Thử nghiệm robot chiến binh hình người trên chiến trường Ukraine

Theo công ty công nghệ quốc phòng Mỹ Foundation, hai robot đã được gửi tới Ukraine vào tháng 2 nhằm phục vụ quá trình thử nghiệm. Hiện nay, Ukraine được xem là bãi thử vũ khí lớn nhất thế giới khi nhiều nhà sản xuất vũ khí, bao gồm các startup phương Tây, đưa công nghệ mới tới đây để đánh giá trong môi trường chiến tranh thực sự.

Robot hình người cho chiến trường tương lai

Foundation cho biết, họ dự định triển khai robot Phantom tới tiền tuyến nhằm hoàn thiện công nghệ. Đồng sáng lập công ty, ông Mike LeBlanc, nói rằng, những gì ông chứng kiến tại Ukraine càng củng cố niềm tin vào vai trò của robot hình người trong chiến tranh.

Theo ông LeBlanc, robot hình người có thể cực kỳ hữu ích trong các nhiệm vụ như tiếp tế hậu cần, trinh sát chiến trường, hoạt động trong khu vực khó tiếp cận như hầm ngầm, công sự… Do có dấu hiệu nhiệt gần giống con người, robot Phantom thậm chí có thể khiến đối phương nhầm lẫn khi quan sát bằng thiết bị cảm biến nhiệt.

“Robot hình người có thể trở thành công cụ vô giá cho các nhiệm vụ mà UAV (máy bay không người lái) không thể tiếp cận”, ông LeBlanc nói.

Ông cũng nhấn mạnh mục tiêu lâu dài của công ty là giúp robot có thể sử dụng bất kỳ loại vũ khí nào mà con người dùng được.

Robot hình người Phantom MK-1 và ông Mike LeBlanc trong một cuộc thử nghiệm vũ khí robot. Nguồn: Foundation.

Được quân đội Mỹ tài trợ nghiên cứu

Phantom đang được thử nghiệm tại nhiều cơ sở công nghiệp và xưởng đóng tàu, từ thành phố Atlanta (Mỹ) đến Singapore.

Foundation cho biết đã nhận được 24 triệu USD hợp đồng nghiên cứu từ Lục quân Mỹ, Hải quân Mỹ, Không quân Mỹ. Ngoài ra, các thử nghiệm với Thủy quân lục chiến Mỹ cũng đang được lên kế hoạch. Trong đó, robot Phantom sẽ được huấn luyện đặt thuốc nổ lên cửa để hỗ trợ binh sĩ đột nhập công trình một cách an toàn hơn.

Thông số kỹ thuật của robot hình người Phantom MK-1. Nguồn: Foundation.

Công ty cũng đang làm việc chặt chẽ với Bộ An ninh Nội địa Mỹ để xem xét khả năng sử dụng robot Phantom cho nhiệm vụ tuần tra biên giới phía Nam.

Ông LeBlanc nhận định, robot hình người chỉ là bước phát triển tự nhiên của các hệ thống tự động hiện có như UAV.

Robot hình người Phantom MK-1 có thể tự vệ, tấn công giống người. Nguồn: Foundation.

Chiến tranh robot đang hình thành

Theo Foundation, việc sử dụng rộng rãi robot hình người trong tương lai có thể khiến hai bên trong xung đột mất lợi thế chiến thuật, tương tự cơ chế răn đe hạt nhân, từ đó có thể làm giảm nguy cơ leo thang chiến tranh.

Hiện tại, các quy định của Lầu Năm Góc yêu cầu mọi hệ thống tự động chỉ được khai hỏa sau khi có sự cho phép của con người. Foundation cho biết, Phantom MK-1 cũng sẽ tuân thủ nguyên tắc này.

Bên trong cánh tay robot hình người. Ảnh: Time.

Tuy nhiên, trên thực tế tại Ukraine, UAV sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đã có khả năng tự xác định và tấn công mục tiêu.

Ông LeBlanc, người từng thực hiện hơn 300 phi vụ chiến đấu trong lực lượng Thủy quân lục chiến Mỹ, cho biết những gì ông thấy tại Ukraine “thực sự gây sốc”.

“Đây là một cuộc chiến robot quy mô lớn. Robot là lực lượng chiến đấu chính còn con người chỉ hỗ trợ. Điều đó hoàn toàn trái ngược với thời tôi phục vụ tại Afghanistan, khi con người là lực lượng chính và công nghệ chỉ là công cụ”, ông nói.

Thử nghiệm robot Phantom MK-1 chịu lực. Nguồn: Foundation.

Những hạn chế của robot chiến đấu

Dù đầy tiềm năng, robot hình người vẫn còn nhiều điểm yếu. Các chuyên gia chỉ ra rằng, chúng nặng và rất đắt tiền, cần sạc năng lượng thường xuyên, dễ hỏng hóc hoặc mất thăng bằng, cấu trúc phức tạp với khoảng 20 động cơ chuyển động. Ngoài ra, việc triển khai robot cùng binh sĩ cũng tiềm ẩn rủi ro mới.

Giáo sư Pralad Vadakkepat từ Đại học Quốc gia Singapore đặt câu hỏi: “Nếu bạn ngã cạnh một em bé, bạn biết cách ngã để không gây hại. Nhưng robot hình người có làm được điều đó không?”.

Ngoài ra, các thiết bị tự động có thể trở thành nguồn rò rỉ dữ liệu nhạy cảm. UAV bị thu giữ thường chứa thông tin tình báo giống như một chiếc smartphone chứa nhiều thông tin quan trọng.

Nếu robot hình người bị hack hoặc chiếm quyền điều khiển, kẻ địch thậm chí có thể sử dụng chính đội robot đó chống lại bên triển khai.

Thử nghiệm khả năng chịu đòn của robot Phantom MK-1. Nguồn: Foundation.

Rủi ro từ trí tuệ nhân tạo

Một vấn đề lớn khác là độ tin cậy của AI. Các hệ thống AI đôi khi mắc lỗi gọi là “ảo giác” (hallucination) - khi chúng tạo ra thông tin sai nhưng lại thể hiện sự chắc chắn.

Theo các chuyên gia, không thể chấp nhận một hệ thống vũ khí tự động có khả năng gây chết người nhưng thỉnh thoảng lại gặp “ảo giác” trong quá trình ra quyết định.

AI cũng có thể gặp vấn đề thiên lệch thuật toán hoặc trôi hành vi, khi logic hoạt động dần lệch khỏi các giới hạn đạo đức ban đầu sau thời gian hoạt động thực tế.

Trong chuyến thăm của phóng viên tạp chí Mỹ Time tới Foundation, một robot Phantom thậm chí đã ngã nhiều lần với tiếng va đập lớn, cho thấy công nghệ này vẫn còn đang trong giai đoạn hoàn thiện.

Ông Mike LeBlanc, đồng sáng lập của Foundation và là cựu lính thủy đánh bộ Mỹ có 14 năm kinh nghiệm. Ảnh: Time.