TP.HCM 'đại phẫu' nhà ven kênh

4 hours ago 7

Quảng Cáo
0943778078

Từ nay đến năm 2030, TP.HCM đặt mục tiêu di dời hơn 41.500 căn nhà trên và ven kênh rạch, tương đương 93% khối lượng nhà ven kênh đã giải tỏa giai đoạn 1993 - 2025.

Ngóng chờ đổi thay từng ngày

Những ngày đầu tháng 8.2026, các hộ dân ven rạch Văn Thánh (P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) bàn tán về kế hoạch di dời để cải tạo, chỉnh trang tuyến rạch ngay trong năm 2026. Nằm sâu trong con hẻm đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, căn nhà rộng khoảng 80 m² của bà Nguyễn Thị Mai là nơi sinh sống của 10 người. Từng mét vuông sàn gỗ đều được tận dụng làm chỗ ngủ, chỗ ăn, chỗ cất giữ đồ đạc.

Bà Mai cho biết những ngày nắng gắt, rác thải ùn ứ dưới chân cọc bê tông gặp hơi nóng bốc mùi nồng nặc, xộc thẳng vào bữa cơm, giấc ngủ. Làm nghề nhặt ve chai thiếu trước hụt sau khiến bà mong rạch Văn Thánh sớm được chỉnh trang để gia đình thoát khỏi cảnh ngột ngạt. "Người dân nghèo trong xóm chỉ mong được bồi thường hợp lý. Nếu nhận tiền, tôi có thể tự tìm chỗ ở, mua một căn nhà nhỏ dưới Dĩ An cũng được", bà chia sẻ.

Cùng chung cảnh sống trên kênh, 8 người trong gia đình bà Phạm Thị Phát (68 tuổi) sinh sống trong căn nhà rộng hơn 50 m² nằm sát bờ nam kênh Đôi (P.Chánh Hưng, TP.HCM) mua từ năm 1967. Tá túc ở đây nhiều năm, bà Phát đã quen với cảnh mỗi khi nước ròng, rác lại dồn về, mắc lại ven bờ. Nhìn sang bờ bắc kênh Đôi, nơi dự án cải tạo đã được triển khai, nhiều hộ dân nhận bồi thường, di dời để bàn giao mặt bằng, bà Phát càng mong bờ nam sớm được chỉnh trang.

"Làm xong cả 2 bờ thì Kênh Đôi mới thực sự hồi sinh, phố xá cũng sạch đẹp, khang trang hơn", bà Phát kỳ vọng.

Cách đó không xa, căn nhà rộng hơn 60 m² của bà Phan Thị Huy Liên (68 tuổi) nằm trong khu quy hoạch nên gia đình bà không dám sửa chữa lớn, chỉ chắp vá những chỗ xuống cấp để tiếp tục sống. "Nhà nước giải tỏa năm nào thì chị em tôi chấp hành năm đó. Tôi chỉ mong được bồi thường hợp lý. Khi nhận tiền, mấy chị em sẽ góp lại để mua chung một căn nhà nhỏ ở vùng ven, ưu tiên gần chợ để vừa có nơi ở ổn định, vừa thuận tiện buôn bán, mưu sinh", bà Liên cho hay.

Với mức độ đô thị hóa nhanh, rạch Văn Thánh và kênh Đôi chỉ là 2 trong hàng chục tuyến kênh, rạch ở TP.HCM rơi vào tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng suốt hàng chục năm qua. Từ năm 1993 đến nay, TP.HCM thực hiện hàng loạt dự án di dời nhà ven kênh với hơn 44.500 căn, điển hình như tuyến Nhiêu Lộc - Thị Nghè, Tàu Hủ - Bến Nghé, Tân Hóa - Lò Gốm. Những năm gần đây, một số dự án quy mô lớn tiếp tục được khởi công như kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên, rạch Xuyên Tâm, bờ bắc kênh Đôi.

Tổng vốn hơn 382.000 tỉ đồng

Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM Trần Quang Lâm cho biết trong đề án chỉnh trang đô thị khu vực nhà trên và ven kênh, sông, rạch, TP.HCM xác định giai đoạn 2025 - 2030 sẽ triển khai 117 dự án với quy mô khoảng 41.540 căn nhà ở ven sông, kênh, rạch trải dài tại 53 phường, xã. Khi hoàn thành, các dự án góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, cải thiện môi trường, xử lý ô nhiễm, giải quyết các điểm ngập úng trọng điểm, hoàn thiện hệ thống thoát nước, kiểm soát triều cường và từng bước chỉnh trang cảnh quan đô thị dọc hai bên bờ sông, kênh, rạch.

Trong giai đoạn 1, thành phố triển khai 54 dự án, ảnh hưởng đến khoảng 19.958 căn, tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 149.500 tỉ đồng; giai đoạn 2 triển khai 63 dự án, ảnh hưởng khoảng 21.582 căn, tổng mức đầu tư hơn 232.880 tỉ đồng. Thay vì chỉ đầu tư công, chương trình di dời nhà ven kênh rạch sắp tới sẽ đa dạng nguồn vốn với 69 dự án đầu tư công, 48 dự án đối tác công tư. Trong năm 2026, TP.HCM sẽ khởi công dự án cải tạo rạch Văn Thánh và hoàn thành 10 dự án chuyển tiếp ở 2 phường Thới An, An Phú Đông và xã Đông Thạnh, dự kiến di dời hơn 2.920 căn. Năm 2027, TP.HCM dự kiến khởi công đồng loạt 11 dự án, năm 2028 triển khai thêm 61 dự án, năm 2029 triển khai 34 dự án còn lại.

Về tái định cư, khảo sát năm 2025 của Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM cho thấy có đến 65,7% người dân được hỏi chọn hình thức nhận tiền mặt theo giá thị trường, 21,2% chọn tái định cư bằng nền đất hoặc căn hộ và 13,1% có ý kiến khác. Theo ước tính của Sở Xây dựng, khoảng 60% hộ dân bị ảnh hưởng nhận tiền tự lo nơi ở mới và 40% có nhu cầu tái định cư, tương ứng khoảng 15.300 căn. Do các tuyến sông, kênh, rạch kéo dài, đi qua nhiều phường, xã nên phương án tái định cư sẽ ưu tiên bố trí tại địa bàn đang sinh sống, địa bàn lân cận, và cuối cùng là bố trí nhà ở xã hội có sẵn thuộc địa bàn khác.

Để chuẩn bị quỹ nhà phục vụ tái định cư, TP.HCM sẽ triển khai 46 dự án, quy mô hơn 18.100 căn hộ và nền đất. Nguồn nhà ở phục vụ tái định cư phân tán ở khu vực Bình Thạnh, Q.4, Q.6, Q.7, Q.8, Q.12, Q.Gò Vấp, Q.Tân Phú, Q.Bình Tân, TP.Thủ Đức, H.Hóc Môn, H.Bình Chánh, H.Nhà Bè, H.Cần Giờ cũ để người dân lựa chọn.

Địa phương chuẩn bị ra sao?

TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, cho biết chủ trương di dời nhà trên và ven kênh rạch không phải là câu chuyện mới. Thành phố đã đặt ra mục tiêu này từ nhiều năm trước, nhưng tiến độ thực hiện còn chậm do hạn chế về nguồn lực tài chính. Ông Thuận cho rằng việc chỉnh trang, di dời nhà trên và ven kênh rạch là nhiệm vụ cần được ưu tiên vì không chỉ góp phần xây dựng đô thị xanh, sạch, đẹp mà còn giúp cải thiện khả năng thoát nước, giảm ngập, khôi phục dòng chảy tự nhiên và nâng cao chất lượng môi trường sống.

Với hơn 1.000 hộ dân bị ảnh hưởng khi cải tạo rạch Văn Thánh, bà Nguyễn Thị Châu Thi, Phó chủ tịch UBND P.Thạnh Mỹ Tây, cho biết nhiệm vụ trọng tâm của phường là giúp người dân sớm ổn định nơi ở, đời sống và sinh kế sau di dời. Hiện phường đã ban hành kế hoạch hỗ trợ người dân sau di dời, tổ công tác rà soát những trường hợp còn khó khăn để bổ sung phương án hỗ trợ. Người dân được hướng dẫn đăng ký cư trú, chuyển trường cho học sinh, xác nhận hoàn cảnh khó khăn, vay vốn ưu đãi và tìm kiếm việc làm.

Để phục vụ tái định cư, TP.HCM đã phân bổ gần 400 căn hộ tại P.Gia Định và P.Thạnh Mỹ Tây, tạo điều kiện để người dân được bố trí chỗ ở mới ngay tại địa phương (cùng ở Q.Bình Thạnh cũ). Phường cũng thiết lập đầu mối tiếp nhận, phân loại và xử lý kiến nghị theo từng nhóm vấn đề như giá bồi thường, điều kiện bố trí tái định cư, chính sách hỗ trợ, pháp lý nhà đất…

Theo bà Thi, các hộ có người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em hoặc hoàn cảnh đặc biệt khó khăn sẽ được ưu tiên hỗ trợ. Phường dự kiến huy động nguồn lực xã hội hóa để hỗ trợ vận chuyển, nhu yếu phẩm ban đầu, ổn định nơi ở mới. Đối với hộ buôn bán nhỏ, lao động tự do địa phương hỗ trợ kết nối học nghề, chuyển đổi sinh kế và nguồn vốn vay ưu đãi. Người có nhu cầu kinh doanh tiếp sẽ được hướng dẫn thủ tục đăng ký và hỗ trợ tìm địa điểm phù hợp.

Trong 117 dự án toàn TP.HCM, xã Nhà Bè triển khai 29 dự án, ảnh hưởng đến gần 3.000 căn, tổng vốn đầu tư hơn 23.700 tỉ đồng. Lãnh đạo xã Nhà Bè cho biết đang tập trung điều chỉnh quy hoạch, bố trí quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội và nhà tái định cư. Dự kiến khu vực này đáp ứng khoảng 6.750 chỗ ở, góp phần bảo đảm nhu cầu tái định cư khi triển khai các dự án chỉnh trang đô thị.

Về mục tiêu di dời hơn 41.000 căn nhà trong giai đoạn 2026 - 2030, TS Phạm Viết Thuận cho rằng cần đa dạng nguồn vốn thay vì chỉ trông chờ vào ngân sách. Tuy nhiên, để thu hút nhà đầu tư, điều quan trọng nhất là chính sách phải ổn định, minh bạch và nhất quán trong suốt quá trình triển khai dự án. "Việc di dời nhà trên và ven kênh rạch cần được xem là nhiệm vụ trọng tâm để tập trung nguồn lực, triển khai quyết liệt và thực chất, thay vì thực hiện theo từng đợt nhỏ hoặc mang tính phong trào", chuyên gia nói.

Read Entire Article