4 hours ago
11
Phân tích trên được luật sư Hoàng Hà, Đoàn luật sư TP.HCM, đưa ra khi nhiều người băn khoăn về công văn của Cục Thuế hướng dẫn triển khai quy định tạm hoãn xuất cảnh.
Theo công văn, chủ sở hữu hưởng lợi là một trong các chủ thể có thể bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nếu doanh nghiệp vi phạm về thuế.
Bàn luận trên mạng xã hội, một số tài khoản cho biết lần đầu tiên nghe đến khái niệm chủ sở hữu hưởng lợi, nếu mua cổ phiếu trên sàn chứng khoán thì có thuộc diện này không.
"Tôi còn dư một cổ phiếu của doanh nghiệp X. (số lẻ không bán được), doanh nghiệp nợ thuế thì tôi cũng bị cấm xuất cảnh chăng?", một người đặt câu hỏi.
Chủ sở hữu hưởng lợi là một trong các chủ thể có thể bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nếu doanh nghiệp vi phạm về thuế (ảnh minh họa)
ẢNH: NHẬT THỊNH
Không chỉ đơn thuần là "có cổ phiếu"
Luật sư Hoàng Hà viện dẫn luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Doanh nghiệp năm 2025, quy định "chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp" là cá nhân có quyền sở hữu trên thực tế vốn điều lệ hoặc có quyền chi phối đối với doanh nghiệp đó.
Cụ thể hóa khái niệm này, Nghị định 168/2025 (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 296/2026) quy định rõ các tiêu chí xác định ai là chủ sở hữu hưởng lợi; bao gồm cá nhân sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp từ 25% vốn điều lệ hoặc từ 25% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết trở lên.
Trường hợp không dựa vào tỷ lệ sở hữu thì phải có quyền chi phối những vấn đề quan trọng như nhân sự quản trị chủ chốt, sửa đổi điều lệ, thay đổi cơ cấu quản lý, tổ chức lại hoặc giải thể doanh nghiệp.
Như vậy, một người mua vài chục, vài trăm, thậm chí vài nghìn cổ phiếu của một công ty niêm yết thông thường không vì thế trở thành chủ sở hữu hưởng lợi.
"Yếu tố pháp luật quan tâm không phải đơn thuần là "có cổ phiếu", mà là mức độ sở hữu hoặc quyền kiểm soát thực tế đối với doanh nghiệp", ông Hà nhấn mạnh.
Hơn thế, trường hợp là chủ sở hữu hưởng lợi cũng không đồng nghĩa đương nhiên bị tạm hoãn xuất cảnh khi doanh nghiệp phát sinh nợ thuế.
Theo Nghị định 252/2026, đối với doanh nghiệp đang hoạt động, biện pháp này chỉ đặt ra khi doanh nghiệp thuộc trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, nợ từ 500 triệu đồng trở lên và khoản nợ đã quá hạn từ 120 ngày. Cơ quan thuế còn phải thực hiện thủ tục thông báo trước theo quy định.
Vì sao đưa chủ sở hữu hưởng lợi vào "tầm ngắm"?
Tại kỳ họp 10 khóa XV, Quốc hội thông qua luật Quản lý thuế năm 2025, bổ sung quy định cá nhân là chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp phải hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước khi xuất cảnh.
Nếu chưa hoàn thành, cá nhân đó có thể bị tạm hoãn xuất cảnh dựa trên ngưỡng nợ thuế và thời gian nợ do Chính phủ quy định.
Lý giải điểm mới, Chính phủ cho biết có nhiều trường hợp người đại diện theo pháp luật chỉ là người được thuê, nhằm né tránh việc bị tạm hoãn xuất cảnh của chủ doanh nghiệp.
Do vậy, việc bổ sung chủ sở hữu hưởng lợi vào nhóm chủ thể phải hoàn thành nghĩa vụ thuế sẽ giúp ngăn chặn tình trạng trên.
Ủng hộ quy định, luật sư Hoàng Hà nói không phải lúc nào người đại diện theo pháp luật cũng là người thực sự sở hữu hoặc quyết định hoạt động của doanh nghiệp.
Nếu chỉ áp dụng biện pháp đối với người đứng tên đại diện, có thể xuất hiện tình trạng người kiểm soát thực sự đứng phía sau nhưng không chịu sức ép thực hiện nghĩa vụ thuế.
Song, tạm hoãn xuất cảnh là biện pháp hạn chế quyền của cá nhân nên phải được áp dụng rất thận trọng.
Luật sư kiến nghị cần xác định chính xác chủ sở hữu hưởng lợi, đúng điều kiện, đúng trình tự và bảo đảm quyền khiếu nại, phản hồi của người bị áp dụng; đặc biệt là không biến khoản nợ thuế của doanh nghiệp thành khoản nợ thuế cá nhân của chủ sở hữu hưởng lợi.
