Tiếng chuông chùa ở Trường Sa: Những nốt trầm bình yên

13 năm “vương vấn” dưới mái chùa Trường Sa

Mái chùa Việt Nam ở Trường Sa

Mặt trời đỏ rực như khối than hồng chìm dần xuống đường chân trời thẳm thẫm. Giữa khung cảnh bao la ấy, tuyến hàng hải quốc tế qua Trường Sa vẫn nhộn nhịp tàu thuyền, những con tàu đánh cá của ngư dân Việt Nam trở về sau chuyến biển dài, tàu container viễn dương chao đảo qua sóng dữ, và cả những hải trình du lịch xẻ sóng qua Biển Đông. Rồi từ trên cao, giữa những mái ngói cong màu nâu trầm thấp thoáng trong sắc xanh ngắt của biển trời, tiếng đại hồng chung lại chậm rãi ngân lên. Âm thanh ấy không át tiếng sóng gầm hay tiếng động cơ tàu thuyền, nhưng đủ sức trầm hùng để bất kỳ ai đang lênh đênh trên hải trình bất giác dừng lại, buông bỏ những ưu tư.

Nhiều ngư dân bám biển lâu năm chia sẻ rằng, mỗi lần qua vùng biển Trường Sa, nghe tiếng chuông chùa vọng ra từ đảo xa, họ đều tự giác buông tay lưới, chắp tay trước ngực hướng về nơi cửa Phật. Giữa đại dương dông bão, nốt trầm dịu êm ấy là lời nguyện cầu bình an cho bản thân, cho gia đình và cho biển mẹ dịu êm. Tiếng chuông đã vượt qua ranh giới của một nghi lễ tôn giáo thuần túy, trở thành giai điệu của an nhiên, của tình đồng bào và khát vọng hòa bình.

Đến Trường Sa, hình ảnh khiến nhiều người xúc động nhất chính là sự gắn bó vô điều kiện của những vị sư trẻ với đảo. Trong căn phòng nhỏ ngát hương trầm tại chùa Trường Sa Lớn, Đại đức Thích Nhuận Đạt mỉm cười ấm áp khi nhớ lại hành trình 13 năm cắm chốt nơi tiền đồn.

Trong chuyến công tác, tôi may mắn được trò chuyện cùng thầy Thích Nhuận Đạt (SN 1988 tại tỉnh Khánh Hòa), trụ trì tại chùa Trường Sa Lớn. Thầy Đạt xin vào chùa tu học từ năm 12 tuổi.

Năm 2013, khi vừa hoàn thành chương trình trung cấp Phật học, nghe lời Hòa thượng sư phụ hỏi “Con có muốn ra Trường Sa làm Phật sự một năm không?”, vị Tăng sinh trẻ gật đầu ngay lập tức, dù ngày ấy còn chưa hình dung Trường Sa nằm ở tọa độ nào.

Từ những ngày đầu đặt chân lên đảo Song Tử Tây năm 2013 rồi chuyển sang trụ trì chùa Trường Sa Lớn từ năm 2021 đến nay, thầy Nhuận Đạt đã coi đảo xa thành nhà. Thầy kể lại kỷ niệm năm 2016, khi người mẹ đã ngoài 63 tuổi được đoàn công tác mời ra thăm con: “Tàu ghé đảo chỉ có ba tiếng đồng hồ, nhưng má cứ nắm tay, kiểm tra kỹ lưỡng từng chỗ ăn ở, sinh hoạt của tôi. Nay má 73 tuổi rồi, sức khỏe yếu nên khó đi lại, nhưng cứ vài ngày lại gọi điện ra động viên: “Có khỏe mới làm tốt Phật sự, cống hiến cho Đức Phật và đất nước…”

Thầy Thích Nhuận Đạt tại chùa Trường Sa Lớn

Suốt hơn một năm qua, thầy Nhuận Đạt chưa một lần về lại đất liền. “Ở đảo quen rồi, mỗi lần vào bờ nghỉ phép vài ngày là anh em trên đảo lại gọi điện hỏi khi nào thầy ra. Tôi nguyện cống hiến trọn đời cho Trường Sa, ít nhất là cũng đến năm 2030”, vị Đại đức mỉm cười, ánh mắt ngời sáng niềm vui thanh tịnh.

Khi tấm lòng hoà cùng gió biển

Vượt qua trận bão lớn cùng Tàu Kiểm ngư-491, Thượng tọa Thích Minh Quang, Phó Trưởng ban kiêm Chánh Văn phòng I Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam chia sẻ về ý nghĩa của việc trùng tu, tôn tạo hệ thống 21 ngôi chùa nơi tuyến đầu sóng gió. Thượng tọa nhấn mạnh, Phật giáo Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc với tinh thần “nhập thế” dấn thân. Việc hiện diện 21 mái chùa trên quần đảo Trường Sa mang ba giá trị biểu tượng vô cùng sâu sắc.

Thứ nhất, đó là sự bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa ngàn đời. Mái chùa Việt chính là nơi giữ gìn hồn cốt dân tộc. Ở đâu có người Việt, ở đó có mái chùa. Việc mái chùa đứng vững giữa trùng khơi là lời khẳng định đĩnh đạc về chủ quyền văn hóa không thể xói mòn.

Chùa Sinh Tồn Đông

Thứ hai, ngôi chùa trên đảo xác lập một cột mốc tâm linh vững chắc. Chùa không chỉ là điểm tựa tinh thần cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân yên tâm cắm chốt, mà còn là “mái nhà chung” che chở, nơi tránh trú an lành cho ngư dân trước mỗi chuyến vươn khơi.

Thứ ba, sự hiện diện của Phật giáo nơi đảo xa giúp lan tỏa tinh thần Từ bi và Trí tuệ. Khi lòng người có Từ bi và Trí tuệ, mọi nỗi khổ niềm đau, mọi hận thù hay nguy cơ xung đột sẽ bị đẩy lùi, nhường chỗ cho hòa bình và an lạc.

“Xây dựng một ngôi chùa đã khó, nhưng duy trì và thắp sáng năng lượng tâm linh nơi tiền đồn xa xôi còn khó hơn gấp bội. Tới đây, Giáo hội sẽ trực tiếp quản lý, phân công chư Tăng luân phiên ra trụ trì và đề xuất nâng cấp các ngôi chùa tại Trường Sa thành các ‘Quốc tự’. Tiếng chuông chùa phải được giữ cho ngân vang mãi giữa biển trời Tổ quốc”, Thượng tọa Thích Minh Quang trải lòng.

Mượn lời bài hát của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn: “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng, để làm gì em có biết không? Để gió cuốn đi…”, Thượng tọa chia sẻ rằng, tấm lòng vì Tổ quốc của quân, dân và các nhà hảo tâm lớn đến mức không cỗ máy nào chở hết được. Tấm lòng ấy mênh mang như đại dương, chỉ có gió biển mới đủ sức cuốn đi và lan tỏa khắp Biển Đông.

Trong hải trình đầy giông bão, những lễ cầu siêu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh tại cụm đảo Sinh Tồn, Cô Lin, Len Đao và 64 chiến sĩ Gạc Ma năm 1988 đã để lại nỗi xúc động nghẹn ngào.

Thượng tọa Thích Minh Quang bồi hồi nhớ lại những năm tháng còn là nghiên cứu sinh ở nước ngoài, từng cùng Tăng Ni, Linh mục và sinh viên tổ chức cầu siêu cho liệt sĩ Gạc Ma tại Tokyo và Đài Bắc (Trung Quốc). Nhưng chỉ khi trực tiếp đứng trên vùng biển này, chứng kiến sự hy sinh của các anh giữa làn sóng lạnh, sự xúc động mới đạt đến độ sâu sắc nhất.

Hình ảnh những người lính trẻ kiên cường bám đảo, nụ cười rạng rỡ của trẻ thơ và sự tận tụy của các chiến sĩ Hải quân thức từ 3 giờ sáng chăm lo từng bữa ăn cho đoàn công tác chính là kết tinh rực rỡ của “Tứ trọng ân” bao gồm ơn Cha Mẹ, ơn Nước Nhà, ơn Quần Chúng và ơn Thầy Bạn.

Mọi cửa chùa đều hướng ra đại dương

Khác với những ngôi chùa nơi đô thị được bao bọc bởi tường cao phố xá, những ngôi chùa ở Trường Sa có một vị thế vô cùng đặc biệt, mọi mái chùa đều mở ra biển, và mọi tiếng chuông đều hướng ra đại dương.

Thượng tọa Thích Minh Quang nhận định: Tiếng chuông chùa Trường Sa không đóng khung trong không gian tín ngưỡng của một nhóm người. Âm thanh ấy vượt qua ngọn sóng, gửi thông điệp bình an đến tất cả những ai đang mưu sinh trên biển, không phân biệt người lính hay ngư dân, người Việt Nam hay bạn bè quốc tế.

Chiều dần buông trên Đặc khu Trường Sa. Giữa vô vàn sóng dữ và những biến động của đại dương, tiếng chuông chùa dịu êm nơi tiền đồn vẫn hằng ngày ngân vang. Âm thanh ấy là lời nhắc nhở muôn đời về chủ quyền thiêng liêng được đánh đổi bằng máu xương, đồng thời là lời nguyện cầu tha thiết cho Biển Đông mãi mãi là vùng biển của hòa bình, hữu nghị và phát triển.