1 hour ago
5
Theo báo cáo Xu hướng Việc làm thanh niên toàn cầu 2026: Nhìn lại để hướng tới tương lai vừa được Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) công bố ngày 12.8, việc làm của người trẻ đang chịu sức ép khi tăng trưởng kinh tế trì trệ, khả năng tạo việc làm suy yếu và những thay đổi công nghệ diễn ra nhanh chóng.
Thanh niên tìm việc làm tại Sàn giao dịch việc làm Hà Nội
ẢNH: THU HẰNG
Các vị trí văn phòng, hành chính, bán hàng, sản xuất giảm về số lượng
ILO cho biết tỷ lệ thất nghiệp thanh niên toàn cầu đã tăng lên 12,4% trong năm 2025, với khoảng 67 triệu người trong độ tuổi 15 - 24 không có việc làm. Tỷ lệ thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo (còn gọi là thanh niên "3 không") cũng tăng nhẹ lên 20%, tương ứng hơn 257 triệu người.
Đáng chú ý, thất nghiệp thanh niên gia tăng mạnh tại một số nền kinh tế thu nhập cao. Trong giai đoạn 2023 - 2025, tỷ lệ này tăng tại 8 trong số 11 khu vực trên thế giới.
Tại Bắc Mỹ, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tăng từ 8,3% năm 2023 lên 9,8% năm 2025. Ở Bắc Âu, Nam Âu và Tây Âu, tỷ lệ này vẫn ở mức cao, khoảng 15% trong năm 2025. Có đến 20 trong số 29 quốc gia thuộc khu vực ghi nhận triển vọng việc làm của thanh niên suy giảm.
Theo ILO, một nguyên nhân đáng chú ý là sự thu hẹp của nhóm việc làm đòi hỏi kỹ năng trung bình, vốn được xem là bước đệm để người trẻ gia nhập thị trường lao động. Các vị trí văn phòng, hành chính, dịch vụ, bán hàng, sản xuất và một số nghề kỹ thuật đang giảm về số lượng.
Tổng giám đốc ILO Gilbert F. Houngbo cảnh báo, một thế hệ không tìm được việc làm thỏa đáng sẽ khó có thể tự tin xây dựng tương lai. "Tạo việc làm thỏa đáng cho thanh niên không chỉ là yêu cầu cấp thiết về mặt xã hội mà còn là khoản đầu tư quan trọng cho năng suất và sự phát triển của mỗi quốc gia", ông Gilbert F. Houngbo nhấn mạnh.
Tại các nền kinh tế đang phát triển, thách thức không chỉ nằm ở tỷ lệ thất nghiệp mà còn ở chất lượng việc làm. ILO nhận định tỷ lệ thất nghiệp thấp tại nhiều quốc gia chưa phản ánh đầy đủ những bất ổn mà thanh niên phải đối mặt. Do không thể kéo dài thời gian tìm việc, nhiều người trẻ buộc phải chấp nhận công việc phi chính thức hoặc thiếu ổn định.
Gần 9/10 lao động trẻ trong độ tuổi 15 - 29 tại các quốc gia thu nhập thấp và thu nhập trung bình thấp đang làm việc trong khu vực phi chính thức. Điều này khiến họ hạn chế khả năng tiếp cận thu nhập ổn định, các quyền lợi tại nơi làm việc và hệ thống an sinh xã hội.
Các quốc gia Ả Rập và Bắc Phi tiếp tục có tỷ lệ thất nghiệp thanh niên cao nhất thế giới. Năm 2025, tỷ lệ này lần lượt là 26,2% và 22,6%. Tại cả hai khu vực, ít nhất 1/3 thanh niên thuộc nhóm NEET.
AI thay đổi cơ hội việc làm của người trẻ
Bên cạnh những khó khăn truyền thống, theo ILO sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), đang làm thay đổi cơ hội việc làm của thanh niên.
Báo cáo ước tính 6,1% số việc làm do người trẻ từ 15 - 29 tuổi đảm nhiệm thuộc các ngành nghề chịu tác động lớn từ những thay đổi liên quan đến AI. Đáng chú ý, nhiều công việc trong nhóm này trùng với những nghề đòi hỏi kỹ năng trung bình vốn đã suy giảm từ năm 2023, đặc biệt là các vị trí văn phòng và hành chính.
Ngược lại, nhu cầu tuyển dụng vẫn tăng ở một số ngành nghề kỹ thuật đòi hỏi trình độ chuyên môn cao như khoa học, y tế và kỹ thuật.
Bà Sukti Dasgupta, Giám đốc Ban Việc làm, kỹ năng và doanh nghiệp bền vững của ILO cho rằng tác động trực tiếp của AI đối với việc làm vẫn chưa thể xác định đầy đủ, nhưng những rủi ro tiềm ẩn không nên bị xem nhẹ.
"Các quốc gia cần tăng đầu tư vào phát triển kỹ năng, học tập suốt đời và an sinh xã hội để thanh niên có khả năng thích ứng với thay đổi. Công nghệ, trong đó có AI, cần mở rộng cơ hội thay vì khiến người trẻ bị bỏ lại phía sau", bà Sukti Dasgupta nói.
ILO đề xuất giải pháp hỗ trợ thanh niên
Trước những biến động của thị trường lao động, ILO kêu gọi các quốc gia tăng cường chính sách hỗ trợ thanh niên tiếp cận việc làm thỏa đáng.
Các ưu tiên gồm quản trị AI theo hướng lấy con người làm trung tâm; đầu tư vào giáo dục chất lượng, học tập suốt đời và đào tạo nghề; tăng cường dịch vụ việc làm và các thể chế thị trường lao động, đặc biệt hỗ trợ nữ thanh niên trong quá trình chuyển tiếp sang việc làm.
ILO đồng thời đề xuất mở rộng an sinh xã hội, bảo đảm quyền tại nơi làm việc cho những nhóm thanh niên dễ bị tổn thương và thúc đẩy các chính sách kinh tế, ngành nhằm tạo thêm việc làm thỏa đáng.
Theo ILO, bài toán hiện nay không đơn thuần là tạo thêm việc làm cho thanh niên mà còn phải bảo đảm những công việc đó mang lại sự an toàn, phẩm giá và cơ hội để người trẻ có thể chuyển tiếp thành công vào thị trường lao động và giai đoạn trưởng thành.
