5 hours ago
3
Voọc xám là một trong những loài linh trưởng quý hiếm phân bố tại khu vực Đông Nam Á, trong đó Việt Nam được xem là nơi có vai trò quan trọng đối với việc bảo tồn loài.
Tại Việt Nam, Voọc xám từng xuất hiện tại nhiều cánh rừng già khắp vùng Tây Bắc và Bắc Trung Bộ, từ Điện Biên tới Quảng Trị. Tuy nhiên nhiều năm qua, nạn săn bắt cùng sinh cảnh sống bị thu hẹp đã đẩy loài đến bên bờ tuyệt chủng với xếp loại cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ Việt Nam.
Nhiều nơi từng ghi nhận sự tồn tại của loài nhưng đến nay không còn được tìm thấy. Tại Mù Cang Chải (Lào Cai) hay Mường La (Sơn La), Voọc xám từng được ghi nhận trong các cuộc khảo sát trước đây song từ khoảng năm 2010 đến nay chưa có thêm ghi nhận mới nào về sự xuất hiện của loài.
Hiện nay, thông tin về tình trạng quần thể Voọc xám trong tự nhiên ở Việt Nam vẫn còn hạn chế. Một số quần thể còn được ghi nhận với quy mô nhỏ và phân bố rời rạc.
Trong đó, Vườn quốc gia Xuân Liên (Thanh Hóa) được xem là nơi tồn tại những quần thể lớn nhất tại Việt Nam hiện nay, với khoảng 100–200 cá thể .
Tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu (Thanh Hóa), quần thể ước tính chỉ còn khoảng 7–9 cá thể. Tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt (Nghệ An), ghi nhận khoảng 36 cá thể trong khi Vườn Quốc gia Pù Mát có khoảng 4 đàn với tổng số khoảng 20 cá thể.
Với đặc điểm chủ yếu sống trên tán cây trong những cánh rừng già, Voọc xám cực kỳ hiếm gặp ngoài tự nhiên.
Mới đây, trong đợt bẫy ảnh trên diện rộng tại Vườn quốc gia Xuân Liên, do Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) phối hợp với Ban quản lý Vườn thực hiện đã ghi nhận những hình ảnh hiếm hoi về loài ngoài tự nhiên, trở thành tư liệu quý giá về loài linh trưởng cực kỳ hiếm gặp này.
Đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái
Voọc xám thường sống trong những cánh rừng nguyên sinh. Là loài sống chủ yếu trên tán cây, Voọc xám hiếm khi xuống mặt đất và dành phần lớn thời gian để di chuyển, kiếm ăn cũng như nghỉ ngơi trên các tầng rừng cao. Điều này giúp chúng tránh được nhiều loài săn mồi tự nhiên nhưng cũng khiến việc nghiên cứu, theo dõi ngoài thực địa trở nên khó khăn.
Chúng thường sống thành từng đàn với cấu trúc xã hội khá chặt chẽ, mỗi đàn có thể gồm một con đực trưởng thành cùng nhiều con cái và con non hoặc nhiều cá thể trưởng thành cùng sinh sống trong một nhóm.
Khẩu phần ăn của Voọc xám chủ yếu là lá cây non, chồi, quả và đôi khi bổ sung thêm hoa hoặc hạt. Vì vậy, chúng tham gia điều hòa quần thể thực vật trong rừng, đồng thời là một mắt xích trong chuỗi thức ăn tự nhiên.
Bên cạnh vai trò đó, Voọc xám còn góp phần duy trì cân bằng sinh thái thông qua quá trình phát tán hạt giống.
Hình ảnh loài Voọc xám hiếm hoi ngoài tự nhiên. Nguồn: Danh lục đỏ Việt Nam.
Sự hiện diện của Voọc xám cũng được xem là chỉ dấu về chất lượng và mức độ nguyên vẹn của hệ sinh thái rừng, bởi loài này thường chỉ tồn tại ở những khu vực còn duy trì được sinh cảnh phù hợp, chủ yếu là những cánh rừng già nguyên sinh, nơi có nhiều cây lớn với tán lá rậm rạp.
Trước nguy cơ tuyệt chủng của loài, các chuyên gia đề xuất bảo vệ sinh cảnh trong khu vực phân bố hiếm hoi còn sót lại, đồng thời kiểm soát chặt chẽ tình trạng săn bắt, buôn bán trái pháp luật loài này ở trong nước và quốc tế, cũng như tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo tồn loài.
