Tính toán "né" giờ cao điểm sử dụng điện

Trong bối cảnh căng thẳng cung ứng điện, Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO) đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới ngay trong tháng 6-2026 nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng điện khỏi giờ cao điểm từ 17 giờ 30 phút đến 22 giờ 30 phút.

Nên chuyển sản xuất sang giờ thấp điểm

Theo NSMO, trong bối cảnh sản lượng tiêu thụ điện của hệ thống điện quốc gia ngày 25-5 có thể lên tới 1,136 tỉ KWh và công suất lớn nhất của hệ thống điện quốc gia vào cao điểm 21 giờ 30 phút đạt mức 53.503 MW, NSMO đã lệnh khởi động các tổ máy chạy dầu đắt tiền gồm S1, S2 Ô Môn I (chạy dầu FO) để bảo đảm khả dụng cho hệ thống điện quốc gia và hòa lưới trước 7 giờ ngày 25-5 để đáp ứng cao điểm. Những tổ máy chạy dầu còn lại bao gồm S1-3, GT4-5 Thủ Đức (DO), S4 Cần Thơ (FO), GT1-4 Cần Thơ (DO) sẽ tiếp tục được huy động khi cần thiết.

Trước đó, vào cuối tháng 4 vừa qua, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định 963/QĐ-BCT quy định khung giờ cao điểm trong ngày sẽ được điều chỉnh tập trung vào buổi tối, từ 17 giờ 30 phút đến 22 giờ 30 phút. Trong khi đó, giờ thấp điểm được áp dụng từ 0 giờ đến 6 giờ sáng.

Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực TP HCM (EVNHCMC), cho biết việc điều chỉnh khung giờ cao điểm không làm thay đổi tổng thời gian áp dụng (khoảng 5 giờ/ngày), mà chỉ chuyển từ ban ngày sang buổi tối.

Thay đổi này có tác động tích cực đối với khối sản xuất - kinh doanh. Trước đây, khung giờ cao điểm từ 9 giờ 30 phút đến 11 giờ 30 phút trùng với thời gian sản xuất liên tục. Khi chuyển sang buổi tối, doanh nghiệp (DN) có thể chủ động điều chỉnh ca kíp để tránh giờ cao điểm, qua đó giảm áp lực chi phí điện. Với những DN có phụ tải ổn định 24/24 giờ, việc thay đổi này hầu như không tạo ra khác biệt đáng kể.

Ngành điện hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh lên kế hoạch thích nghi với khung giờ cao điểm mới dự kiến áp dụng từ tháng 6-2026. Ảnh: LÊ TỈNH

Ông Kiên cũng lưu ý do quy định mới vừa được ban hành và chưa áp dụng chính thức, DN vẫn còn thời gian để chủ động xây dựng phương án vận hành phù hợp hơn so với trước đây. Tuy nhiên, nhóm chịu tác động rõ hơn là các cơ sở dịch vụ như nhà hàng, khách sạn, quán bar, karaoke… bởi nhu cầu sử dụng điện tập trung vào buổi tối, trùng với giờ cao điểm mới. Dù vậy, đây không phải là tác động tiêu cực mà còn tạo động lực để các đơn vị này điều chỉnh hoạt động và đầu tư giải pháp phù hợp.

Ông Kiên khuyến cáo DN, hộ kinh doanh sử dụng điện kinh doanh, sản xuất, có thể chuyển hoạt động tiêu thụ điện lớn sang giờ thấp điểm, hạn chế vận hành máy móc công suất lớn vào giờ cao điểm. Việc này cũng góp phần thúc đẩy xu hướng sử dụng điện mặt trời kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng. Hiện nay, hệ thống điện đã tiếp nhận tỉ trọng lớn nguồn điện mặt trời, tạo điều kiện để giảm áp lực vào giờ cao điểm ban ngày. Do đó, các DN, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ, có thể tận dụng điện mặt trời ban ngày, lưu trữ và sử dụng vào ban đêm nhằm tiết kiệm chi phí. "Giải pháp này không chỉ giúp DN chủ động nguồn điện, giảm chi phí mà còn góp phần giảm tải cho hệ thống điện quốc gia. Nhìn chung, khối sản xuất hầu như không bị ảnh hưởng, trong khi khối dịch vụ được khuyến khích thích ứng và đầu tư để sử dụng điện hiệu quả hơn" - ông Kiên chia sẻ.

Đã có kế hoạch để thích nghi

Ở góc độ DN sử dụng điện cho sản xuất - kinh doanh, ông T.H.P, chủ một nhà máy nước đá ở TP HCM, bày tỏ lo ngại nếu thay đổi cách tính giờ cao điểm từ ngày 1-6, nhà máy của ông chắc chắn sẽ tăng chi phí tiền điện do đang mùa cao điểm nắng nóng, phải chạy tối đa công suất. Điều này khiến biên lợi nhuận của DN bị thu hẹp do khó điều chỉnh giá bán trong bối cảnh cạnh tranh cao và nhiều hợp đồng đã chốt giá từ đầu năm.

Để giảm tác động, ông P. cho biết đang rà soát toàn bộ quy trình vận hành, tạm dừng những thiết bị không thực sự cần thiết trong giờ cao điểm và sắp xếp lại ca làm việc của người lao động nhằm tối ưu mức tiêu thụ điện. Ông cũng mong muốn những thay đổi liên quan giá điện hoặc khung giờ tính giá trong tương lai có lộ trình thông báo sớm hơn để DN chủ động chuẩn bị.

Ngoài ra, ông P. đang cân nhắc việc lắp đặt điện mặt trời nhưng còn ngần ngại do diện tích xưởng nhỏ và lo ngại về vấn đề bảo trì hằng tháng, ảnh hưởng việc kiểm soát an ninh tại xưởng.

Ở lĩnh vực thực phẩm, ông Trương Chí Thiện, Tổng Giám đốc Công ty CP Thực phẩm Vĩnh Thành Đạt, cho biết DN chủ yếu sản xuất vào ban ngày nên mức độ ảnh hưởng không quá lớn. Công ty đang tính toán đẩy thời gian bắt đầu ca làm việc sớm hơn từ 30 phút đến 1 giờ để hoàn tất phần lớn hoạt động trước 17 giờ 30 phút - thời điểm bắt đầu khung giờ cao điểm mới.

Theo ông Thiện, giải pháp này khá khả thi bởi đa số công nhân đang thuê trọ gần nhà máy. Đồng thời, DN cũng kỳ vọng thủ tục đầu tư điện mặt trời dành cho khối DN sẽ tiếp tục được đơn giản hóa để sớm triển khai hệ thống phù hợp với điều kiện sản xuất hiện có.

Trong ngành chế biến gỗ, ông Đặng Minh Lành, Giám đốc Công ty TNHH Nội thất New GBI, cho biết nhiều đơn hàng xuất khẩu yêu cầu tiến độ gấp nên DN thường phải tổ chức sản xuất liên tục cả ngày lẫn đêm. Với những đơn hàng có thời gian linh hoạt hơn, công ty sẽ ưu tiên bố trí các công đoạn sử dụng nhiều máy móc vào khung giờ thấp điểm, trong khi giờ cao điểm chỉ thực hiện các công việc thủ công cần ít điện năng hơn. DN cũng đang triển khai kế hoạch lắp đặt điện mặt trời nhằm giảm chi phí năng lượng và chủ động nguồn điện phục vụ sản xuất. "Tôi mong cơ quan quản lý nghiên cứu chính sách ưu đãi giá điện đối với các DN tích cực dịch chuyển phụ tải sang giờ thấp điểm" - ông Lành bày tỏ.

Tương tự, ông Hoàng Văn Thủy, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cà phê Đại Hoàng Thủy, cho biết những thiết bị có công suất lớn sẽ được ưu tiên vận hành ngoài giờ cao điểm để tiết giảm chi phí.

Theo ông Thủy, tập đoàn vừa đầu tư hơn 25 triệu USD xây dựng nhà máy thứ 3 tại Khu Công nghiệp Tân Thới Hiệp (TP HCM), công suất thiết kế 25.000 tấn/năm. Dây chuyền nhập khẩu từ Đức và Nhật Bản có hiệu suất cao, kết hợp hệ thống điện mặt trời áp mái giúp giảm đáng kể mức tiêu thụ điện năng.

Tuy nhiên, theo ông Thủy, áp lực hiện nay không chỉ đến từ chi phí điện mà còn từ giá nguyên liệu, bao bì và vật tư nhập khẩu tăng mạnh, có mặt hàng tăng tới 60%. Trong khi đó, DN khó nâng giá bán tương ứng vì lo ngại ảnh hưởng đến sức cạnh tranh. Vì vậy, ông kiến nghị cần có các giải pháp bình ổn giá nguyên liệu và chính sách thuế phù hợp để hỗ trợ DN duy trì sản xuất và mở rộng thị trường.