TPHCM kiến nghị loạt cơ chế để phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê

3 kiến nghị

Ngày 13/6, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng đoàn công tác Chính phủ làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM. Tại buổi làm việc, TPHCM kiến nghị Chính phủ xem xét nhiều cơ chế ưu đãi nhằm thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân.

Ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TPHCM phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: VGP.

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TPHCM cho rằng, để tạo đột phá trong phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân, TPHCM kiến nghị Chính phủ và Thủ tướng xem xét 3 nhóm cơ chế, chính sách.

Về đất đai, TPHCM kiến nghị cho phép UBND TPHCM quyết định giao chủ đầu tư trực tiếp đối với quỹ đất do Nhà nước quản lý, quỹ đất công hoặc quỹ đất phù hợp quy hoạch. Không thực hiện đấu giá, đấu thầu đối với các dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân.

TPHCM kiến nghị Chính phủ miễn, giảm tiền sử dụng đất và tiền thuê đất trong 5 - 10 năm đầu. Đồng thời miễn hoặc giảm thuế đất trong cùng giai đoạn đối với các doanh nghiệp phát triển nhà cho thuê.

Đồng thời, có chính sách tín dụng ưu đãi với lãi suất thấp hơn khoảng 2 - 3% so với mặt bằng lãi suất thương mại hiện nay, qua đó tạo thêm động lực để doanh nghiệp đầu tư vào phân khúc này.

Một kiến nghị đáng chú ý khác là cho phép chuyển đổi linh hoạt giữa các loại hình nhà ở như nhà tái định cư, nhà ở xã hội và nhà cho thuê. Theo lãnh đạo TPHCM, thực tế đã xuất hiện nhiều trường hợp quỹ nhà tái định cư không còn nhu cầu sử dụng nhưng việc chuyển đổi công năng còn gặp nhiều rào cản do quy định hiện hành.

TPHCM đặt mục tiêu phát triển 50.000 căn nhà ở xã hội cho thuê trong giai đoạn 2026 - 2030.

Việc nới lỏng cơ chế chuyển đổi được kỳ vọng sẽ giúp địa phương chủ động hơn trong điều hành, đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường, đồng thời hạn chế tình trạng lãng phí nguồn lực nhà ở hiện có. Lãnh đạo TPHCM cũng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ tiếp tục chỉ đạo tháo gỡ các dự án tồn đọng, đặc biệt là những dự án thuộc thẩm quyền Trung ương.

Trả lời các kiến nghị của TPHCM, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết việc giao chủ đầu tư và không tổ chức đấu giá đối với dự án nhà ở xã hội đã được quy định tại Nghị định số 192/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 201 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội cũng đã có các quy định liên quan. Theo ông Minh, pháp luật hiện hành không hạn chế loại hình hoặc quỹ đất phát triển nhà ở xã hội, chỉ yêu cầu quỹ đất phù hợp với quy hoạch. Chính phủ cũng đã có nghị quyết phân cấp cho HĐND TPHCM quyết định nội dung này.

Với đề xuất miễn, giảm tiền sử dụng đất, thuế và hỗ trợ lãi suất vay đối với các dự án nhà ở xã hội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, Luật Nhà ở 2023 đã có quy định về miễn, giảm tiền sử dụng đất và hỗ trợ lãi suất. Hiện, Bộ Xây dựng đang phối hợp với các đơn vị liên quan nghiên cứu bổ sung các chính sách ưu đãi về tiền sử dụng đất, thuế và lãi suất đối với nhà đầu tư cũng như các đối tượng được thuê hoặc sử dụng nhà ở xã hội.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trả lời các kiến nghị của TPHCM. Ảnh: VGP.

Đối với kiến nghị cho phép linh hoạt chuyển đổi các loại hình nhà ở trong cùng dự án, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết nội dung này đã được quy định tại Nghị định số 95/2024/NĐ-CP. Nếu TPHCM có đề xuất khác với quy định hiện hành, có thể nghiên cứu bổ sung vào Luật Đô thị đặc biệt.

Về loại hình nhà ở có thời hạn sở hữu 50 năm, Bộ trưởng cho biết Bộ Xây dựng sẽ phối hợp với các địa phương rà soát, đánh giá và tham mưu cấp có thẩm quyền các giải pháp nhằm thu hút nguồn lực cho phát triển kinh tế xã hội.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng đề nghị TPHCM rà soát, công bố các phường đạt trình độ phát triển đô thị theo Nghị quyết số 1111/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, làm cơ sở pháp lý cho công tác quản lý nhà nước về phát triển đô thị, đầu tư xây dựng và phân cấp quản lý đô thị khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

TPHCM cũng cần xác định rõ vai trò, chức năng của từng đô thị trong cấu trúc đô thị đa trung tâm của thành phố mới để làm cơ sở định hướng phân bổ dân cư và đầu tư hạ tầng. TPHCM cũng cần tập trung triển khai các dự án vành đai, cao tốc, đường sắt đô thị, hình thành khung kết cấu hạ tầng chiến lược, tăng cường kết nối vùng, phát huy lợi thế cảng biển và phát triển trung tâm kinh tế biển.

TPHCM phải chủ động

Phát biểu kết luận tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, sắp tới đây sẽ sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng đoàn công tác Chính phủ làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM. Ảnh: VGP.

Theo Thủ tướng, phát triển nhà ở cho thuê là một ưu tiên chiến lược và sẽ được cụ thể hóa trong luật. Nhà ở cho thuê sẽ thuộc sở hữu nhà nước, không bán mà được cho thuê dài hạn, có thể lên đến 30 năm, với các tiêu chuẩn, quy chuẩn và điều kiện thuê phù hợp.

Khi phát triển các khu đô thị thương mại, cần hạn chế tối đa nhà ở thấp tầng, ưu tiên chung cư và các công trình cao tầng. Trong các khu đô thị mới phải dành một phần diện tích để phát triển nhà ở cho thuê thuộc sở hữu nhà nước, sử dụng chung hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội của khu đô thị.

Thủ tướng nhấn mạnh, Nhà nước cần đóng vai trò dẫn dắt bằng việc bố trí nguồn vốn đầu tư ban đầu. TPHCM cần rà soát, khai thác hiệu quả quỹ đất và quỹ nhà dôi dư chưa sử dụng để tạo thêm nguồn lực cho chương trình phát triển nhà ở.

Bên cạnh nguồn vốn ngân sách, Thủ tướng cho rằng muốn phát triển bền vững cần huy động mạnh mẽ nguồn lực từ khu vực tư nhân. Thủ tướng đồng tình với đề xuất của TPHCM về việc xây dựng các cơ chế hỗ trợ nhà đầu tư như nguồn vốn dài hạn với lãi suất phù hợp để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, vận hành và khai thác nhà ở cho thuê trong dài hạn.

Theo Thủ tướng, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước đã được giao nhiệm vụ trong tháng 7 phải đề xuất các cơ chế tài chính hỗ trợ lĩnh vực này. Một số giải pháp đang được nghiên cứu gồm phát hành trái phiếu để tạo nguồn vốn cho Ngân hàng Chính sách xã hội hoặc cho phép ngân hàng này phát hành trái phiếu có bảo lãnh của Chính phủ.

TPHCM cần xác định mục tiêu phát triển mạnh nhà ở cho thuê, song song với tiếp tục phát triển nhà ở thương mại.

Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước cũng có thể xem xét cơ chế tái cấp vốn dài hạn cho Ngân hàng Chính sách xã hội nhằm tạo nguồn tín dụng trung và dài hạn với lãi suất hợp lý cho các dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.

Thủ tướng cũng gợi mở những giải pháp mạnh hơn. Đối với các dự án nhà ở xã hội đã hoàn thành nhưng chưa bán được, TPHCM có thể nghiên cứu cơ chế đề xuất mua lại để chuyển đổi sang mô hình nhà ở cho thuê.

Theo Thủ tướng, có nhiều cách thức để huy động nguồn lực phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, từ ngân sách nhà nước đến nguồn vốn tư nhân. Tuy nhiên, điều quan trọng là TPHCM phải chủ động đề xuất các cơ chế, chính sách mới.

“Những vấn đề pháp luật chưa có quy định thì phải mạnh dạn kiến nghị. Từ nay đến cuối năm, các luật liên quan sẽ được hoàn thiện và ban hành. TPHCM cần xác định mục tiêu phát triển mạnh nhà ở cho thuê, song song với tiếp tục phát triển nhà ở thương mại”, Thủ tướng nói.