Thủ tướng Israel than vãn bị ông Trump gạt ra rìa trong đàm phán với Iran

Ngày 25-5, Hãng tin Reuters dẫn các nguồn tin quan chức cho biết trong các cuộc trao đổi với những người thân cận, Thủ tướng Benjamin Netanyahu thừa nhận Israel gần như không có khả năng tác động đến việc ra quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về Iran.

Các phát biểu này, theo hai nguồn tin, được đưa ra trong bối cảnh Israel gần như bị gạt ra ngoài các cuộc đàm phán về thỏa thuận chấm dứt xung đột ở Iran, kết thúc cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động vào ngày 28-2.

Israel lo ngại về đàm phán Mỹ - Iran

Một quan chức Israel có trao đổi riêng với ông Netanyahu nói rằng nhà lãnh đạo Israel đã bày tỏ lo ngại về bản ghi nhớ đang được thảo luận giữa Mỹ và Iran. Theo đó, Iran sẽ mở lại eo biển Hormuz để đổi lấy việc Mỹ dỡ lệnh phong tỏa hải quân, trước khi hai bên tiếp tục đàm phán về vấn đề hạt nhân.

Tuy nhiên, thỏa thuận hiện chưa trực tiếp giải quyết các lo ngại của Israel về chương trình hạt nhân và kho uranium làm giàu của Iran. Đồng thời ông Netanyahu cũng thừa nhận rằng Tel Aviv hiện khó có thể tác động đến Tổng thống Mỹ.

Tổng thống Trump và Thủ tướng Netanyahu đã điện đàm ít nhất 3 lần trong tuần qua vào các ngày 19, 22 và 23-5. Trong giai đoạn này, giới chức Israel nói đã chuẩn bị cho khả năng nối lại tấn công Iran, nhắm vào hạ tầng năng lượng.

Sau cuộc điện đàm hôm 19-5, ông Trump nói ông Netanyahu "là một người tốt và sẽ làm bất cứ điều gì tôi muốn".

Đến hôm 23-5, ông Netanyahu tuyên bố đã cùng ông Trump thảo luận về bản ghi nhớ nhằm mở lại eo biển Hormuz và các cuộc đàm phán sắp tới hướng tới một thỏa thuận cuối cùng về chương trình hạt nhân Iran.

Theo ông, hai bên nhất trí rằng "bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào cũng phải bao gồm việc tháo dỡ các cơ sở làm giàu uranium của Iran và đưa vật liệu uranium đã làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran".

Ông cũng nói rằng ông Trump "tái khẳng định quyền tự vệ của Israel trước các mối đe dọa trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon".

Iran đã nhiều lần tuyên bố việc chấm dứt hoạt động quân sự của Israel ở miền nam Lebanon phải là một phần trong thỏa thuận với Mỹ.

Áp lực bầu cử

Thỏa thuận Mỹ - Iran được đàm phán trong bối cảnh ông Netanyahu chịu áp lực trước cuộc bầu cử trong nước.

Nhiều dự báo cho thấy khả năng ông sẽ thất bại, trong khi các đối thủ chỉ trích nhà lãnh đạo Israel vì chưa đạt được những mục tiêu đã tuyên bố trong cuộc chiến, bao gồm lật đổ chính quyền ở Iran, loại bỏ năng lực hạt nhân và tên lửa, làm suy yếu khả năng mở rộng ảnh hưởng của Tehran trong khu vực.

Sau khi tiến hành tập kích Iran vào ngày 28-2, mục tiêu của Mỹ và Israel dần có sự khác biệt. Hiện Mỹ đang tập trung vào vấn đề mở lại Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển 20% dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.