Thanh tra Chính phủ chuyển Bộ Công an xem xét 7 trường hợp bán vàng số lượng lớn bất thường

Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều bất cập trong cơ chế quản lý thị trường vàng, dẫn đến khan hiếm nguồn cung, chênh lệch giá, hiện tượng găm hàng, thao túng giá, nhiều giao dịch bất thường về phòng, chống rửa tiền…

Cơ chế quản lý còn nhiều bất cập

Trong kết luận thanh tra về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong lĩnh vực kinh doanh vàng và các vấn đề có liên quan vừa công bố, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra một số vi phạm trong kinh doanh vàng, thực hiện nghĩa vụ thuế, phòng, chống rửa tiền và thương mại điện tử tại các doanh nghiệp kinh doanh vàng lớn.

Đáng chú ý, ngoài các sai phạm của doanh nghiệp, kết luận thanh tra cũng chỉ ra nhiều bất cập trong công tác quản lý thị trường vàng.

Thanh tra Chính phủ cho biết, trong giai đoạn 2023 - 2025, Ngân hàng Nhà nước chưa cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ nhằm tăng nguồn cung.

Đây được xác định là một trong những nguyên nhân khiến giá vàng trong nước biến động phức tạp, chênh lệch ở mức cao so với giá vàng thế giới, đồng thời chưa tạo động lực phát triển thị trường vàng trang sức, mỹ nghệ trong nước.

Đáng nói, trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước hạn chế nhập khẩu vàng nguyên liệu, nhiều doanh nghiệp phải mua số lượng lớn vàng nguyên liệu có nguồn gốc, xuất xứ không rõ ràng từ một số cá nhân có thu nhập không tương xứng với khối lượng và giá trị giao dịch lớn. Các giao dịch này có dấu hiệu bất thường theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền.

Qua kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ đã chuyển thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật để Bộ Công an xem xét, xử lý theo quy định. Trong đó có 07 trường hợp cá nhân bán vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ; số tiền khoảng 2.084 tỷ đồng với khối lượng, giá trị giao dịch lớn bất thường, không tương xứng thu nhập của các cá nhân bán vàng.

Thanh tra Chính phủ đề xuất nghiên cứu, sửa đổi nhiều cơ chế chính sách để nâng cao hiệu quả quản lý thị trường vàng

Cơ quan thanh tra cũng đánh giá Ngân hàng Nhà nước chưa có cơ sở dữ liệu đồng bộ để quản lý thị trường vàng một cách khoa học, chủ động nhằm hỗ trợ công tác điều hành và quản lý thị trường vàng theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Một số nội dung về cơ chế, chính sách liên quan đến thị trường vàng cần được nghiên cứu, sửa đổi và bổ sung để nâng cao hiệu quả quản lý. Trong đó, Nghị định 24 và Nghị định 232 chưa có hướng dẫn cụ thể đối với một số hoạt động kinh doanh vàng; quy định về thanh toán mua, bán vàng qua tài khoản còn hạn chế các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt; chưa có chế tài xử lý doanh nghiệp kinh doanh vàng miếng không duy trì đủ điều kiện kinh doanh; quy định về cấp giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu còn hạn chế quyền nhập khẩu trực tiếp của doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.

Đặc biệt, pháp luật hiện chưa có quy định cụ thể và chế tài đủ mạnh để xử lý hành vi găm hàng, thao túng thị trường vàng.

Thanh tra Chính phủ cho biết, Bộ Tài chính đã phối hợp với Ngân hàng Nhà nước tham mưu ban hành quy định về thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng. Tuy nhiên, quy định hiện hành chưa bao quát các giao dịch mua bán vàng ngoài vàng miếng để đảm bảo hạn chế hoạt động mua bán vàng vì mục đích đầu cơ.

Cần sớm đề xuất lộ trình quản lý thị trường vàng

Với những tồn tại, hạn chế trên, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Ngân hàng Nhà nước căn cứ tình hình kinh tế vĩ mô và mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ để xem xét cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu, cấp phép sản xuất vàng miếng cho các doanh nghiệp đủ điều kiện nhằm tăng nguồn cung, đáp ứng nhu cầu thị trường, hạn chế tình trạng khan hiếm và giảm rủi ro doanh nghiệp phải mua vàng từ các nguồn không rõ xuất xứ.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước xây dựng các cơ chế nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, hạn chế tình trạng đầu cơ vàng, tạo điều kiện để phát triển sản xuất, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ; tập trung đáp ứng nhu cầu nguyên liệu đầu vào và xuất khẩu sản phẩm trang sức, mỹ nghệ….

Đồng thời, tham mưu xây dựng quy định pháp luật để xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi thao túng gây bất ổn thị trường vàng, phù hợp với lộ trình nghiên cứu thành lập Sàn giao dịch vàng.

Ngân hàng Nhà nước phối hợp Bộ Tài chính đề xuất lộ trình thành lập Sàn giao dịch vàng tại Việt Nam theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Sàn giao dịch vàng được định hướng nhằm tăng tính công khai, minh bạch, tạo cơ sở quản lý nguồn cung, cầu và các yếu tố thị trường ảnh hưởng đến giá vàng miếng, từ đó có giải pháp, công cụ cần thiết để bình ổn, ổn định thị trường vàng trong thời gian tới...

Kinh tế toàn cảnh Xem thêm