Tin tức thế giới 23-5: Bà trùm tình báo Mỹ từ chức, nghi bị ép; Đàm phán Mỹ - Iran có tiến triển

Lãnh đạo tình báo Mỹ Tulsi Gabbard từ chức, nghi bị Nhà Trắng ép

Ngày 22-5, Giám đốc Tình báo quốc gia Mỹ Tulsi Gabbard - vị trí cao nhất trong cộng đồng tình báo nước này - tuyên bố sẽ từ chức từ ngày 30-6.

Trong lá thư từ chức được bà đăng trên mạng xã hội X, bà Gabbard cho biết chồng bà vừa được chẩn đoán mắc một dạng ung thư xương hiếm gặp và bà cần dành thời gian chăm sóc ông.

Bà Gabbard đã thông báo ý định này với Tổng thống Donald Trump trong cuộc gặp tại Phòng Bầu dục cùng ngày.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump xác nhận Phó giám đốc thứ nhất Aaron Lukas sẽ tạm quyền lãnh đạo cơ quan này. Tổng thống Mỹ ca ngợi bà Gabbard "đã làm rất tốt", nhưng cho rằng bà "có quyền được ở bên chồng" trong giai đoạn khó khăn.

Tuy nhiên một nguồn tin am hiểu vụ việc tiết lộ bà Gabbard thực chất đã bị Nhà Trắng "ép" rời ghế.

Ông Trump từng úp mở về bất đồng với bà Gabbard trong cách tiếp cận Iran. Hồi tháng 3, ông nói bà "mềm mỏng" hơn ông trong việc kiềm chế tham vọng hạt nhân của Tehran. 

Một quan chức cấp cao Nhà Trắng còn tiết lộ ông Trump đã hỏi ý kiến các đồng minh về người thay thế bà Gabbard trong nhiều tháng qua.

Tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh tuyên thệ nhậm chức

Ngày 22-5, tân Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh chính thức tuyên thệ nhậm chức.

Phát biểu đầu nhiệm kỳ, ông Warsh cam kết sẽ "định hướng cải cách" Ngân hàng Trung ương Mỹ.

"Tôi sẽ lãnh đạo Fed với định hướng cải cách, học hỏi từ cả thành công và sai lầm trong quá khứ, thoát khỏi các khuôn khổ và mô hình cứng nhắc, đồng thời duy trì các chuẩn mực rõ ràng về liêm chính và hiệu quả", ông Warsh tuyên bố về đường hướng điều hành của mình. 

Tân Chủ tịch Fed cho rằng nếu Ngân hàng Trung ương theo đuổi mục tiêu "với sự khôn ngoan, rõ ràng, độc lập và quyết tâm" thì "lạm phát có thể thấp hơn, tăng trưởng mạnh hơn, thu nhập thực của người dân cao hơn".

Tổng thống Mỹ Donald Trump dành lời khen cho ông Warsh. Ông thúc giục Fed để nền kinh tế "bùng nổ", nhưng cũng khẳng định ông Warsh sẽ "hoàn toàn độc lập" trong vai trò mới.

"Kevin hiểu rằng khi kinh tế bùng nổ thì đó là điều tốt. Chúng ta muốn chặn lạm phát, nhưng không muốn chặn sự vĩ đại", ông Trump phát biểu.

Suốt nhiều tháng qua, ông Trump đã gây sức ép chưa từng có lên Fed để hạ lãi suất, bao gồm cả việc tìm cách sa thải một thống đốc Fed và mở cuộc điều tra hình sự nhằm vào Chủ tịch mới kết thúc nhiệm kỳ Jerome Powell.

SpaceX phóng thử Starship V3 - phiên bản lớn nhất, mạnh nhất

Ngày 22-5, SpaceX đã phóng thành công Starship V3. Đây là phiên bản tên lửa đẩy có thể tái sử dụng lớn nhất và mạnh nhất từ trước đến nay của công ty, là mẫu thiết kế lại hoàn toàn sau nhiều lần phóng thử thất bại trong năm 2025.

Theo AP, tên lửa cất cánh từ mũi phía nam bang Texas, mang theo 20 mô hình vệ tinh Starlink để thả ở nửa kia địa cầu.

Trong lần thử nghiệm này, SpaceX không có kế hoạch thu hồi tầng đẩy Super Heavy lẫn tầng trên Starship. 

Super Heavy dự kiến rơi xuống vịnh Mexico khoảng 7 phút sau khi cất cánh, còn Starship tiếp tục bay trong không gian dưới quỹ đạo trước khi hạ cánh xuống Ấn Độ Dương khoảng một giờ sau đó.

Vụ phóng thử diễn ra chỉ hai ngày sau khi Giám đốc điều hành (CEO) SpaceX Elon Musk thông báo sẽ đưa công ty này lên sàn chứng khoán (IPO). 

Đây là chuyến bay thử nghiệm thứ 12 của Starship, tên lửa đang được ông Musk và SpaceX chế tạo nhằm hiện thực hóa giấc mơ đưa con người lên sao Hỏa, cũng như tham gia vào sứ mệnh đưa con người lên Mặt trăng tới đây của NASA.

Đàm phán Mỹ - Iran "có tiến triển" nhưng còn nhiều bất đồng

Ngày 22-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington nhận thấy "một số tiến triển" trong đàm phán với Tehran, song khẳng định vẫn còn nhiều việc phải làm.

Ông Rubio chia sẻ với báo chí sau Hội nghị các Bộ trưởng NATO tại Helsingborg (Thụy Điển): "Đã có một số tiến triển. Tôi không muốn phóng đại, cũng không xem nhẹ. Còn nhiều việc phải làm. Chúng ta chưa đến đích, nhưng tôi hy vọng sẽ đến".

Ngoại trưởng Mỹ không quên nhấn mạnh kế hoạch của Iran về cơ chế thu phí qua eo biển Hormuz là "không thể chấp nhận". 

"Nếu tình hình không thay đổi, Tổng thống đã nói rõ ông có các lựa chọn khác", ông Rubio cảnh báo.

Trước đó vài giờ, ông Trump đã tuyên bố không dự đám cưới của con trai cả Donald Trump Jr. vào cuối tuần. Tổng thống Mỹ khẳng định ông cần ở Washington "trong thời điểm quan trọng này", nhưng không chia sẻ thêm.

Theo Reuters, tuyên bố của ông Rubio được đưa ra trong bối cảnh các bên đang tăng tốc nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột. 

Tư lệnh quân đội Pakistan đã đến Tehran cùng ngày để tiếp tục vai trò trung gian. Một phái đoàn đàm phán Qatar - phối hợp với Mỹ - cũng có mặt tại thủ đô Iran.

Cùng ngày, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran cho rằng khác biệt giữa hai bên còn "sâu sắc và đáng kể".

WHO nâng cảnh báo dịch Ebola ở CHDC Congo lên mức cao nhất

Ngày 22-5, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thông báo nâng mức cảnh báo nguy cơ từ dịch Ebola tại CHDC Congo lên mức cao nhất, khi số ca bệnh và tử vong tiếp tục tăng.

Cụ thể, WHO nâng mức đánh giá nguy cơ với CHDC Congo từ "cao" lên "rất cao", trong khi giữ nguyên mức "cao" cho khu vực và "thấp" trên toàn cầu.

Theo AFP, hiện CHDC Congo có 82 ca bệnh và 7 ca tử vong đã được xác nhận, cùng gần 750 ca nghi nhiễm và 177 ca tử vong nghi do Ebola.

Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus mô tả tình hình "đặc biệt khó khăn" khi nhân viên y tế đang chạy đua để theo kịp tốc độ lây lan của vi rút và truy vết tiếp xúc trong các khu vực kém an ninh nghiêm trọng. 

"Chúng tôi biết dịch bệnh ở CHDC Congo lớn hơn nhiều so với số ca đã xác nhận", ông Tedros nói với báo giới tại trụ sở WHO ở Geneva.

Người đứng đầu WHO cho biết tình hình tại nước láng giềng Uganda hiện "ổn định", với 2 ca xác nhận - đều là người đến từ CHDC Congo - và 1 ca tử vong. 

Tai nạn mỏ than ở Sơn Tây (Trung Quốc): 4 người chết, 90 người mắc kẹt

Theo Tân Hoa xã ngày 23-5, ít nhất 4 người đã thiệt mạng và còn 90 người vẫn mắc kẹt dưới hầm sau khi nồng độ khí carbon monoxide vượt ngưỡng cho phép tại một mỏ than ở thành phố Trường Trị, tỉnh Sơn Tây (Trung Quốc).

Vụ tai nạn xảy ra vào tối 22-5 tại mỏ than Lưu Thần Dụ ở Trường Trị. Tính đến sáng 23-5, lực lượng cứu hộ đã đưa được 157 trong tổng số 247 công nhân đang làm việc dưới hầm lên mặt đất, trong đó có 4 người tử vong.