1 hour ago
4
Voi không chỉ là sinh vật lớn nhất trên đất liền mà còn là một trong những loài động vật có đời sống tâm lý và xã hội phong phú nhất. Một đàn voi là một gia đình mẫu hệ chặt chẽ, nơi voi cái trưởng thành dẫn dắt các thế hệ bằng sự khôn ngoan tích lũy qua hàng chục năm.
Loài voi cũng có sự gắn kết đồng loại sâu sắc khi biết vui mừng chào đón thành viên mới, biết dùng vòi xoa dịu, động viên đồng loại khi sợ hãi.
Đặc biệt loài động vật khổng lồ này còn là những "kỹ sư trưởng" vĩ đại nắm giữ chìa khóa sinh tồn của đại ngàn.
Với việc dành 12–18 tiếng mỗi ngày để tiêu thụ 150–200kg thực vật và hơn 100 lít nước, voi biến hành trình di chuyển 20–50km thành con đường phát tán hạt giống cho hơn 100 loài cây, giúp làm mềm vỏ hạt cứng và nâng tỷ lệ nảy mầm từ 40% lên 70%.
Đặc biệt, gã khổng lồ này còn là "hiệp sĩ khí hậu" giúp tăng 6%–9% khả năng lưu trữ carbon của thảm thực vật rừng. Theo WWF, lượng carbon này được quy đổi tương đương với lượng phát thải trong một năm của 2.047 ô tô xăng.
Tại Việt Nam, loài voi từng ghi nhận phân bố ở một khu vực khá rộng lớn như Sơn La, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Nam, Đắk Lắk, Lâm Đồng và Đồng Nai.
Tuy nhiên những năm qua, môi trường sống bị thu hẹp và nạn săn bắt để lấy ngà đã khiến loài này đến bên bờ tuyệt chủng.
Danh lục đỏ Việt Nam ước tính, chỉ có 3 khu vực ở Việt Nam có số lượng voi trên 10 cá thể, có cấu trúc đàn phù hợp, gồm Vườn quốc gia Yok Đôn (Đắk Lắk), Vườn quốc gia Pù Mát (Nghệ An) và VQG Cát Tiên cùng Khu bảo tồn Thiên nhiên - Văn hoá Đồng Nai, tỉnh Đồng Nai.
Cá thể voi ở Vườn quốc gia Yok Đôn. Nguồn: Vườn quốc gia Yok Đôn
Các đàn voi hoang dã này vẫn đang đứng trước nguy cơ bị săn bắn và xâm hại. Các nhà bảo tồn ước tính, chỉ từ năm 2009 đến năm 2021 có khoảng 29 cá thể voi bị sát hại hoặc gặp tai nạn.
Cá thể voi ở Vườn quốc gia Cát Tiên. Ảnh: Nguyễn Văn Cường.
Các nhà bảo tồn đề xuất cần quản lý, bảo vệ sinh cảnh sống ở các khu vực có voi phân bố, đồng thời mở rộng và phục hồi sinh cảnh tự nhiên trong vùng hoạt động của voi.
Bên cạnh đó, phát triển các tiểu quần thể voi hiện có, liên kết và tạo cơ hội giao lưu giữa các đàn voi có số lượng dưới 10 cá thể. Ngoài ra, kiểm soát việc săn bắt, buôn bán các sản phẩm từ voi cũng như thực hiện chương trình bảo vệ nhân nuôi sinh sản đàn voi đã thuần dưỡng vì mục đích bảo tồn.
Ngày Voi Thế giới được tổ chức lần đầu tiên vào năm 2012, nhằm nâng cao nhận thức về việc bảo vệ loài voi, gìn giữ sinh cảnh và thúc đẩy những giải pháp bảo tồn lâu dài đối với loài vật khổng lồ nhưng đang phải đối mặt với nhiều sức ép dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng.
