1 hour ago
5
Quảng Cáo
0943778078
Thỏa thuận Mỹ - Iran mở hy vọng nối lại nguồn cung dầu eo hẹp và hạ nhiệt giá năng lượng ở châu Á, nhưng có độ trễ vài tháng.
Hôm 17/6, Mỹ và Iran ký thỏa thuận sơ bộ về việc chấm dứt cuộc xung đột tại Trung Đông. Trong đó, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu.
Suốt gần 4 tháng qua, việc eo biển này gần như bị phong tỏa đã khiến thế giới hụt khoảng 1,15 tỷ thùng dầu, theo Kple. Trong đó, cuộc khủng hoảng đặc biệt ảnh hưởng đến châu Á, thị trường tiêu thụ chính của dầu mỏ Trung Đông.
Tại một số nền kinh tế Đông Nam Á, chính phủ phải áp dụng tuần làm việc 4 ngày, phân phối dầu diesel theo định mức, tái khởi động các nhà máy điện than, đẩy mạnh pha trộn ethanol và hạn chế xuất khẩu dầu thô.
Thậm chí, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. còn ban bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia hồi cuối tháng 3, với giá xăng đã tăng khoảng 40% kể từ khi xung đột nổ ra. Khi áp lực nguồn cung năng lượng ngày càng đe dọa tăng trưởng, thỏa thuận mở ra hy vọng cho khu vực, theo nhóm phân tích thuộc ngân hàng đầu tư ING (Hà Lan).
"Thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran là tín hiệu tích cực với châu Á, khu vực phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu và dễ bị tổn thương trước các gián đoạn tại Trung Đông", nhóm chuyên gia, nhận định.
Tài xế xe khách công cộng Jeepney xếp hàng chờ nhận tiền trợ cấp nhiên liệu ở Manila, Philippines ngày 15/4. Ảnh; Reuters
ING đánh giá Đông Nam Á hưởng lợi lớn nhất nếu giá dầu giảm, với Philippines là tiêu biểu. Những nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng như Ấn Độ, Thái Lan cũng có hy vọng chứng kiến chi phí vận tải, phân phối thực phẩm và các chi phí đầu hạ nhiệt.
Nguồn cung năng lượng cải thiện cũng giúp tăng trưởng của Hàn Quốc và Nhật Bản dự kiến tích cực hơn. Ngành hóa dầu của Hàn Quốc và xuất khẩu ôtô của Nhật Bản sang Trung Đông triển vọng phục hồi.
Ngoài ra, ngay cả khi nguồn cung dầu mới chỉ phục hồi một phần, thị trường cũng sẽ bớt căng thẳng hơn, qua đó cải thiện niềm tin của người tiêu dùng và doanh nghiệp, đặc biệt tại những quốc gia mà nỗi lo gián đoạn thời gian qua đã ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động kinh tế.
Tuy nhiên, cần thời gian để giải cơn "khát" dầu cho các nền kinh tế châu Á. Kịch bản cơ sở của ING cho rằng khoảng 50% lưu lượng dầu qua eo biển Hormuz được khôi phục vào cuối tháng 6 và chỉ trở lại hoàn toàn vào cuối năm 2026.
Tương tự, nhiều chuyên gia cảnh báo cần mất nhiều tháng để dòng chảy dầu mỏ về mức trước chiến sự. Theo ông Chen Chien-Ming, Phó giáo sư tại Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), nguồn cung dầu sẽ không thể phục hồi ngay.
"Một chuyến tàu chở dầu khứ hồi giữa Singapore và các nước vùng Vịnh có thể mất từ một đến hai tháng, trong khi nhiều quốc gia châu Á đang ở mức tồn kho thấp nhất nhiều năm và giá năng lượng tăng vọt", ông cho biết.
Chuyên gia Sushant Gupta của Wood Mackenzie dự báo lượng dầu dự trữ tại châu Á tiếp tục giảm đến khoảng tháng 8, trước khi dần phục hồi. "Ba tháng qua, tồn kho tại nhiều nước đã giảm xuống mức tối thiểu. Chúng tôi không kỳ vọng có thể trở lại mức trước chiến tranh trong năm nay", ông nói.
Đó là chưa kể một số cơ sở năng lượng bị hư hại trong xung đột, như cảng xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới Ras Laffan của Qatar, không thể vận hành lại ngay. Các nhà máy lọc dầu cũng không thể lập tức khôi phục hoạt động.
Dòng dầu lưu thông trở lại cũng không đồng nghĩa giá năng lượng sẽ giảm nhanh. Theo ông Gupta, cuộc khủng hoảng Iran đã khiến nhiều nước nhận ra tầm quan trọng của an ninh năng lượng. Vì vậy, những khu vực chịu ảnh hưởng nặng như Nam Á và Đông Nam Á có thể sẽ tăng mạnh dự trữ dầu chiến lược, thậm chí lên mức cao hơn trước chiến tranh.
Đồng quan điểm, Giáo sư kinh tế Pushan Dutt tại Viện Quản trị Kinh doanh châu Âu (INSEAD), cho rằng các nước châu Á sẽ tăng mua dầu, cùng lúc Trung Quốc và Mỹ cũng cần bổ sung lại kho dự trữ. "Vì vậy, cả cung và cầu đều tăng cùng lúc, làm chậm tốc độ giảm giá", ông nói.
Ngoài ra, giá dầu cũng có thể giảm chậm vì nhà đầu tư cần thêm thông tin về quá trình rà phá thủy lôi, sự rõ ràng về các lệnh trừng phạt. Đặc biệt, vẫn còn hoài nghi về khả năng ổn định lâu dài của thỏa thuận, trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Iran rất mong manh và các cuộc đàm phán thời gian qua liên tục gián đoạn rồi nối lại.
Phó giáo sư Chen Chien-Ming ví dụ trong 14 điểm Iran đưa ra, yêu cầu bồi thường chiến tranh và giải phóng tài sản bị phong tỏa đã là những điều Mỹ không dễ chấp nhận. Ngoài ra, Tehran còn yêu cầu Israel rút khỏi Lebanon và chấm dứt mọi hoạt động quân sự, điều Israel khó đồng ý.
Bà Kim Fustier, chuyên gia dầu khí toàn cầu của HSBC, nhận định thỏa thuận là tín hiệu tích cực, song vẫn cần bằng chứng cho thấy nó thực sự được thực thi. Theo ông Gupta, thị trường cần hiểu rằng việc ký thỏa thuận mới chỉ là bước đầu tiên. Kỳ vọng giá dầu sẽ giảm mạnh trong ngắn hạn là không thực tế", ông nói.
Phiên An (theo ING, Fortune)
