
Một cây tiêu ở huyện Tiên Phước - Ảnh: HUỲNH VĂN MỸ
Theo văn bằng bảo hộ, UBND xã Tiên Phước, TP Đà Nẵng là tổ chức đại diện các xã được giao quản lý chỉ dẫn địa lý "Tiên Phước" cho sản phẩm hạt tiêu với khu vực địa lý được bảo hộ thuộc các xã Tiên Phước, Lãnh Ngọc, Thạnh Bình và Sơn Cẩm Hà trước đây thuộc huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam.
Từ lâu hạt tiêu Tiên Phước nổi tiếng với hương thơm đậm, vị cay nồng đặc trưng và chất lượng cao.
Theo hồ sơ mô tả chỉ dẫn địa lý, sản phẩm gồm ba dạng chính là tiêu xanh, tiêu đen và tiêu trắng.
Trong đó tiêu đen Tiên Phước có hàm lượng piperin 6,82 - 7,17% và hàm lượng tinh dầu bay hơi từ 2,47 - 2,67%, tiêu trắng có hàm lượng piperin đạt 7,32 - 7,44%, tạo nên vị cay nồng đặc trưng khó nhầm lẫn với các vùng tiêu khác.
Các nhà khoa học xác định chất lượng đặc thù của tiêu Tiên Phước là kết quả của sự kết hợp đặc biệt giữa điều kiện tự nhiên đặc hữu và tập quán canh tác truyền thống của người dân địa phương. Tiêu được trồng trên vùng gò đồi, nhiều sỏi sạn, khí hậu có biên độ nhiệt ngày đêm lớn cùng số giờ nắng cao giúp cây tiêu tích lũy hàm lượng tinh dầu và piperin cao hơn.
Bên cạnh yếu tố tự nhiên, người dân địa phương vẫn duy trì các phương thức canh tác truyền thống như sử dụng choái sống, bố trí hàng tiêu theo hướng Đông - Tây, ưu tiên sử dụng phân chuồng, phân hữu cơ và phân vi sinh trong quá trình chăm sóc. Những kinh nghiệm sản xuất được tích lũy qua nhiều thế hệ đã góp phần tạo nên chất lượng và bản sắc riêng cho sản phẩm.
Không chỉ có giá trị về mặt chất lượng, hạt tiêu Tiên Phước còn mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa.
Từ đầu thế kỷ 17, hồ tiêu đã là một trong những mặt hàng giao thương quan trọng của vùng Đàng Trong thông qua thương cảng Hội An. Nhiều tài liệu lịch sử của các học giả trong và ngoài nước đều ghi nhận hồ tiêu Tiên Phước là sản vật quý, có danh tiếng từ sớm.
Việc bảo hộ chỉ dẫn địa lý "Tiên Phước" đối với sản phẩm hạt tiêu có ý nghĩa quan trọng trong việc xác lập cơ sở pháp lý nhằm bảo vệ danh tiếng, chất lượng và nguồn gốc của sản phẩm.
Tạo điều kiện để tổ chức quản lý, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển thị trường theo quy định.
Đây là tiền đề để xây dựng và phát triển chuỗi giá trị sản phẩm theo hướng bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh. Đồng thời cũng là động lực cho người nông dân thúc đẩy sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng quy mô thương mại.
Cùng với các chỉ dẫn địa lý đã được bảo hộ như sâm Ngọc Linh, quế Trà My, yến sào Cù Lao Chàm hay nước mắm Nam Ô, chỉ dẫn địa lý "Tiên Phước" được kỳ vọng sẽ góp phần nâng tầm hạt tiêu địa phương, đưa sản phẩm này trở thành một thương hiệu có giá trị cao, có chỗ đứng vững chắc trên thị trường trong nước, tiếp cận thị trường quốc tế.
Ngày 25-5, UBND xã Tiên Phước sẽ tổ chức lễ công bố và đón nhận văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý Tiên phước cho sản phẩm hạt tiêu.
