'Siết' tour tự phát của KOL, KOC trên mạng

Chốt tour thì dễ, năng lực vận hành mới khó

Cảnh báo mới đây của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam về rủi ro từ các tour tự phát do cá nhân, KOL, KOC quảng bá, tổ chức trong dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2.9 đang nhận được sự quan tâm lớn. Các chuyên gia cho rằng, khi người sáng tạo nội dung (KOL, KOC) chuyển sang "gom khách, thu tiền" và trực tiếp tổ chức chuyến đi thì hoạt động này cần được quản lý chặt chẽ.

Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Nguyễn Minh Mẫn, Phó tổng giám đốc Công ty CP Du lịch Quốc tế Vina Group (VinaGroup Travel) nhận định, việc KOL, KOC tham gia quảng bá, bán sản phẩm du lịch là xu hướng khó tránh khi mạng xã hội ngày càng trở thành kênh tạo cảm hứng và tiếp cận khách hàng. Điểm cần làm rõ là ranh giới giữa quảng bá sản phẩm và trực tiếp kinh doanh lữ hành. Nếu KOL, KOC hợp tác với một doanh nghiệp lữ hành có giấy phép, sử dụng sức ảnh hưởng để giới thiệu sản phẩm và đưa khách về cho doanh nghiệp vận hành thì đây có thể là mô hình tích cực. Nhưng khi một cá nhân tự xây dựng chương trình, báo giá, gom khách, thu tiền rồi trực tiếp tổ chức chuyến đi, cần xác định rõ chủ thể kinh doanh và trách nhiệm pháp lý với khách hàng.

Nhiều tour du lịch tự phát quảng bá trên mạng xã hội

ẢNH CHỤP MÀN HÌNH

Vấn đề càng đáng lưu ý vào những kỳ nghỉ dài như dịp Quốc khánh 2.9, khi nhu cầu du lịch tăng mạnh, năng lực vận chuyển, lưu trú và nhiều dịch vụ tại điểm đến có thể rơi vào tình trạng quá tải. Trong khi đó, mạng xã hội có thể tạo ra lượng khách lớn chỉ trong thời gian rất ngắn. "Một KOL/ KOC có thể chốt được tour rất nhanh nhờ hiệu ứng giải trí nhưng không đồng nghĩa với việc đủ năng lực vận hành một đoàn khách an toàn. Tổ chức tour đòi hỏi hệ thống điều hành, nhân sự, nhà cung cấp, phương án dự phòng và khả năng xử lý sự cố", ông Mẫn nói. Khách tham gia các tour do cá nhân tự gom khách, thu tiền và tổ chức có thể đối mặt ba nhóm rủi ro chính. Thứ nhất là rủi ro tài chính, khi khách khó bảo vệ quyền lợi nếu chương trình bị hủy hoặc dịch vụ không được thực hiện như cam kết. Thứ hai là rủi ro về chất lượng và an toàn, bởi một tour liên quan đến nhiều mắt xích từ vận chuyển, lưu trú, ăn uống đến điểm tham quan và cần đơn vị đủ năng lực điều hành khi xảy ra sự cố. Thứ ba là rủi ro về bảo hiểm và trách nhiệm, nhất là khi không xác định rõ chủ thể tổ chức. Du khách cũng cần kiểm tra đơn vị tổ chức, giấy phép lữ hành, hợp đồng, tài khoản nhận tiền, chính sách hoàn hủy, bảo hiểm và trách nhiệm khi có sự cố.

Nhận diện rủi ro từ tour tự phát quảng bá trên mạng 

Theo Câu lạc bộ KOL và KOC Việt Nam, cả nước hiện có gần 300.000 KOL, KOC, tăng khoảng 6 lần so với năm 2022. Tuy nhiên, chưa có tiêu chí cụ thể để xác định thế nào là KOL, dẫn đến tình trạng một số người "tự phong". Các chuyên gia cũng lưu ý không nên đánh đồng mọi tour có KOL, KOC tham gia với tour rủi ro; vấn đề chủ yếu nằm ở những trường hợp tự tổ chức, không đáp ứng điều kiện kinh doanh lữ hành hoặc không bảo đảm quyền lợi cho khách.

Để nhận diện rủi ro từ các tour tự phát quảng bá trên mạng xã hội, khách có thể xem xét chương trình tour và các dịch vụ đã được bố trí trước hay chưa. Với tour chuyên nghiệp, phương tiện vận chuyển, lưu trú, ăn uống, điểm tham quan… thường được lên kế hoạch, đặt trước và có đơn vị chịu trách nhiệm. Trong khi đó, một số nhóm tự tổ chức có thể đến đâu mới tìm dịch vụ đến đó, làm gia tăng nguy cơ phát sinh vấn đề về chất lượng, an toàn thực phẩm hay xử lý sự cố trong hành trình.

Các tour tự phát được quảng bá, gom khách trên mạng xã hội tiềm ẩn rủi ro

ẢNH: LN TẠO BẰNG AI

ThS. Trần Ngọc Triết, Chi hội Hướng dẫn viên Du lịch TP.HCM nhận định, các YouTuber, KOL, KOC hay người dùng mạng xã hội chia sẻ trải nghiệm, giới thiệu điểm đến là bình thường. Tuy nhiên, khi hoạt động chuyển sang tư vấn chương trình, thu tiền, gom khách và trực tiếp đưa khách đi du lịch thì cần xác định rõ điều kiện chuyên môn và trách nhiệm của người tổ chức. "Tôi cho rằng cơ quan quản lý cần theo dõi sát sự phát triển của loại hình tour tự phát và có quy định, chế tài phù hợp. Đặc biệt, khi hoạt động có yếu tố thu tiền và đưa khách đi du lịch thì cần có cơ chế quản lý rõ ràng hơn", ông Triết đề xuất. Với nhiều chuyến đi tự phát, những nội dung như hợp đồng, giá dịch vụ, trách nhiệm của bên tổ chức, bảo hiểm hay phương án xử lý sự cố có thể không được quy định đầy đủ. Khi phát sinh tranh chấp, chính du khách sẽ gặp khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi.