Tăng trưởng cao không chỉ chờ ‘bơm’ tiền ồ ạt, mà cần đúng chỗ

Muốn đạt tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, nền kinh tế không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào mở rộng tín dụng ngân hàng. 

Điều quan trọng hơn là tái cấu trúc các kênh dẫn vốn, khơi thông nguồn tiền trong dân và thu hút vốn quốc tế, đồng thời bảo đảm dòng tiền được chuyển hóa thành năng lực sản xuất, đổi mới công nghệ và hạ tầng dài hạn.

Kiểm soát đầu cơ: Điều kiện tiên quyết để tăng trưởng bền vững

Đầu cơ quá mức không chỉ làm méo mó phân bổ nguồn lực mà còn làm suy giảm sức hấp dẫn của thị trường trong mắt các nhà đầu tư dài hạn.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, bà Nguyễn Hoài Thu, CFA, Phó Tổng giám đốc Công ty Quản lý Quỹ VinaCapital, nhấn mạnh trong bối cảnh mới, các nhà hoạch định chính sách sẽ cần phải giải quyết hai bài toán song song. Hạn chế dòng vốn đầu cơ ngắn hạn. Đồng thời, khơi thông nguồn vốn chảy vào các lĩnh vực mang lại giá trị gia tăng cao.

Khi hành vi đầu cơ được kiểm soát và dòng vốn được dẫn dắt đúng hướng, môi trường đầu tư trở nên minh bạch và dự đoán được hơn, đây chính là điều kiện để thu hút vốn dài hạn.

Theo bà Thu, để hạ nhiệt tình trạng đầu cơ các tài sản rủi ro cao, công cụ thuế sẽ đóng vai trò then chốt. Như với thị trường chứng khoán, việc sử dụng công cụ thuế để khuyến khích người dân mua chứng chỉ quỹ là một chính sách phổ biến ở nhiều nước.

"Ở Thái Lan, Chính phủ giai đoạn đầu đã thiết kế chương trình Quỹ cổ phiếu dài hạn, trong đó người dân được phép dùng tối đa 15% thu nhập hàng năm (có giới hạn mức trần) để mua chứng chỉ quỹ này và toàn bộ số tiền này được trừ thẳng vào tổng thu nhập chịu thuế của năm đó. Tiền lãi từ quỹ cũng được miễn thuế hoàn toàn với điều kiện nắm giữ trên 5 năm", bà Thu nói.

Các biện pháp quản lý hành chính cũng rất cần thiết. Như các định hướng kiểm soát chặt chẽ tín dụng đổ vào các kênh rủi ro của Ngân hàng Nhà nước thời gian qua.

Bên cạnh công cụ thuế, lãnh đạo Vinacapital nhấn mạnh, Ngân hàng Nhà nước đóng vai trò "người gác cổng" thông qua chính sách tiền tệ, tức là phải siết van tín dụng trước khi các bong bóng tài sản kịp hình thành.

Cùng bàn về chính sách tín dụng, ông Nguyễn Quang Thuân - Chủ tịch FiinGroup, cho biết trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững trong giai đoạn tới, bài toán đặt ra không chỉ nằm ở quy mô tín dụng hay tổng lượng vốn được "bơm" vào nền kinh tế, mà ở cách thức dòng vốn được huy động, phân bổ và sử dụng để tạo ra tăng trưởng thực chất.

Theo Fiingroup, tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống khoảng 18,4 triệu tỉ đồng (tương đương 702 tỉ USD) và tỉ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam hiện ở mức cao (khoảng 146%) vào cuối 2025.

Giai đoạn 2026 - 2030, mỗi năm Việt Nam cần huy động từ 172 tỉ USD đến 263 tỉ USD vốn đầu tư trung và dài hạn. Đối chiếu với các nguồn vốn hiện hữu, khoảng trống vốn trung và dài hạn của nền kinh tế có thể dao động trong khoảng 20 - 30 tỉ USD mỗi năm.

Khoảng trống này không thể lấp đầy chỉ bằng tín dụng ngân hàng, mà còn đến từ: nguồn vốn đầu tư công, cấp vốn trung - dài hạn từ ngân hàng, vốn FDI và M&A, vốn huy động cổ phần trên thị trường chứng khoán, vốn huy động qua thị trường trái phiếu doanh nghiệp và vốn vay nợ quốc tế.

Tiền không thiếu, nhưng cần nhiều điều kiện để dòng vốn được kích hoạt

Trong khuôn khổ bài viết, tạm thời chưa bàn tới đầu tư công, FDI, M&A hay các khoản vay quốc tế, trọng tâm được đặt vào các kênh huy động vốn trong nước thông qua thị trường vốn, gồm cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp.

Đây là trụ cột của hệ sinh thái tài chính hiện đại, cung ứng nguồn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp, đồng thời quyết định độ sâu và chất lượng phát triển của nền kinh tế. Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng, kỳ vọng mở ra cơ hội kích hoạt mạnh mẽ dòng tiền cả trong lẫn ngoài nước.

Bà Nguyễn Ngọc Anh - CEO của SSI Asset Management (SSIAM), nói: "Chúng tôi làm việc với nhiều quỹ đầu tư toàn cầu và điều chúng tôi nhận thấy là thế giới rộng lớn, tiền rất nhiều, hết lại có thêm không bao giờ thiếu. Vấn đề then chốt không nằm ở quy mô vốn, mà ở việc thị trường có đủ minh bạch, kỷ luật và chuẩn mực để dòng vốn đó có thể tham gia một cách ổn định và bền vững hay không".

CEO SSIAM nhấn mạnh, nâng hạng thị trường là bước tiến quan trọng nhưng không đồng nghĩa vốn ngoại sẽ lập tức đổ vào. Điều các quỹ lớn quan tâm là mức độ tiệm cận các chuẩn mực quốc tế về minh bạch, quản trị và bảo vệ nhà đầu tư. Khi khung pháp lý rõ ràng và được thực thi nhất quán, quá trình thẩm định và giải ngân sẽ thuận lợi hơn, giúp dòng vốn vào ổn định và bền vững.

Bà Ngọc Anh cũng lưu ý, vốn toàn cầu luôn dồi dào và sẵn sàng tìm kiếm cơ hội, song rào cản lớn nằm ở chất lượng doanh nghiệp và quy mô thương vụ. Các quỹ lớn cần doanh nghiệp đủ minh bạch, đủ tầm vóc và có chiến lược tăng trưởng rõ ràng; khi những điều kiện này hội tụ, dòng vốn sẽ được "mở khóa" một cách tự nhiên.