Schneider Electric: 'Doanh nghiệp không thể đứng ngoài làn sóng chuyển đổi xanh'

Đầu tháng 6, Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên (SEVT) triển khai thành công cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) qua lưới điện quốc gia. Theo hợp đồng, SEVT sẽ sử dụng khoảng 70 GWh điện mặt trời mỗi năm, tương đương lượng điện cung cấp cho khoảng 17.000 hộ gia đình, đồng thời dự kiến giảm khoảng 46.000 tấn CO2 mỗi năm.

Schneider Electric tham gia dự án với vai trò đơn vị tư vấn năng lượng, hỗ trợ xuyên suốt quá trình đàm phán, triển khai hợp đồng. Cơ chế DPPA giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong lộ trình sử dụng năng lượng tái tạo, đồng thời đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường về phát thải và năng lượng sạch.

Theo ông Đặng Nguyễn Ngữ, Tổng giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia: "Không ai có thể đứng ngoài làn sóng chuyển đổi xanh". Quá trình chuyển đổi năng lượng không nhất thiết bắt đầu bằng những dự án quy mô lớn. Quan trọng là doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình phù hợp, từ số hóa dữ liệu năng lượng, nâng cao hiệu quả sử dụng điện đến từng bước tích hợp năng lượng tái tạo, tự động hóa.

Trong vai trò đối tác công nghệ năng lượng, Schneider Electric sử dụng sức mạnh của điện hóa, tự động hóa và số hóa để thúc đẩy tính hiệu quả và bền vững, đồng hành doanh nghiệp suốt quá trình chuyển đổi, từ hoạch định chiến lược đến tối ưu vận hành.

Cũng theo ông Ngữ, chuyển đổi năng lượng đòi hỏi sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các đối tác. "Chỉ khi tất cả cùng hành động, chúng ta mới có thể xây dựng một hệ thống năng lượng đủ thông minh, đủ xanh và đủ sức đáp ứng những yêu cầu của nền kinh tế trong tương lai", ông nói.

Khi AI bùng nổ, trung tâm dữ liệu mở rộng cùng các nhà máy công nghệ cao liên tục ra đời, kéo theo đó là nhu cầu về năng lượng và năng lực xử lý dữ liệu. Lúc này, bài toán cần tìm lời giải là cung cấp điện đủ, ổn định và xây dựng hệ thống năng lượng thông minh, bền vững, đáp ứng yêu cầu của nền sản xuất lẫn hạ tầng số thế hệ mới.

Theo ông Ngữ, sự chuyển dịch này đang mở ra "cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 5" (công nghiệp 5.0) - giai đoạn các hệ thống vừa được kết nối, tự động hóa, vừa có khả năng học hỏi, thích ứng, cộng tác với con người nhờ trí tuệ nhân tạo (AI).

Lãnh đạo Schneider Electric nhấn mạnh công nghiệp 5.0 đánh dấu bước chuyển từ tự động hóa sang các hệ thống có khả năng nhận thức. AI, dữ liệu và chuyên môn con người cùng tạo những hệ thống thông minh, có thể liên tục học hỏi, tối ưu, nâng cao hiệu quả vận hành.

"Trong bối cảnh đó, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số không còn là hai quá trình tách biệt mà trở thành nền tảng để doanh nghiệp phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh", ông nói.

Sự thay đổi trên được thúc đẩy bởi ba xu hướng lớn đang diễn ra đồng thời, với tốc độ nhanh chóng trên toàn cầu.

Thứ nhất là bối cảnh năng lượng mới. Thế giới đang hướng tới mục tiêu giảm 50% phát thải vào 2030, đồng thời tỷ trọng năng lượng tái tạo được dự báo tăng gấp ba lần. Để đáp ứng quá trình điện hóa ngày càng mạnh mẽ, sản lượng điện toàn cầu dự kiến phải tăng khoảng 60% vào 2040, trong khi khoảng 90% quy trình nhiệt trong công nghiệp có tiềm năng được điện hóa trong tương lai.

Thứ hai là số hóa và AI. Dữ liệu đang trở thành nền tảng của hoạt động sản xuất, vận hành. Đến 2030, khoảng 50 tỷ thiết bị IoT được kết nối trên toàn cầu, còn quy mô hạ tầng trung tâm dữ liệu dự kiến tăng gấp 4 lần để đáp ứng nhu cầu AI, điện toán đám mây.

Thứ ba là sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Khoảng 97% doanh nghiệp trên thế giới đang có kế hoạch điều chỉnh hoặc xây dựng lại mạng lưới chuỗi cung ứng nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước biến động địa chính trị, thương mại.

Ông Đặng Nguyễn Ngữ cho rằng ba xu hướng này không tồn tại riêng rẽ mà đang cộng hưởng, thúc đẩy lẫn nhau. AI và số hóa làm nhu cầu điện tăng nhanh; quá trình điện hóa đòi hỏi hạ tầng năng lượng thông minh hơn; còn sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng khiến doanh nghiệp dần ưu tiên những thị trường có nguồn điện sạch, ổn định, minh bạch về phát thải.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự đoán từ nay đến 2035, Đông Nam Á là một trong những khu vực có nhu cầu điện tăng nhanh nhất thế giới. Cùng với đó, AI và điện toán đám mây đang thúc đẩy làn sóng đầu tư mới vào trung tâm dữ liệu. Sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng cũng tiếp tục đưa dòng vốn FDI vào khu vực.

"Các đại xu hướng sẽ tái định hình toàn cầu cũng như khu vực Đông Nam Á trong 5 năm tới, đưa năng lượng từ tiện ích trở thành tài sản chiến lược giúp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia", ông Ngữ cho biết. Bên cạnh đó, số hóa, xanh hóa là hai xu hướng chủ đạo trên hành trình chuyển đổi năng lượng.

Trong bức tranh chung đó, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có nhiều cơ hội bứt phá. Nhu cầu điện tăng nhanh, định hướng phát triển kinh tế số và vị thế ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu đang tạo nền tảng để nước ta đón đầu làn sóng đầu tư mới.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh: nhu cầu điện dự kiến tăng 10-12% mỗi năm vào giai đoạn tới, thuộc nhóm cao nhất khu vực. Song song, AI và kinh tế số được xác định là động lực tăng trưởng mới, trong khi dòng vốn FDI tiếp tục dịch chuyển vào các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, công nghệ cao, trung tâm dữ liệu.

Những xu hướng này đang được hỗ trợ bởi khung chính sách ngày càng hoàn thiện. Cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và Nghị định 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) tạo nền tảng để doanh nghiệp chủ động tiếp cận năng lượng tái tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh.

"Điều quan trọng lúc này không phải là chờ thêm một giải pháp mới mà là hành động đủ sớm để biến lợi thế thành kết quả", ông Đặng Nguyễn Ngữ nhấn mạnh.

Tuy nhiên, cơ hội cũng đi kèm một số thách thức. Sự phát triển nhanh của nền kinh tế tạo ra áp lực ngày càng lớn lên hạ tầng năng lượng. Quy mô hệ thống điện liên tục mở rộng, tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng nhanh, trong khi các ngành công nghiệp thế hệ mới đòi hỏi nguồn điện ổn định, chất lượng cao.

Theo ông Ngữ, thách thức lớn nhất hiện nay chủ yếu nằm ở khả năng quản trị một hệ thống năng lượng ngày càng phức tạp. Điều đó đòi hỏi lưới điện phải được số hóa, các nguồn năng lượng phân tán cần được kết nối thông minh và doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận - từ tiêu thụ điện sang quản trị năng lượng dựa trên dữ liệu. Đây cũng là nền tảng để vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng điện và giảm phát thải.

"Trong thời công nghệ 5.0, những doanh nghiệp hành động sớm không chỉ thích ứng nhanh với sự thay đổi mà còn có cơ hội định hình vị thế trong chuỗi giá trị mới của nền kinh tế toàn cầu", ông Ngữ phân tích thêm.

Nội dung: Hiếu Châu - Thiết kế: Thái Hưng