Tổng lãnh sự Malaysia tại TP.HCM: Đại học hai nước nhiều tiềm năng thiết lập quan hệ đối tác

Bên lề một hội thảo quốc tế về giáo dục đại học hồi cuối tháng 7, Tuổi Trẻ đã phỏng vấn Tổng lãnh sự Malaysia tại TP.HCM Firdauz Othman về hợp tác giáo dục đại học, trao đổi nguồn nhân lực giữa hai nước và các nước ASEAN trong kỷ nguyên AI.

Định hình tương lai giáo dục đại học 

* Thưa Tổng lãnh sự, ông nhiều lần chia sẻ giáo dục là "cây cầu quan trọng kết nối các quốc gia", trong đó có Malaysia và Việt Nam. Vậy trong bối cảnh rộng hơn, AI đang làm thay đổi cây cầu ấy như thế nào? Nó mở ra những hình thức hợp tác mới nào, đặc biệt trong trao đổi nguồn nhân lực?

- Tôi muốn nhấn mạnh rằng AI đang chuyển đổi giáo dục từ dịch chuyển sinh viên giữa các nước sang tạo điều kiện cho dịch chuyển tri thức, dịch chuyển nhân tài và quan hệ đối tác đổi mới sáng tạo. 

Cây cầu giáo dục đang đổi hình thức: từ gặp gỡ trực tiếp, mặt đối mặt sang gặp gỡ qua hệ sinh thái số. Trong đó các trường đại học hai nước có thể hợp tác theo thời gian thực, cùng làm nghiên cứu chung, cùng theo đuổi công nghệ lấy con người làm trung tâm và chuyển đổi số với sự tham gia của doanh nghiệp. Hai hình thức cụ thể là lớp học ảo và mô hình đào tạo xuyên biên giới.

AI cũng đang gắn kết nhà trường với doanh nghiệp chặt chẽ hơn bằng cách đưa sinh viên vào các dự án thực tế ngay trong quá trình học. Qua đó sinh viên có thể được trang bị đúng những kỹ năng mà các ngành ASEAN đang cần.

Trong bối cảnh đó, sinh viên không đơn thuần là người thụ hưởng nền giáo dục. Họ còn phải là những đối tác chủ động cùng định hình tương lai của giáo dục đại học và của cộng đồng ASEAN.

* Làm thế nào để bảo đảm AI trong giáo dục đến được với mọi người học, chứ không chỉ một nhóm có điều kiện thuận lợi hơn, thưa ông?

- Quan điểm của Malaysia là công nghệ phải thu hẹp bất bình đẳng giáo dục, chứ không làm nó rộng thêm. Giáo dục không chỉ nên chuẩn bị cho sinh viên khả năng sử dụng trí tuệ nhân tạo, mà còn phải trang bị cho họ tư duy phản biện, khả năng sáng tạo, sự chính trực, lòng đồng cảm và năng lực đưa ra những quyết định đúng đắn, có trách nhiệm.

Muốn vậy, các nước ASEAN cần đầu tư vào hạ tầng số và Internet với giá phải chăng, đưa năng lực sử dụng AI đến được với người học bất kể xuất thân kinh tế - xã hội. AI phải mang tính bao trùm, có đạo đức và ai cũng tiếp cận được, không ai bị bỏ lại phía sau.

Theo tôi, đây là phần việc không một chủ thể nào có thể làm một mình, mà phải có sự phối hợp đa ngành giữa nhà trường, chính phủ, doanh nghiệp và cả xã hội. 

Cao hơn nữa, ở cấp khu vực, hợp tác ASEAN thông qua việc chia sẻ nguồn lực và chuyên môn giữa các nước thành viên có tầm quan trọng không kém.

Trách nhiệm của chúng ta không dừng lại ở việc tiếp nhận công nghệ mới. Chúng ta phải bảo đảm rằng tiến bộ công nghệ vẫn lấy con người làm trung tâm, có đạo đức và mang tính bao trùm.

Chất xúc tác cho hội nhập ASEAN

* Trong khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện, ưu tiên hàng đầu của Malaysia trong hợp tác giáo dục đại học với Việt Nam là gì?

- Tháng 11-2024, Việt Nam và Malaysia chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện. Các cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước đã đặt ra một mệnh lệnh rõ ràng: chuyển hóa lòng tin ngoại giao thành sự phát triển cụ thể và bền vững.

Từ đó, ưu tiên của Malaysia trong hợp tác giáo dục đại học với Việt Nam là phát triển nguồn nhân lực sẵn sàng đáp ứng những thay đổi trong tương lai, thông qua hợp tác giữa các cơ sở đào tạo và giao lưu Nhân dân hai nước.

Cụ thể hơn, theo quan sát của tôi sau gần ba năm công tác tại TP.HCM, đó là việc gắn giáo dục đại học trực tiếp với các doanh nghiệp công nghệ cao. 

Điều này bao gồm mở rộng khả năng dịch chuyển, trao đổi của cả sinh viên lẫn giảng viên, nhằm tăng cường nghiên cứu chung trong lĩnh vực AI và công nghệ số.

Malaysia đặt mục tiêu biến giáo dục đại học thành chất xúc tác cho hội nhập ASEAN, hướng tới lứa sinh viên tốt nghiệp có khả năng cạnh tranh toàn cầu, kỹ năng số và kết nối về văn hóa. 

Do đó chúng tôi khuyến khích các trường đại học hai nước bắt tay nhau, từ chương trình đào tạo liên kết, trao đổi giảng viên cho tới các sáng kiến gắn với doanh nghiệp.

Malaysia đánh giá cao bước tiến vượt bậc của giáo dục đại học Việt Nam, đặc biệt qua tham vọng chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học và hội nhập quốc tế của các trường.

Trường, viện của Việt Nam và Malaysia có tiềm năng học tập lẫn nhau và thiết lập quan hệ đối tác, hướng đến kết quả thực tiễn và bền vững to lớn.

Dù vậy, tôi muốn nhấn mạnh giá trị của những thỏa thuận ấy không nên được đo bằng số văn kiện đã ký. Thay vào đó, giá trị thật của chúng phải nằm ở những cơ hội mà chúng tạo ra cho sinh viên, giảng viên, nhà trường và xã hội.

* Xin cảm ơn ông!