Thông điệp của ông Tập khi mời ông Trump thăm Trung Nam Hải

Ông Tập mời ông Trump đến Trung Nam Hải, "trái tim quyền lực" của Trung Quốc, nhằm phát đi thông điệp về vị thế hai nước trong quan hệ song phương, theo các chuyên gia.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 15/5 tiếp đón Tổng thống Mỹ Donald Trump tại khu phức hợp Trung Nam Hải nằm giữa trung tâm thủ đô Bắc Kinh. Đây là lần đầu tiên ông Trump được mời đến Trung Nam Hải, và cũng là lãnh đạo nước ngoài hiếm hoi đặt chân vào khu vực được mệnh danh là "Nhà Trắng" của Trung Quốc và là trung tâm quyền lực của nước này.

Hai lãnh đạo bắt tay, chụp ảnh lưu niệm rồi dự tiệc trà và bữa trưa làm việc, những hoạt động cuối cùng trong chuyến thăm cấp nhà nước của ông Trump tới Trung Quốc.

Ông Trump từng thăm Trung Quốc và tới Tử Cấm Thành hồi năm 2017 ở nhiệm kỳ đầu tiên, song khi đó không vào Trung Nam Hải. Quần thể này được xây dựng từ thế kỷ 12, là vườn ngự uyển và nơi nghỉ của hoàng tộc thời phong kiến. Sau năm 1949, một phần quần thể trở thành công viên công cộng, phần còn lại trở thành trụ sở của Ủy ban Trung ương Đảng và Văn phòng Chính phủ Trung Quốc.

Trong chuyến thăm lần này, ông Tập đích thân dẫn ông Trump đi qua các khu vườn và đình đài trong Trung Nam Hải, thông qua phiên dịch viên, giới thiệu lịch sử của khu phức hợp trước khi hai phái đoàn bước vào hội đàm.

"Những cây ở bên này đều đã hơn 200-300 năm tuổi", ông Tập vừa nói vừa chỉ tay về một số gốc cây trong lúc đi dạo với ông Trump. "Bên kia có một số cây hơn 400 năm tuổi".

"Chúng sống lâu vậy sao?", Tổng thống Mỹ đáp lại.

"Ở những khu khác còn có những cây 1.000 năm tuổi", ông Tập tiếp tục.

Ông Trump đã hỏi ông Tập rằng Trung Quốc có tiếp đón các nguyên thủ nước ngoài khác tại đây không.

"Rất hiếm. Ban đầu chúng tôi hoàn toàn không tiến hành các hoạt động đối ngoại ở đây, và ngay cả về sau, nơi này cũng chỉ được sử dụng cực kỳ hạn chế", ông Tập đáp lại, nhấn mạnh tính chất "đặc biệt khép kín và biệt lập" của địa điểm này.

Lãnh đạo Trung Quốc giới thiệu cho ông chủ Nhà Trắng hai cây bách cổ gọi là "liên lý bách" (lianli bai), thuật ngữ để chỉ các cây cổ thủ có bộ rễ riêng, nhưng thân và cành của chúng đan chặt vào nhau sau hàng trăm năm phát triển cạnh nhau.

Ông Tập chỉ cho ông Trump hai cây bách cổ đan vào nhau trong Trung Nam Hải. Ảnh: Reuters

Trong văn hóa phương Đông, đây là biểu tượng của tình yêu thủy chung hay sự gắn kết bền chặt, không thể chia rời. "Hai cái cây này đã gắn liền thành một. Chúng hơn 100 năm tuổi", ông Tập nói với ông Trump.

Theo bình luận viên Lee Beul-chan của Chosun, "liên lý bách" được sử dụng như hình ảnh ẩn dụ cho quan hệ Mỹ - Trung. Hai nước có thể cạnh tranh gay gắt, nhưng lợi ích kinh tế, tài chính và địa chính trị đã khiến họ gắn chặt với nhau đến mức khó tách rời hoàn toàn.

"Thông điệp mà ông Tập muốn truyền tải tới ông Trump là 'sức mạnh của Trung Quốc đã trường tồn hàng trăm năm' và 'quan hệ Mỹ - Trung sau cùng cũng khó tránh khỏi việc đan xen chặt chẽ vào nhau'", một nguồn tin ngoại giao ở Bắc Kinh nói.

Khi Tổng thống Mỹ tỏ ra thích thú với "hoa nguyệt quý" trong Trung Nam Hải và khen đây là loại hoa "đẹp nhất trên đời", Chủ tịch Trung Quốc nói sẽ gửi hạt giống loại hồng bản địa này cho ông. "Tôi rất thích điều đó", ông Trump đáp lại.

Đoạn trao đổi nhanh chóng trở thành một trong những khoảnh khắc đáng chú ý của chuyến thăm. Theo Republic World, hình ảnh tặng hạt giống hoa hồng có nhiều ý nghĩa. Hoa hồng thường gắn với tình hữu nghị và sự kiên nhẫn, nhưng cũng có gai, phần nào phản ánh mối quan hệ vừa hợp tác vừa cạnh tranh đầy phức tạp giữa Washington và Bắc Kinh.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm Trung Nam Hải ở Bắc Kinh ngày 15/5. Ảnh: AP

Chủ tịch Tập sau đó giải thích rằng ông mời Tổng thống Trump đến Trung Nam Hải nhằm "đáp lại thịnh tình mà ông ấy dành cho tôi tại Mar-a-Lago năm 2017". Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng việc mời ông Trump đến và làm việc tại Trung Nam Hải còn nằm trong nỗ lực của Trung Quốc nhằm xây dựng hình ảnh siêu cường ngang hàng với Mỹ.

Trung Nam Hải được ví như "trái tim quyền lực" của Trung Quốc thời hiện đại, là nơi nhiều lãnh đạo cấp cao nước này sinh sống và làm việc. Khu phức hợp được bảo vệ nghiêm ngặt, do đơn vị an ninh tinh nhuệ phụ trách. Hình ảnh khu vực thường được làm mờ trên các nền tảng bản đồ số Trung Quốc.

Dưới thời cựu tổng thống Barack Obama, khái niệm G2 đã xuất hiện, nhằm mô tả vai trò trung tâm của Mỹ và Trung Quốc trong nền kinh tế toàn cầu, nhưng chưa bao giờ được Washington chính thức chấp nhận. Do đó, trong chuyến thăm của ông Trump, Bắc Kinh đã xây dựng hàng loạt hình ảnh để củng cố cảm giác về một cuộc gặp giữa hai lãnh đạo đang cùng quản lý trật tự quốc tế.

Tổng thống Trump cũng đã đề cập đến khái niệm G2 khi trả lời phỏng vấn Fox News sau cuộc hội đàm với Chủ tịch Tập ngày 14/5.

"Đây là hai quốc gia vĩ đại. Tôi gọi đó là G2. Đây là G2", ông Trump nói. "Tôi nghĩ sự kiện này sẽ là một khoảnh khắc rất quan trọng trong lịch sử".

"Ông Tập đã làm được điều mà các lãnh đạo Trung Quốc tìm kiếm suốt nhiều năm, đưa một tổng thống Mỹ tới Bắc Kinh như một người ngang hàng không thể tranh cãi", Julian Gewirtz, cố vấn phụ trách Trung Quốc tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ dưới thời cựu tổng thống Joe Biden, nói với Washington Post.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (trái) trao đổi với Tổng thống Mỹ Donald Trump khi đi dạo trong Trung Nam Hải ngày 15/5. Ảnh: AP

Trong lịch sử hiện đại, chỉ một số ít nguyên thủ nước ngoài được lãnh đạo Trung Quốc tiếp đón tại Trung Nam Hải.

Năm 1972, chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông đã mời ông Richard Nixon tới Trung Nam Hải trong chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ đến Trung Quốc, mở đường cho tiến trình hâm nóng quan hệ song phương.

Các tổng thống Mỹ khác như George W. Bush và Barack Obama cũng đã đến Trung Nam Hải khi thăm Trung Quốc năm 2002 và 2014. Lãnh đạo thế giới gần đây nhất đặt chân đến Trung Nam Hải là Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong hai chuyến thăm vào năm 2024 và 2025.

Như Tâm (Theo Reuters, CNN, Washington Post)