17 hours ago
6
Tòa nhà Thủy cung Gdynia, một trong những điểm dừng chân quen thuộc trên hành trình khám phá kiến trúc hiện đại tại Gdynia
Ảnh: REUTERS
Trở thành di sản thế giới sau một thế kỷ
Theo hãng tin Reuters, Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO vừa chính thức công nhận khu trung tâm thành phố cảng Gdynia là di sản thế giới. Sự kiện càng có ý nghĩa khi diễn ra đúng dịp thành phố tròn 100 tuổi.
Nằm ở bờ biển Baltic phía bắc Ba Lan, Gdynia sát bên Gdansk, vùng đất lịch sử nổi tiếng gắn liền với phong trào công đoàn đoàn kết, và khu nghỉ mát ven biển sầm uất Sopot. Bấy lâu nay, người dân trong vùng vẫn quen xem Gdynia như một "người em" lặng lẽ, có phần lép vế.
Thế nhưng, quyết định từ UNESCO đã thay đổi tất cả. Gdynia giờ đây đứng chung hàng ngũ với 1.273 địa danh kiệt tác của nhân loại, từ Rạn san hô Great Barrier ở Úc cho đến Đền Acropolis trút bóng xuống Athens (Hi Lạp). Cần biết rằng, danh hiệu của UNESCO là chứng nhận bảo vệ pháp lý cao nhất dành cho những di sản mang giá trị văn hóa hoặc tự nhiên đặc biệt xuất sắc đối với loài người.
Cũng theo cập nhật từ Reuters, sự trỗi dậy của Gdynia chính là minh chứng sống động nhất cho khát vọng của Ba Lan. Sau Thế chiến thứ nhất, quốc gia này giành lại độc lập vào năm 1918. Lúc bấy giờ, Ba Lan chỉ vỏn vẹn sở hữu một dải bờ biển Baltic hẹp, lại hoàn toàn không có một cảng biển lớn nào để giao thương. Áp lực thoát khỏi thế bế tắc buộc chính quyền thời đó phải hành động khẩn cấp.
Thế là làng chài Gdynia nhỏ bé, nơi chỉ vỏn vẹn 1.200 cư dân sinh sống vào năm 1920, được chọn để gánh vác sứ mệnh lịch sử: trở thành cửa ngõ mới kết nối Ba Lan với thế giới.
Kỳ tích đã xảy ra. Đến năm 1939, dân số nơi đây đã tăng vọt gấp 100 lần. Người dân từ khắp mọi miền đất nước đổ về đây mang theo hoài vọng về một cuộc sống mới, biến làng chài nghèo thành đô thị cảng sầm uất.
Xúc động trước cột mốc lịch sử này, Bộ trưởng Văn hóa Ba Lan Marta Cienkowska đã chia sẻ trên mạng xã hội X: "Đây là vinh dự dành cho một thành phố không bao giờ ngoái nhìn quá khứ, mà luôn mạnh dạn hướng tới tương lai. Một thành phố được vươn lên từ ước mơ, lòng dũng cảm và niềm tin sắt đá rằng Ba Lan hoàn toàn đủ sức tạo nên những điều phi thường".
Theo Reuters, dưới góc nhìn của các nhà nghiên cứu lịch sử kiến trúc, Gdynia thường được đặt lên bàn cân so sánh với những thành phố hiện đại nổi tiếng ra đời giữa hai cuộc chiến, như "Thành phố Trắng" Tel Aviv (cũng là di sản UNESCO) hay các khu phố công năng tại Rotterdam (Hà Lan) và Brno (Cộng hòa Séc).
Tuy nhiên, Gdynia có một dấu ấn hoàn toàn riêng biệt. Không như những nơi khác, toàn bộ trung tâm Gdynia được quy hoạch và xây dựng gần như từ con số 0 quanh một cảng biển hoàn toàn mới. Điều đó tạo nên tổng thể kiến trúc liền mạch, đồng điệu tới kinh ngạc, một trong những minh chứng trọn vẹn nhất châu Âu về một đô thị hiện đại hình thành chỉ trong vòng một thế hệ.
Rảo bước qua trung tâm Gdynia, bất kỳ ai cũng bị cuốn hút bởi những tòa nhà mái bằng rắn rỏi, những góc tường bo tròn mềm mại, dãy cửa sổ ngang trải dài hay các ban công vươn ra kiêu hãnh hệt như mũi tàu biển. Tất cả hòa quyện tạo nên bản sắc hàng hải đậm nét, phản ánh niềm tin mãnh liệt của con người thời bấy giờ vào công nghệ và sự tiến bộ.
Quyết định tôn vinh Gdynia được đưa ra bởi Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO gồm đại diện từ 21 quốc gia.
