Thanh tra Chính phủ: Bộ Tư pháp còn 70 nhà đất dôi dư chưa bàn giao, 99 cơ sở thiếu hồ sơ pháp lý

Ngày 4-8, Phó tổng Thanh tra Chính phủ Lê Sỹ Bảy ký ban hành thông báo kết luận thanh tra chuyên đề về cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại Bộ Tư pháp.

Sau sắp xếp bộ máy phát sinh 397 cơ sở nhà, đất dôi dư

Theo kết luận thanh tra, tại thời điểm 1-3-2025, Bộ Tư pháp có 25 đơn vị thuộc bộ, gồm 16 đơn vị hành chính và 9 đơn vị sự nghiệp, giảm 5 đơn vị sau khi hợp nhất một số cục, vụ và đơn vị trực thuộc.

Đến thời điểm thanh tra, Bộ còn 23 đơn vị, gồm 16 đơn vị hành chính và 7 đơn vị sự nghiệp. Hệ thống thi hành án dân sự cũng chuyển từ mô hình ba cấp sang hai cấp với 34 cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh.

Kết luận nêu tổng số cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp là 834 cơ sở. Sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh gọn đầu mối và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, có 397 cơ sở nhà, đất được xác định dôi dư.

Đến thời điểm thanh tra, các đơn vị đã bàn giao 327 cơ sở, còn lại 70 cơ sở chưa hoàn tất bàn giao.

Theo Thanh tra Chính phủ, việc điều chuyển, bố trí sử dụng kịp thời một số cơ sở nhà, đất dôi dư đã góp phần tiết kiệm ngân sách nhà nước, hạn chế đầu tư xây dựng mới, đồng thời tạo thêm nguồn lực phục vụ hoạt động của Nhà nước.

Còn nhiều tồn tại trong quản lý, hồ sơ pháp lý và bàn giao tài sản

Bên cạnh kết quả đạt được, Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý, sử dụng và xử lý nhà, đất dôi dư.

Về công tác chỉ đạo, dù Bộ Tư pháp đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, giao Cục Kế hoạch - Tài chính và Cục Quản lý thi hành án dân sự tham mưu, theo dõi việc sắp xếp, nhưng việc kiểm tra hiện trạng các cơ sở nhà, đất chưa quyết liệt, sâu sát.

Kết quả thanh tra cho thấy còn 99 cơ sở nhà, đất chưa bảo đảm đầy đủ hồ sơ pháp lý theo quy định của Luật Đất đai.

Thanh tra cũng phát hiện cơ sở nhà, đất của Phòng Thi hành án dân sự khu vực 12, tỉnh Phú Thọ trước đây nhiều năm chưa được kê khai, hạch toán theo quy định. 

Dù đã được xác định là tài sản dôi dư và có phương án xử lý nhưng đến thời điểm thanh tra vẫn chưa bàn giao do sai lệch diện tích đất và mốc giới.

Ngoài ra, còn ba cơ sở nhà, đất chưa thực hiện đăng ký biến động quyền sử dụng đất theo quy định.

Đáng chú ý, cơ sở nhà, đất tại số 139 Nguyễn Thái Học, quận Ba Đình, Hà Nội, rộng 1.270m² đất và 2.838m² sàn sử dụng, vẫn chưa được xử lý dứt điểm tình trạng tranh chấp, lấn chiếm.

Theo kết luận thanh tra, tại khu đất này hiện có hai ki ốt đang được người dân sử dụng để kinh doanh, một khu vực có nhà cấp 4 làm nơi sinh hoạt cộng đồng và một căn nhà bốn tầng do hộ dân sử dụng làm nơi ở.

Bộ Tư pháp đã nhiều lần có văn bản đề nghị phối hợp xử lý với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trước đây, nay là Bộ Nội vụ, nhưng chưa nhận được phản hồi. Đến thời điểm thanh tra, tài sản này vẫn do Cục Quản lý thi hành án dân sự quản lý và chưa giải quyết dứt điểm tình trạng tranh chấp, lấn chiếm, kết luận nêu.

Trong quá trình thực hiện phương án sắp xếp, Thanh tra Chính phủ cũng xác định có 19 cơ sở nhà, đất được bàn giao cho địa phương chậm so với quy định.

Đối với cơ sở nhà, đất tại địa chỉ 200C Võ Văn Tần, TP.HCM, dù Bộ Tư pháp đã có quyết định giao cho cơ quan thi hành án dân sự quản lý để bố trí nơi làm việc nhưng đến thời điểm thanh tra, các thủ tục bàn giao vẫn chưa hoàn thành.

Kiến nghị Bộ Tư pháp khẩn trương bàn giao 70 cơ sở còn lại

Theo Thanh tra Chính phủ, trong 70 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa bàn giao có 56 cơ sở đủ điều kiện xử lý ngay, với tổng diện tích đất hơn 68.395m² và diện tích sàn hơn 22.482m².

Còn lại 14 cơ sở chưa đủ điều kiện xử lý ngay do đang đầu tư xây dựng, sử dụng tạm làm kho vật chứng hoặc còn thiếu thủ tục pháp lý.

Thanh tra Chính phủ cho rằng những tồn tại nêu trên xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan.

Trong đó, việc sắp xếp tổ chức bộ máy được triển khai đồng loạt tại các địa phương khiến khối lượng cơ sở nhà, đất phải xử lý rất lớn, nhiều thủ tục bàn giao còn phụ thuộc vào quy định chung và chưa có cơ chế đặc thù.

Bên cạnh đó, phương án sắp xếp của một số cơ quan thi hành án dân sự còn thiếu tính tổng thể, phải điều chỉnh trong quá trình thực hiện. Cục Quản lý thi hành án dân sự và một số đơn vị địa phương cũng chậm tham mưu các thủ tục chuyển giao tài sản về địa phương.

Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với từng tồn tại, trong đó trách nhiệm về 99 cơ sở nhà, đất chưa bảo đảm hồ sơ pháp lý thuộc các đơn vị đang trực tiếp quản lý, sử dụng.

Đối với cơ sở nhà, đất tại số 139 Nguyễn Thái Học, Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trước đây, Cục Người có công trong giai đoạn để xảy ra tình trạng tranh chấp, lấn chiếm và trách nhiệm của Bộ Tư pháp, Cục Quản lý thi hành án dân sự do chậm xử lý sau khi tiếp nhận tài sản từ năm 2017.

Trên cơ sở đó, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Tư pháp chỉ đạo khẩn trương hoàn tất thủ tục bàn giao 70 cơ sở nhà, đất dôi dư về địa phương quản lý. Đồng thời phối hợp hoàn thiện hồ sơ pháp lý đối với 99 cơ sở nhà, đất và xử lý dứt điểm tình trạng tranh chấp, lấn chiếm tại cơ sở 139 Nguyễn Thái Học.

Bộ Tư pháp cũng được yêu cầu rà soát toàn bộ cơ sở nhà, đất đang quản lý để bảo đảm đúng tiêu chuẩn, định mức đồng thời rà soát, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan và xử lý theo quy định hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền nếu vượt thẩm quyền.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Nội vụ chỉ đạo các đơn vị liên quan kiểm điểm trách nhiệm đối với những hạn chế thiếu sót thời kỳ trước khi chuyển giao đất cho Bộ Tư pháp, phối hợp xử lý dứt điểm các vướng mắc tại cơ sở nhà, đất số 139 Nguyễn Thái Học, Hà Nội.