7 hours ago
5
Theo nhật báo Mainichi của Nhật Bản, chính quyền tỉnh Ibaraki (Nhật Bản) vừa triển khai chương trình thưởng 10.000 yen (khoảng 1,6 triệu đồng) cho người cung cấp thông tin giúp phát hiện các doanh nghiệp sử dụng lao động nước ngoài trái phép. Chính sách nhằm siết chặt quản lý lao động trong bối cảnh địa phương này đứng đầu cả nước về số người nước ngoài cư trú và làm việc không giấy tờ suốt 4 năm liên tiếp.
Không nhằm trực tiếp vào người lao động nước ngoài
Theo chính quyền tỉnh Ibaraki, hệ thống tiếp nhận tố giác được thiết kế nhắm vào các doanh nghiệp vi phạm quy định về tư cách lưu trú và giấy phép lao động, không nhằm trực tiếp vào người lao động nước ngoài.
Người cung cấp thông tin phải khai báo danh tính đầy đủ, bao gồm họ tên, địa chỉ, số điện thoại và thông tin liên quan đến doanh nghiệp bị tố cáo. Các đơn nặc danh sẽ không được chấp nhận nhằm hạn chế tình trạng vu khống hoặc lạm dụng.
Sau khi tiếp nhận, cơ quan chức năng sẽ xác minh và phối hợp với cảnh sát để xử lý nếu phát hiện sai phạm. Khoản tiền thưởng chỉ được chi trả khi vụ việc có kết quả xử lý chính thức.
Chính sách thưởng tiền để tố giác doanh nghiệp dùng lao động “chui” đang gây tranh cãi tại Nhật Bản
Hiện cơ chế tương tự đã được Cơ quan Dịch vụ Xuất nhập cảnh Nhật Bản vận hành, song Ibaraki là địa phương đầu tiên tự xây dựng hệ thống riêng.
Tuy nhiên, chương trình đang vấp phải làn sóng phản đối từ các hiệp hội luật sư và tổ chức xã hội. Tháng 3 vừa qua, Hiệp hội Luật sư Ibaraki cảnh báo chính sách có thể làm gia tăng định kiến, phân biệt đối xử và chia rẽ xã hội khi khuyến khích người dân "để ý" đến những nơi có người nước ngoài làm việc.
Nhiều tranh cãi
Một trong những lo ngại lớn là nguy cơ người dân nghi ngờ lẫn nhau dựa trên ngoại hình hoặc quốc tịch. Dù chính quyền nhấn mạnh các báo cáo kiểu này sẽ không được chấp nhận, luật sư Shinobu Ito – người chuyên hỗ trợ các vụ việc liên quan đến người nước ngoài – cho rằng rủi ro này vẫn khó tránh khỏi trong thực tế.
Các tổ chức hỗ trợ người nước ngoài cũng chỉ ra bối cảnh đặc thù của thị trường lao động địa phương. Nhiều lao động không giấy tờ hiện làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp – ngành đang thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng. Không ít nông hộ phải tuyển lao động thời vụ, đặc biệt vào mùa thu hoạch, và không kiểm tra kỹ tình trạng cư trú.
Các chuyên gia cho rằng giải pháp căn cơ không nằm ở việc tăng cường giám sát, mà ở việc xây dựng cơ chế cư trú linh hoạt, phù hợp với nhu cầu lao động thực tế của nền kinh tế. Nếu không, chính sách có thể vô tình đẩy người lao động vào tình thế bấp bênh hơn.
Tranh cãi xung quanh chính sách tại Ibaraki cho thấy bài toán quản lý lao động nước ngoài tại Nhật Bản vẫn chưa có lời giải hài hòa giữa yêu cầu pháp lý và thực tiễn thị trường lao động.
