Sinh viên nhập vai lãnh đạo trẻ ASEAN, hiến kế giải 'bài toán' mục tiêu phát thải ròng bằng 0

Hội nghị mang chủ đề “Tiếng nói của thanh niên về mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero)”, của vòng chung kết cuộc thi Hùng biện tiếng Anh, thuộc Ngày hội Sinh viên với Ngoại ngữ lần thứ 11 năm 2026, diễn ra sáng 10-5 tại Nhà Văn hóa Sinh viên TP.HCM.

Sinh viên hiến kế thúc đẩy “niken xanh”, hướng đến năng lượng sạch

Bạn Chướng Mỹ Linh (Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, nhập vai đại diện Indonesia) đề xuất sáng kiến quan hệ đối tác niken xanh ASEAN.

Theo đó, Niken là nguyên liệu quan trọng cho pin, xe điện và ngành năng lượng sạch, mở ra tiềm năng tăng trưởng lớn cho ASEAN. Tuy nhiên, quá trình khai thác và chế biến cũng có thể gây ô nhiễm và phát thải CO₂ cao, ảnh hưởng đến các cam kết khí hậu.

Vì vậy, ASEAN cần phát triển nguồn niken sạch, minh bạch nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững để cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.

Mỹ Linh cho rằng “tiêu chuẩn vàng” cho niken bền vững trong ASEAN cần giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng sạch trong khai thác và chế biến, phục hồi môi trường sau khai thác, bảo đảm quyền lợi người lao động và cộng đồng địa phương, đồng thời xây dựng hệ thống tái chế rõ ràng.

“Cần một cơ chế tài chính dùng vốn công và viện trợ để giảm rủi ro cho các dự án niken xanh. Quỹ sẽ hỗ trợ nghiên cứu khả thi, đánh giá ESG, truy xuất nguồn gốc, nâng cấp công nghệ sạch, bảo lãnh rủi ro, hỗ trợ kỹ thuật và thí điểm tái chế, với vốn khởi động khoảng 500 triệu đến 1 tỉ USD”, Linh nói.

Bạn Phạm Linh Dung (Trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM, nhập vai đại diện Brunei Darussalam) cho biết Brunei đang đối mặt với thách thức từ biến đổi khí hậu, đặc biệt là nước biển dâng 5-5,5 mm/năm gây nguy cơ sạt lở, ảnh hưởng hạ tầng và đa dạng sinh học tại Vịnh Brunei.

Nền kinh tế phụ thuộc lớn vào dầu khí (khoảng 50% GDP và hơn 90% xuất khẩu) khiến quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch gặp nhiều khó khăn và đòi hỏi nguồn lực lớn để tăng khả năng chống chịu khí hậu.

Dung đề xuất giải pháp dựa vào thiên nhiên như phục hồi rừng ngập mặn, bảo vệ rừng (che phủ khoảng 70%) và phát triển các chương trình “carbon xanh” nhằm bảo vệ bờ biển và hấp thụ carbon.

Hướng đến nông nghiệp thông minh, số hóa cảnh báo sớm thiên tai qua hệ thống di động

Bạn Huỳnh Ngọc Minh Khuê (ĐH Kinh tế TP.HCM, vào vai đại diện Myanmar) đề xuất chiến lược khí hậu với 4 trụ cột chính.

Thứ nhất, ưu tiên nông nghiệp thông minh với khí hậu và quản lý nước, hỗ trợ giống cây trồng chống hạn - lũ lụt, cải thiện hệ thống tưới tiêu, lưu trữ nước và đào tạo nông dân nhằm bảo đảm an ninh lương thực và sinh kế.

“Cần tăng cường các giải pháp như phục hồi rừng ngập mặn, bảo vệ lưu vực sông, đất ngập nước và rừng, kết hợp với đê kè, rào chắn lũ và hệ thống cảnh báo sớm để giảm thiệt hại thiên tai”, Khuê nói.

Ngoài ra cần thúc đẩy mở rộng năng lượng tái tạo phân tán, đặc biệt ở khu vực nông thôn như điện mặt trời, lưới điện và thủy điện nhỏ, giúp cải thiện tiếp cận điện năng, giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch và giảm khai thác củi.

Khuê nói thêm cần đảm bảo nguồn lực được phân bổ đến chính quyền địa phương, tổ chức xã hội, phụ nữ, nông dân và các cộng đồng dân tộc, nhằm nâng cao hiệu quả ứng phó và không bỏ ai lại phía sau.

Vào vai đại diện Lào, Nguyễn Hoàng Phương Linh (Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM) đề xuất thành lập Quỹ thích ứng khí hậu địa phương để hỗ trợ thông qua việc tài trợ nhà ở chống lũ và hệ thống bể chứa nước mưa. 

Đồng thời, số hóa công tác ứng phó thiên tai bằng hệ thống cảnh báo sớm qua điện thoại di động, kết nối dữ liệu vệ tinh giúp người dân phản ứng nhanh hơn.

Ở cấp khu vực, Linh đề xuất tăng cường hợp tác trong lưu vực sông Mê Kông thông qua chia sẻ dữ liệu minh bạch trong khuôn khổ Ủy hội sông Mê Công quốc tế (MRC) nhằm quản lý hiệu quả rủi ro nguồn nước xuyên biên giới.

Đồng thời cũng đề xuất sáng kiến “Green Visa” trong Liên minh du lịch sinh thái ASEAN, tận dụng lợi thế rừng chiếm gần 70% diện tích và hệ sinh thái Mê Kông để phát triển du lịch bền vững, giảm áp lực môi trường và tăng nguồn thu xanh.