Trải nghiệm thực tế - ưu thế khi tìm việc

Khi doanh nghiệp (DN) ngày càng xem trọng kỹ năng và khả năng thích nghi, những trải nghiệm thực tế tích lũy từ thời sinh viên trở thành "vốn liếng" cần thiết, giúp người trẻ tự tin bước vào thị trường lao động.

Lợi thế cần thiết

Không ít sinh viên mới tốt nghiệp từng băn khoăn: "Chưa có kinh nghiệm thì lấy gì để xin việc?". Thế nhưng, trong bối cảnh nhiều DN ngày càng đề cao năng lực thực hành, kỹ năng mềm và khả năng thích ứng, những trải nghiệm tích lũy từ quá trình thực tập, làm thêm hay tham gia dự án từ khi còn ngồi trên ghế giảng đường đang trở thành điểm cộng đối với lao động trẻ.

Chưa đầy 2 tháng sau khi nhận bằng tốt nghiệp ngành truyền thông, Nguyễn Minh Anh (ngụ TP HCM) đã trở thành nhân viên chính thức tại công ty nơi anh từng thực tập từ năm thứ 3 đại học (ĐH). Ngoài 2 kỳ thực tập, anh còn làm cộng tác viên nội dung và tham gia nhiều dự án của DN này.

"Tôi khá may mắn khi được làm quen với môi trường làm việc từ sớm. Khi phỏng vấn, nhà tuyển dụng không chỉ hỏi kiến thức chuyên ngành mà còn quan tâm đến những dự án tôi từng tham gia, cách xử lý công việc thực tế và khả năng thích nghi với môi trường mới" - Minh Anh nhớ lại.

Không được như Minh Anh, hơn 3 tháng sau khi tốt nghiệp ngành quản trị kinh doanh, anh Trần Quốc Huy (quê Tây Ninh) vẫn chưa tìm được công việc phù hợp. Dù sở hữu tấm bằng loại khá, anh liên tục bị DN từ chối sau nhiều lần ứng tuyển. Lý do là vì suốt thời gian ở ĐH, anh chủ yếu tập trung vào việc học, ít tham gia hoạt động ngoại khóa hay thực tập tại DN.

"Đến lúc trả lời phỏng vấn xin việc, tôi mới nhận ra mình thiếu nhiều kỹ năng và trải nghiệm. Nhà tuyển dụng hỏi về các dự án đã tham gia, kinh nghiệm thực tế hoặc hoạt động câu lạc bộ, nhưng tôi gần như không có gì để trình bày" - anh Huy tiếc rẻ. Có thời điểm, anh chấp nhận ứng tuyển vào những vị trí không đúng chuyên ngành để tích lũy kinh nghiệm và tìm kiếm cơ hội.

Trải nghiệm thực tế ngày càng trở thành lợi thế của sinh viên khi bước vào thị trường lao động

Trong khi đó, dù chưa từng làm việc toàn thời gian, Lê Khánh Linh (quê Đồng Nai), cử nhân ngành công nghệ thực phẩm, lại tạo được lợi thế nhờ những trải nghiệm tích lũy từ thời sinh viên. Suốt 4 năm ĐH, cô tích cực tham gia câu lạc bộ học thuật, các cuộc thi nghiên cứu khoa học và nhiều chương trình tình nguyện.

Năm cuối ĐH, Khánh Linh cùng nhóm bạn thực hiện một dự án khởi nghiệp dành cho sinh viên và đoạt giải khuyến khích cấp trường. Cô bày tỏ: "Ban đầu, tôi nghĩ những hoạt động đó chỉ để trải nghiệm nhưng khi phỏng vấn, nhà tuyển dụng lại rất quan tâm. Họ hỏi tôi học được gì từ quá trình làm việc nhóm, cách giải quyết mâu thuẫn hay xử lý áp lực trong quá trình thực hiện dự án".

Cốt lõi vẫn là kiến thức

Thực tế, chuyện sinh viên nên ưu tiên tích lũy kiến thức hay dành thời gian cho các trải nghiệm thực tế vẫn là vấn đề được nhiều người trẻ quan tâm.

Tại talkshow "Sinh viên - học sinh đối thoại cùng CEO" do Trường ĐH Tài chính - Marketing (UFM) tổ chức mới đây, Nguyễn Ngọc Tài, sinh viên ngành marketing, cho biết ngoài việc học trên lớp, anh còn nhận quay phim, chụp ảnh và tích cực tham gia các hoạt động thực tế để trau dồi chuyên môn. Anh băn khoăn liệu những trải nghiệm "thực chiến" ấy có được DN đánh giá cao, có bù đắp phần nào cho việc chưa đạt nhiều thành tích học tập nổi bật hay không.

Theo bà Lê Ngọc Kim Ngân, Giám đốc Phòng Kinh doanh khách đoàn - Công ty CP Vietluxtour, việc trải nghiệm thực tế từ sớm giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng giao tiếp, khả năng thích ứng và tạo lợi thế khi đi làm. Song, kinh nghiệm thực tế không đồng nghĩa với việc xem nhẹ học tập.

"Không nhất thiết phải đạt loại xuất sắc nhưng sinh viên cần biết cân bằng giữa học tập và hoạt động thực tế. Một nền tảng học thuật tốt kết hợp với trải nghiệm thực tiễn sẽ giúp hồ sơ ứng tuyển nổi bật hơn" - bà Kim Ngân đánh giá.

Ông Nguyễn Thanh Nhã, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Phát triển nguồn nhân lực Tân Cảng - STC, cho rằng sinh viên hoàn toàn có thể tích lũy kinh nghiệm ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường thông qua các hoạt động ngoại khóa, công tác Đoàn - hội, cuộc thi chuyên môn, làm thêm, kiến tập, thực tập hoặc tham gia dự án cụ thể. Ông nhận định: "Điều DN quan tâm không chỉ là tấm bằng mà còn là những gì ứng viên đã trải qua và đạt được. Đi học không chỉ là tiếp thu kiến thức trên giảng đường mà còn phải rèn luyện bản lĩnh, kỹ năng phục vụ công việc trong tương lai".

Tại chương trình "Kết nối DN - Open Business Matching 2026" do Trường ĐH Mở TP HCM vừa tổ chức, ông Võ Văn Sang, Tổng Giám đốc Công ty CP Xây dựng Phố Thị, cho biết các kỳ thực tập hiện nay không còn đơn thuần là yêu cầu để sinh viên hoàn thành chương trình học. Đó còn là cơ hội để người trẻ trải nghiệm nghề nghiệp và tích lũy kinh nghiệm thực tế.

Theo ông Sang, nhiều sinh viên chủ động tìm kiếm cơ hội thực tập từ năm thứ 2, 3 ĐH thay vì chờ đến năm cuối. Về phía DN, nhiều đơn vị cũng xây dựng chương trình thực tập sinh và quản trị viên tập sự như một kênh tuyển dụng, phát hiện nhân sự tiềm năng.

"Thực tập là quá trình 2 chiều. Sinh viên có cơ hội học hỏi, cọ xát môi trường làm việc thực tế, còn DN có điều kiện đánh giá năng lực, thái độ và tìm kiếm nguồn nhân lực phù hợp cho tương lai" - ông Sang nhấn mạnh.