng chanh giống gì mà trái quá trời, một nông dân xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai giàu hẳn lên (địa phận Yên Bái cũ)

Ông Nguyễn Trọng Hiếu, thôn Minh Bảo, xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai (địa phận huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái cũ) là một trong những người đầu tiên trồng chanh tứ quý. Mô hình trồng chanh tứ quý thành công giúp gia đình ông thu hàng trăm triệu đồng, giàu hẳn lên.

Mô hình trồng chanh tứ quý cho thu nhập cao của gia đình ông Nguyễn Trọng Hiếu, thôn Minh Bảo, xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai. Ảnh: Mùa Xuân.

Trồng chanh tứ quý cho thu hoạch quanh năm

Chúng tôi có mặt tại khu vườn của ông Nguyễn Trọng Hiếu, thôn Đa Cốc cũ, nay là thôn Minh Bảo, xã Thác Bà vào giữa mùa chanh tứ quý. Những hàng cây xanh mướt nối tiếp nhau xen kẽ trên triền đồi chè. Trên những cành chanh, quả xanh, quả chín chi chít, sai lúc lỉu.

Ông Nguyễn Trọng Hiếu kể: Tôi sinh ra và lớn lên tại Thái Bình (nay là tỉnh Hưng Yên), hơn 15 tuổi, tôi theo gia đình lên huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái (cũ) xây dựng vùng kinh tế mới.

Chuyển lên về vùng đất khu vực lòng hồ Thác Bà sinh sống, sau khi lập gia đình, tôi bắt đầu nhận đất làm kinh tế vườn, mang theo khát vọng đổi đời trên vùng đất đồi.

Ông Nguyễn Trọng Hiếu, thôn Minh Bảo, xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai chăm sóc chanh tứ quý. Ảnh: Mùa Xuân.

Những ngày đầu lập nghiệp, cũng giống như nhiều hộ nông dân khác, ông Hiếu đã lựa chọn trồng keo lấy gỗ.

Trên diện tích khoảng 4ha, cây keo từng được kỳ vọng sẽ giúp gia đình cải thiện cuộc sống. Thế nhưng nhiều năm gắn bó, hiệu quả kinh tế mang lại không như mong muốn.

Cùng với trồng rừng sản xuất, gia đình ông Hiếu còn nuôi lợn thịt, quy mô từ 200-250 con. Tuy nhiên, đợt dịch bệnh năm 2009 đã khiến đàn lợn chết gần hết, toàn bộ vốn liếng tích góp nhiều năm gần như mất trắng.

"Tôi cũng buồn và nản lắm, nhưng làm nông thì phải chấp nhận rủi ro. Sau thất bại đó, tôi quyết định dừng hẳn chăn nuôi để tập trung toàn bộ thời gian và vốn liếng cho cây trồng khác", ông Hiếu nhớ lại.

Nghĩ là làm, ông Hiếu tiếp tục tìm kiếm mạnh dạn đưa những cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn về trồng, bởi vậy, năm 2010, ông Nguyễn Trọng Hiếu chuyển đổi sang trồng chè và chanh tứ quý.

Ban đầu, diện tích chè lên tới 2ha, song càng sản xuất, ông càng nhận thấy chanh phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và cho hiệu quả vượt trội.

Từng phần diện tích chè được chuyển sang trồng chanh, đến nay gia đình còn khoảng 1ha chè và phát triển được 3ha chanh tứ quý.

Ông Nguyễn Trọng Hiếu chia sẻ: Loại chanh tứ quý này có ưu điểm là nhiều nước, cho quả gần như quanh năm nên đầu ra khá thuận lợi. Đặc biệt, vào thời điểm trái vụ, giá bán rất cao.

Không chỉ chuyển đổi cây trồng, ông Hiếu còn mạnh dạn áp dụng nhiều cách làm mới để giảm chi phí đầu tư.

Trồng chanh tứ quý xen chè mang lại lợi ích kép ở xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai. Ảnh: Mùa Xuân.

Những gốc bưởi già sau nhiều năm canh tác không bị chặt bỏ hoàn toàn mà được ông tận dụng làm gốc ghép cho chanh tứ quý.

Trước đó, gia đình từng trồng nhiều giống bưởi nổi tiếng như bưởi Diễn hay bưởi Đoan Hùng. Tuy nhiên, khi nhận thấy hiệu quả kinh tế không còn cao, ông quyết định ghép chanh vào gốc bưởi, nhờ vậy mà hiện toàn bộ vườn được phủ xanh chanh tứ quý.

"Tôi cưa bỏ phần thân cây, giữ lại bộ rễ khỏe rồi ghép mắt chanh vào gốc bưởi. Cách làm này giúp cây sinh trưởng nhanh, tiết kiệm thời gian và chi phí so với trồng mới", ông Hiếu nói.

Chia sẻ kinh nghiệm trồng chanh tứ quý từ nông dân giỏi xã Thác Bà (địa phận huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái cũ)

Theo ông Hiếu, toàn bộ kỹ thuật ghép, chăm sóc hay nhân giống đều do bản thân ông tự học hỏi.

Ban đầu, ông mua giống chanh từ Viện Nông nghiệp I (Hà Nội) về, sau nhiều năm đã tự nhân giống để mở rộng diện tích.

Ông Hiếu bảo, trồng chanh không khó nhưng đòi hỏi người làm phải thật sự kiên trì. Từ khâu tưới nước, bón phân đến phòng trừ sâu bệnh đều phải theo dõi thường xuyên.

Gia đình ông sử dụng hệ thống tưới phun bán thủ công, ưu tiên bón phân chuồng ủ hoai thay vì lạm dụng phân hóa học.

Cỏ trong vườn được phát bằng máy hoặc làm thủ công, tuyệt đối không sử dụng thuốc diệt cỏ nhằm giữ độ màu mỡ của đất và tạo môi trường sinh trưởng an toàn cho cây.

"Nếu bỏ bê vài tuần là sâu bệnh có thể phát sinh ngay, đặc biệt là loại ong đốt quả. Muốn chanh đẹp, năng suất cao thì phải bám vườn mỗi ngày", ông Hiếu bộc bạch.

Với cách làm bài bản, chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật, năm 2025, gia đình ông Hiếu thu khoảng 20 tấn quả chanh tứ quý, giá bán từ 8.000-10.000 đồng/kg, thu về gần 200 triệu đồng.

Đến dịp cận Tết hoặc sau Tết, khi nguồn cung khan hiếm, giá có thể tăng lên 40.000-50.000 đồng/kg.

Thời điểm hiện nay, thương lái vẫn thu mua ở mức 25.000-30.000 đồng/kg, giúp người trồng có nguồn thu khá.

Ưu điểm lớn nhất của chanh tứ quý là có thể cho thu hoạch gần như quanh năm. Người trồng không phải phụ thuộc hoàn toàn vào một vụ như nhiều loại cây ăn quả khác.

Nếu biết điều tiết nước tưới, cắt tỉa và chăm sóc đúng kỹ thuật, cây sẽ ra hoa, đậu quả liên tục, giúp nguồn thu ổn định.

Đến nay, mô hình của ông Nguyễn Trọng Hiếu đã trở thành địa chỉ để nhiều nông dân trong và ngoài xã Thác Bà tìm đến tham quan, học hỏi.

Ông luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm từ cách chọn giống, ghép cây đến chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh.

"Tôi vẫn khuyến khích bà con mạnh dạn chuyển đổi những diện tích bưởi kém hiệu quả sang trồng chanh.

Nhưng muốn thành công thì phải thật sự yêu cây, chịu khó bám vườn. Chỉ khi chăm sóc đúng kỹ thuật, cây chanh mới phát huy hết giá trị kinh tế", ông Hiếu tâm sự.

Không chỉ có thu nhập từ chanh tứ quý, ông Nguyễn Trọng Hiếu, thôn Minh Bảo, xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai còn thu nhập thêm từ thu hái chè búp tươi. Ảnh: Mùa Xuân.

Ở tuổi ngoài 60, ông Nguyễn Trọng Cốc vẫn cần mẫn lên đồi từ khi mặt trời vừa ló rạng. Với ông, mỗi gốc chanh không chỉ mang theo hy vọng về một mùa quả sai trĩu cành mà còn tạo bóng mát cho những búp chè non đang trong mùa sinh trưởng.