Siết trách nhiệm hiệu trưởng về ngộ độc thực phẩm

Vì sao hiệu trưởng phải trực tiếp tập huấn ?

Hơn 3.500 hiệu trưởng của các trường mầm non, tiểu học, THCS, THPT, trường phổ thông có nhiều cấp học; trường có yếu tố nước ngoài; trung tâm giáo dục thường xuyên; trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên của cả 3 khu vực TP.HCM đều được yêu cầu tham gia đầy đủ lớp tập huấn do Sở GD-ĐT TP.HCM và Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đồng tổ chức.

Chương trình tập huấn gồm 7 lớp, diễn ra từ ngày 21.7 đến hết ngày 11.8. Nếu như những năm học trước, ở các buổi tập huấn tương tự, nhà trường có thể cử phó hiệu trưởng hoặc nhân viên y tế trường học đi dự, thì nay hiệu trưởng cần phải có mặt. Sở GD-ĐT, sau khi điểm danh, sẽ có công văn nhắc nhở những đơn vị mà hiệu trưởng vắng mặt.

Hiệu trưởng các trường mầm non, tiểu học, THCS, THPT, trường phổ thông có nhiều cấp học tham gia tập huấn

ẢNH: THÚY HẰNG

Bà Nguyễn Thị Lam Phương, Trưởng phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và thông tin truyền thông, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, phát biểu hôm 28.7: "Vì sao hôm nay chúng ta phải tổ chức buổi tập huấn dành riêng cho các hiệu trưởng? Bởi vì vừa qua, trên địa bàn TP.HCM đã xảy ra một số vụ ngộ độc thực phẩm tại các trường học. Qua các sự việc này, vai trò của hiệu trưởng đã thể hiện như thế nào và những khó khăn gặp phải là gì? Thực tế, nhiều hiệu trưởng còn tỏ ra bỡ ngỡ, chưa nắm rõ quy định cũng như quy trình xử lý, dẫn đến không ít khó khăn cho công tác điều tra".

Bà Phương nói, hiệu trưởng dù là người quản lý chung và không trực tiếp làm những công việc chuyên môn chi tiết trong quá trình chế biến hay lưu mẫu "nhưng hiệu trưởng bắt buộc phải có vai trò và trách nhiệm trong việc phòng ngừa ngộ độc thực phẩm".

Theo đó, quy trình mà các hiệu trưởng cần ghi nhớ là: Phòng ngừa - xử lý sự cố - phối hợp điều tra. Tránh tình trạng khi có sự cố xảy ra, đoàn điều tra xuống làm việc thì hiệu trưởng lại bỡ ngỡ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến pháp lý về sau cho bản thân và nhiều người liên quan. Bên cạnh đó, nếu thiếu kỹ năng xử lý, sự cố sẽ không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của học sinh (HS) mà còn gây lo ngại trong dư luận xã hội và phản ứng gay gắt từ phía phụ huynh.

Tránh tình trạng xảy ra ngộ độc thực phẩm, hiệu trưởng rối bời

Bà Phương đề nghị hiệu trưởng phải chủ động rà soát lại toàn bộ quy trình tại đơn vị mình, nội dung nào chưa rõ thì tổ chức tập huấn lại, chỉ đạo các bộ phận thực hiện thật chuẩn xác.

Đặc biệt, hiệu trưởng phải quan tâm công tác phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong trường học, chỉ đạo sát sao việc truyền thông. Truyền thông, trước hết nâng cao nhận thức từ chính hiệu trưởng, truyền đạt lại cho bảo mẫu, cho những người trực tiếp tiếp xúc với thực phẩm và theo dõi sát sao HS. "Đặc biệt, khi sự cố ngộ độc xảy ra, điều mà không ai mong muốn, tôi mong quý thầy cô phải thật sự bình tĩnh, tránh bị hoảng loạn dẫn đến quên cái này, sót cái kia", bà nói.

Bà Phương nêu ra quy trình xử lý bắt buộc khi xảy ra nghi ngộ độc thực phẩm trong trường học. Đầu tiên phải bình tĩnh và báo cáo khẩn cấp cho trạm y tế phường, cơ sở y tế gần nhất và Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, đồng thời phối hợp cấp cứu kịp thời cho các em HS. Sau đó mới tiến hành điều tra xem sai phạm nằm ở khâu nào.

Thứ hai, yêu cầu giữ nguyên hiện trường và mẫu thực phẩm, những phần thực phẩm thừa mà HS đã ăn. Đây có thể là căn cứ cốt lõi để điều tra tìm ra nguyên nhân.

Thứ ba, hiệu trưởng phải tổ chức quản lý mẫu lưu thực phẩm đúng quy định. Bà Phương cho hay, dù là bếp ăn tự tổ chức hay do đối tác bên ngoài cung cấp, trách nhiệm pháp lý về sau thường rất dai dẳng. Ranh giới trách nhiệm thuộc về nhà trường hay cơ sở cung cấp suất ăn phụ thuộc rất lớn vào mẫu lưu. Đối với bếp ăn tự nấu tại trường, việc thực hiện lưu mẫu phải đúng quy trình, đảm bảo vệ sinh trang thiết bị lưu mẫu và lưu ở đúng nhiệt độ theo hướng dẫn. Do đó, hiệu trưởng phải nắm vững các yêu cầu này. Khi xảy ra tranh chấp pháp lý, câu hỏi đặt ra sẽ là: "Mẫu lưu này do ai cung cấp và có hợp lệ hay không?". Mẫu lưu chính là bằng chứng quan trọng nhất để bảo vệ nhà trường hoặc làm rõ trách nhiệm của cơ sở cung cấp thức ăn.

Bà Phương nhắc nhở các hiệu trưởng phải nắm rõ tính pháp lý trong hồ sơ, sổ sách như phải làm đúng, tránh tình trạng có nhân viên y tế ghi sổ kiểm thực 3 bước nhưng lại… làm trước mấy ngày, ký tên trước cho đủ thủ tục; đồng thời phải kiểm soát nguồn nước uống. Hiệu trưởng cần chú ý đến nước uống và nguồn nước trong nhà trường - một trong những nguyên nhân có thể dẫn đến nghi ngộ độc. Cần kiểm tra kỹ các em HS uống nước như thế nào, lô sản xuất của nước đóng chai/bình ra sao...

Phụ huynh trong một buổi thăm nhà bếp trường học, xem nguồn gốc thực phẩm

ẢNH: THÚY HẰNG

Những lưu ý khi chế biến thực phẩm

Thạc sĩ Lê Phúc Đảm, báo cáo viên, Phòng quản lý tiêu chuẩn và kiểm nghiệm, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, thông tin ở nhiệt độ 5 - 60 độ C là vùng nhiệt độ nguy hiểm; hầu hết vi khuẩn phát triển tốt nhất ở nhiệt độ 21 - 45 độ C. Từ đây, có thể lý giải vì sao càng ở những tháng TP.HCM nắng nóng gay gắt như tháng 4, tháng 5, lại xảy ra nhiều vụ việc nghi/ngộ độc thực phẩm.

Đặc biệt, ông Đảm nhắc tới vi khuẩn Salmonella, căn nguyên gây ra hàng loạt vụ ngộ độc thực phẩm. Dẫn chứng ra một số vụ, trong có vụ nghiêm trọng ở Khánh Hòa khiến 1 HS tử vong, xuất phát từ món gà chiên/rán, ông Đảm cho hay nhiều nơi còn rã đông gà đông lạnh chưa đúng quy định. Khi dầu sôi, lửa lớn, chiên tới cháy xém thịt bên ngoài, nhưng bên trong xương gà vẫn lạnh, vẫn còn máu, không đủ nhiệt độ để giết chết vi khuẩn Salmonella. Do đó, thực phẩm phải được rã đông đúng tiêu chuẩn, có thể luộc trước khi chiên; hoặc rạch miếng gà để chín đều.

Ông Đảm cũng cảnh báo tình trạng khi thấy một số trẻ có dấu hiệu ngộ độc thì các thầy cô lo sợ, tự xử lý bằng cách xức dầu, cho trẻ uống thuốc cầm tiêu, có thể nguy hiểm tới sức khỏe, tính mạng của trẻ. Thay vì vậy, phải chuyển ngay trẻ xuống phòng y tế, trạm y tế, cơ sở y tế gần nhất, không được tự ý cho uống thuốc.