2 days ago
8
Hình minh họa tạo bởi AI
Cuộc đối đầu giữa các hãng đĩa và những công ty phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục nóng lên khi Sony Music Entertainment (SME) nộp đơn kiện mới chống lại nền tảng tạo nhạc AI Udio tại Tòa án Liên bang khu vực Nam New York vào ngày 28-7 (giờ Mỹ).
Theo hồ sơ, Sony cáo buộc Udio đã sao chép 30.117 bản ghi âm có bản quyền để đưa vào dữ liệu huấn luyện mô hình AI mà không xin phép hoặc trả phí bản quyền. Những bản ghi được cho là thuộc kho nhạc của nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như: Beyoncé, Harry Styles, Elvis Presley, Alicia Keys cùng hàng loạt tên tuổi khác.
Sony: AI không thể "học" từ âm nhạc có bản quyền mà không xin phép
Trong đơn kiện, Sony lập luận rằng luật bản quyền từ lâu đã quy định việc sao chép tác phẩm để phục vụ mục đích thương mại phải có sự đồng ý của chủ sở hữu.
Theo hãng đĩa này, AI không thể trở thành ngoại lệ. "Những nguyên tắc nền tảng của luật bản quyền yêu cầu việc sao chép các bản ghi âm được bảo hộ để phát triển một sản phẩm AI thương mại như Udio phải có sự cho phép của chủ sở hữu quyền", Sony nêu trong hồ sơ gửi tòa.
Theo Sony, nếu các công ty AI được phép tự do sử dụng kho nhạc của nghệ sĩ để đào tạo mô hình, giá trị của những tác phẩm gốc sẽ dần bị xói mòn, trong khi chính các tác phẩm đó lại là "nguyên liệu đầu vào" giúp AI hoạt động.
Đơn kiện cũng nhấn mạnh mục tiêu không phải ngăn cản đổi mới công nghệ, mà buộc các nền tảng AI phải phát triển trên cơ sở tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ.
Đây không phải lần đầu Sony đưa Udio ra tòa.
Tháng 6-2024, Sony cùng Universal Music Group và Warner Music Group đồng loạt khởi kiện Udio và nền tảng AI âm nhạc Suno với cáo buộc vi phạm bản quyền trên quy mô lớn.
Trong quá trình thu thập chứng cứ, Sony cho biết đã xác định được 30.117 bản ghi âm xuất hiện trong bộ dữ liệu huấn luyện của Udio.
Tuy nhiên, vào tháng trước, thẩm phán Alvin K. Hellerstein không chấp nhận yêu cầu bổ sung danh sách các bản ghi này vào vụ kiện đang diễn ra. Đó là lý do Sony quyết định nộp một đơn kiện hoàn toàn mới nhằm bảo vệ quyền lợi đối với số tác phẩm vừa được phát hiện.
Theo nhiều chuyên gia pháp lý, diễn biến này cho thấy cuộc chiến giữa các hãng đĩa và các công ty AI đang bước sang giai đoạn mới, với những chứng cứ cụ thể hơn thay vì chỉ dừng ở các nghi vấn về cách thức huấn luyện mô hình.
Sony Music Entertainment đã đệ đơn kiện vi phạm bản quyền lần thứ hai chống lại Udio, khẳng định công ty âm nhạc AI này đã sao chép trái phép 30.117 bản ghi âm để huấn luyện các mô hình AI tạo sinh của mình - Ảnh: T. Schneider
Udio vẫn cho rằng việc huấn luyện AI là "sử dụng hợp lý"
Trong phản hồi gửi tòa hồi tháng 4, Udio thừa nhận mô hình của mình được huấn luyện từ các bản nhạc có bản quyền được tải lên YouTube.
Tuy nhiên, công ty lập luận việc sử dụng này thuộc phạm vi "fair use" (sử dụng hợp lý) vì đây chỉ là một quá trình kỹ thuật diễn ra ở hậu trường nhằm tạo ra một sản phẩm mới, chứ không sao chép nguyên trạng các ca khúc để phát hành.
Đây cũng là lập luận mà nhiều công ty AI đang sử dụng trong các vụ kiện bản quyền liên quan đến sách, báo, hình ảnh và âm nhạc.
Ngược lại, giới sáng tạo cho rằng nếu AI được phép học từ các tác phẩm có bản quyền mà không cần trả phí, toàn bộ hệ thống bảo hộ quyền tác giả có nguy cơ bị phá vỡ.
Điểm đáng chú ý là trong khi Sony tiếp tục theo đuổi vụ kiện, hai hãng đĩa còn lại là Universal Music Group và Warner Music Group đã đạt được thỏa thuận với Udio.
Theo Reuters, hai bên đã ký các thỏa thuận cấp phép, mở đường cho việc sử dụng kho nhạc một cách hợp pháp trong quá trình phát triển các mô hình AI mới.
Điều này cũng là một trong những lập luận Sony đưa ra trước tòa. Theo hãng đĩa, việc Universal và Warner có thể ký kết thỏa thuận cho thấy Udio hoàn toàn có khả năng xin cấp phép ngay từ đầu thay vì tự ý sử dụng dữ liệu từ YouTube.
Trong khi đó, Sony và Universal vẫn tiếp tục theo đuổi vụ kiện riêng đối với Suno (một đơn vị làm nhạc AI khác).
Vụ kiện có thể định hình tương lai AI trong ngành âm nhạc
Sony yêu cầu tòa án buộc Udio bồi thường tối đa 150.000 USD cho mỗi tác phẩm bị xâm phạm, đồng thời cấm công ty tiếp tục sử dụng các bản ghi của hãng để huấn luyện AI.
Nếu áp dụng mức bồi thường tối đa theo quy định đối với toàn bộ hơn 30.000 bản ghi được nêu trong đơn kiện, tổng số tiền về mặt lý thuyết có thể lên tới hơn 4,5 tỉ USD, dù trên thực tế tòa án hiếm khi tuyên mức tối đa cho toàn bộ tác phẩm.
Quan trọng hơn khoản bồi thường là phán quyết cuối cùng của tòa có thể trở thành cột mốc pháp lý đối với ngành công nghiệp AI.
Câu hỏi cốt lõi không còn là liệu AI có được phép sáng tác âm nhạc hay không, mà là AI có phải xin phép và trả tiền để "học" từ các tác phẩm có bản quyền hay không.
Đó cũng là bài toán mà không chỉ ngành âm nhạc mà cả điện ảnh, xuất bản, báo chí và nhiều lĩnh vực sáng tạo khác đang phải đối mặt trong kỷ nguyên AI.
