Sạt lở 'bủa vây' miền Tây, chính quyền các tỉnh kiến nghị khẩn cấp

Sạt lở "bủa vây" miền Tây

Ngày 5-5, ghi nhận của Tuổi Trẻ Online tại Cà Mau, tình trạng sạt lở bờ biển đang ở mức báo động. Tổng chiều dài bờ biển bị sạt lở khoảng 56km, trong đó nhiều đoạn được xác định đặc biệt nguy hiểm.

Tốc độ sạt lở dao động từ 30-80m mỗi năm, thậm chí có nơi vượt 100m/năm. Hệ quả là diện tích rừng phòng hộ - "lá chắn xanh" bảo vệ đất liền đã bị mất từ 250-300ha/năm.

Đáng chú ý, một số khu vực đã được công bố tình huống khẩn cấp từ năm 2023, nhưng đến nay vẫn chưa thể khắc phục do thiếu kinh phí.

Điều này cho thấy sạt lở không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là bài toán lớn về nguồn lực và cơ chế đầu tư.

Tại An Giang, tình hình sạt lở cũng không kém phần nghiêm trọng. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 56 đoạn sông, kênh rạch được cảnh báo sạt lở với tổng chiều dài hơn 181km, trong đó nhiều đoạn được xếp vào diện đặc biệt nguy hiểm.

Dù số điểm cảnh báo không tăng nhưng mức độ nguy hiểm lại ngày càng lớn, cho thấy sạt lở đang chuyển từ diện rộng sang chiều sâu, tác động mạnh hơn đến khu dân cư và hạ tầng.

Toàn tỉnh hiện có 20 khu vực sạt lở lớn, xảy ra thường xuyên, tiềm ẩn nguy cơ cao đối với nhà ở, giao thông và sản xuất nông nghiệp. Điển hình như cù lao Mỹ Hòa Hưng đã ghi nhận 8 vụ sạt lở với tổng chiều dài khoảng 700m, ảnh hưởng đến 58 căn nhà và tiếp tục đe dọa nhiều hộ dân khác.

Sạt lở không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các tuyến giao thông huyết mạch như quốc lộ 91, tỉnh lộ 952 và nhiều tuyến đê bao sản xuất.

Tại xã Phú Hữu, một vụ sạt lở gần đây làm ảnh hưởng đến 15 hộ dân, trong đó 5 căn nhà bị cuốn trôi hoàn toàn xuống sông Hậu.

Chính quyền địa phương đã triển khai hỗ trợ khẩn cấp, với mức 40 triệu đồng/hộ bị mất nhà và 20 triệu đồng/hộ phải di dời. Đồng thời địa phương vận động xây dựng nhà đại đoàn kết để giúp người dân ổn định cuộc sống.

Ông Lê Minh Thuận - Bí thư Đảng ủy xã Phú Hữu - cho biết nhiều điểm sạt lở dọc sông Hậu có diễn biến phức tạp, vượt quá khả năng cân đối nguồn lực của địa phương.

"Trước mắt, địa phương rất cần tỉnh hỗ trợ kinh phí để xử lý các đoạn sạt lở ngắn, cấp bách. Những khu vực quy mô lớn phải đề xuất Trung ương đầu tư", ông Thuận nói.

Cần giải pháp tổng thể từ Trung ương

Trước thực trạng trên, tỉnh An Giang đã triển khai nhiều giải pháp cấp bách nhằm hạn chế thiệt hại.

Các địa phương được yêu cầu thực hiện phương châm "4 tại chỗ", chủ động lực lượng, phương tiện xử lý sự cố; đồng thời tổ chức di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm, cắm biển cảnh báo và khoanh vùng hạn chế phương tiện qua lại.

Song song đó, nhiều biện pháp gia cố tạm thời như đóng cừ tràm, bao tải đất, lưới thép… được áp dụng nhằm ngăn sạt lở lan rộng.

Một số địa phương còn chủ động sử dụng nguồn ngân sách kết dư để xử lý các điểm xung yếu, đảm bảo an toàn giao thông và đời sống dân cư.

Tuy nhiên các giải pháp này chỉ mang tính tạm thời. Hiện toàn tỉnh đã đầu tư hơn 87km kè bảo vệ bờ sông nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế, trong khi tình trạng sạt lở tiếp tục gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ.

Trước áp lực này, An Giang đã kiến nghị Trung ương hỗ trợ nguồn vốn để triển khai các dự án chống sạt lở cấp bách.

Cụ thể, tỉnh đề xuất 3 dự án trọng điểm tại 8 khu vực nguy hiểm với tổng mức đầu tư khoảng 2.145 tỉ đồng, tập trung tại khu vực đầu nguồn, bờ tây sông Hậu và khu vực sông Hậu - sông Vàm Nao.

Về lâu dài, tỉnh đề xuất xử lý tổng thể 20 khu vực sạt lở với tổng chiều dài hơn 27km, tổng kinh phí khoảng 4.485 tỉ đồng trong giai đoạn 2026-2030. Đây được xem là giải pháp căn cơ nhằm đảm bảo an toàn dân cư và ổn định phát triển kinh tế - xã hội.

Tại Cà Mau, tỉnh này đã đề xuất chương trình phòng chống sạt lở đến năm 2030 với tổng nhu cầu vốn hơn 26.800 tỉ đồng, dự kiến xây dựng khoảng 300km đê, kè kết hợp các giải pháp công trình và sinh thái.

Trong khi đó, Đồng Tháp kiến nghị Trung ương hỗ trợ gần 3.000 tỉ đồng để thực hiện 6 dự án phòng chống sạt lở cấp bách, đồng thời triển khai 8 dự án bố trí dân cư vùng thiên tai cho hơn 3.600 hộ dân.

Ông Lê Hà Luân - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp - cho rằng việc ứng phó sạt lở cần kết hợp cả giải pháp công trình và phi công trình.

Trong đó việc dự báo sớm diễn biến lòng sông, kiểm soát khai thác cát và điều chỉnh quy hoạch dân cư là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro.

Theo các chuyên gia, để giải quyết bài toán sạt lở, cần một cách tiếp cận tổng thể ở cấp vùng. Việc quy hoạch lại dân cư, hạn chế xây dựng tại khu vực nguy cơ cao, bảo vệ rừng phòng hộ, kiểm soát khai thác cát và nâng cao nhận thức cộng đồng là những giải pháp lâu dài mang tính bền vững.

Bên cạnh đó, việc sớm có cơ chế, chính sách và nguồn lực từ Trung ương được xem là điều kiện tiên quyết. Nếu không có giải pháp kịp thời và đồng bộ, nguy cơ mất đất, mất rừng, thiệt hại tài sản và ảnh hưởng sinh kế người dân sẽ tiếp tục gia tăng, tạo áp lực lớn cho toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong những năm tới.