14 hours ago
3
Cánh rừng đơn côi giữa trảng cát này đã từng chập chờn trong tiềm thức, giấc mơ Như suốt bao ngày tháng. Lúc mênh mông, lúc sừng sững, lúc lẻ loi, lúc xa vời. Nay nó đã ở bên cạnh đây lấp loáng lá xanh trên cành khẳng khiu chào đón người đi xa trở về.
Minh họa: Tuấn Anh
Vừa xuống xe, thằng Bon đã chạy ào xuống đám rạm nước trong veo của rừng bần cổ thụ như một con chó con nghịch ngợm, làm người mẹ cuống quýt ngỡ ngàng sợ hãi:
- Bon! Bon! Đứng lại! Chờ mẹ!
Thằng bé vẫn nhảy nhót trên các rễ bần ướt đẫm nước mặc cho mẹ nó bối rối với một mớ va li, túi giỏ lỉnh kỉnh mà cậu lơ xe vừa để xuống vệ đường. Nó chạy đùa hồn nhiên như một con còng gió bướng bỉnh đầy sung sướng. Như cứ đứng nhìn con lấp lánh trong rừng bần ngợp nắng chiều vàng rực, hơi bất ngờ. Có cảm tưởng nó là con cua, con ốc bị bắt chặp xa chốn quê lâu ngày nay thả lại. Như mỉm cười hạnh phúc. Cô sợ đã lâu mới đưa con về quê mà nó sợ hãi, lạc lõng với cảnh lạ.
- Như về đấy à em?
Quay lại, An đang đứng bên, ấm áp như bóng cây bần cổ thụ. Như chớp mắt thảng thốt vì bất ngờ, đành lúng túng:
- Mẹ con em mới về!
Ánh mắt An lại hướng về rặng bần, nơi thằng bé đang mò mẫm dưới các gốc cây. An cười, trìu mến ngắm thằng bé:
- Chàng trai rừng Tuần Lễ đây rồi!
Nói rồi anh bước xăm xăm tới. Thằng bé tự nhiên đưa tay cho anh cầm. Hai người đàn ông bỗng dưng thân thiết làm người mẹ thấy ấm lòng. Như thầm nghĩ: "An đúng là người dân Tuần Lễ xưa". Cô xách giỏ túi theo hai người về nhà. Qua chập chùng đồi cát, những bụi sim lấp lánh lá bạc hứng tia nắng chiều cuối cùng, hình như mùa này sim bắt đầu chín... Như bất giác thở dài. Phía trước tiếng thằng bé cười reo trong veo như làn nước.
***
Trời mới hửng nắng sớm, An đã ngấp nghé bên thềm nhà Như. Tiếng má Như:
- Chào thầy giáo.
- Chào má, con tới dẫn thằng Bon đi chơi động cát.
Như chợt nhớ những mùa xưa thơ bé cũng từng theo An đi trên những động cát mênh mông ven bờ biển. Nay đến lượt con trai mình. An vẫn thế, tốt bụng đến hồn nhiên.
- Thầy An dắt Bon đi bắt dông nhé! - Người mẹ đội chiếc mũ vải mềm, âu yếm choàng chiếc ba lô nhỏ trong đó đựng đầy đủ đồ ăn sáng cho hai người.
- Đúng rồi! Về quê Tuần Lễ phải đi bắt dông, xuống biển bắt ghẹ, lên đồi sim thả diều chớ...
Ánh mắt An nhìn Như đầy hóm hỉnh. Thằng cu Bon nghe thế nhảy lên như con cào cào sung sướng, có vẻ nó muốn ôm lấy cổ An để cảm ơn.
- Thằng bé ở thành phố, mùa hè về quê mẹ phải được chơi cho hết hương vị xứ này, để sau này đi đâu cũng không quên...
Nghe An nói, Như chột dạ, nghĩ anh đang nhạo mình. An vẫn thản nhiên tỉnh bơ.
- Hôm nay phải đãi cậu Bon tất cả đặc sản đồi cát và biển nữa.
Như hỏi:
- Chắc chỗ trảng cát rừng phi lao đảo Yến phải không thầy?
An gật đầu, rộn lòng, không ngờ đi xa quê đã lâu mà Như vẫn nhớ nơi ấy…
Hai người lội qua cả trảng cát mênh mông không một bóng người. Tất cả chỉ có bụi sim dại, cỏ lông chông, bời lời hay lác đác sót lại vài cây phi lao còi nghiêng ngả, đen thẫm. Để thử lòng thằng bé, An chỉ tay ra khoảng cát bao la, ngút ngát:
- Cháu có sợ không?
Chẳng dè, thằng bé cười nhẹ:
- Dạ không! - rồi thêm - Mẹ Như nói ở quê thầy An là người tốt nhất!
An cảm động, bất giác nén tiếng thở dài. Họ đi mãi, không ngờ thằng bé thành phố lội cát rất bền bỉ, có vẻ hứng khởi. Một đỗi, An chỉ tay ra phía xa nơi có rặng dương lòa xòa, thấp thoáng là biển:
- Ta tới đó cắm trại nghe Bon!
Để đồ dưới tán cây rợp mát, mùi lá phi lao thơm nồng ngai ngái tinh dầu, anh nói: "Ta cắm trại ở đây. Giờ phải đi đặt bẫy cho lẹ kẻo nắng lên, bọn dông đi mất đó!".
An đưa cho thằng bé mấy cái bẫy tre uốn cong với cái ống nhựa sẵn thòng lọng. Thằng bé tò mò chưa hiểu phải làm gì với những thứ này thì thầy An đã vỗ vai:
- Ta đi Bon!
Hai thầy trò men theo bờ cát lở nhưng mịn xốp. Đôi mắt An đảo nhanh để tìm xem trong mớ lằng nhằng chi chít muống biển kia có hang dông không.
- Kìa! Có rồi!
An sụp xuống, thằng Bon chăm chú xem thầy đặt bẫy:
- Ta sẽ để bẫy vào hang… Hề hề… Tí nữa sẽ có món dông nướng muối ớt cho Bon!
Thằng bé cười giòn. Hai thầy trò lúi húi đặt hết mớ bẫy thòng lọng khắp triền cát lở bên bờ biển. Nắng càng lúc càng rực rỡ chói chang, sợ thằng bé ốm, An dắt nó về lại gốc dương, cột cái võng cho nó nghỉ, còn mình lội xuống biển kiếm con cá, con ghẹ…
Dặn rồi vậy mà khi đang mò mẫm dưới cát tìm cá ghim - loại cá như cá đuối nhỏ đang ẩn, đã thấy thằng bé lặn lũm bũm theo sau như chó con! An đành cười chịu, thầm phục Như vì nàng đã dạy cho thằng bé những kỹ năng rất tuyệt. Mặt biển lấp lánh những vẩy bạc như đàn bướm nhảy múa trên sóng.
Cu Bon vừa ôm chú cá mú nhỏ hồng tươi còn giãy giụa, vừa chạy về phía bóng dương nghiêng nghiêng nơi mẹ Như đã ngồi từ khi nào. Tiếng nó líu lo kể:
- Mẹ Như ơi! Thầy An giỏi lắm nha, bắt được cá đuối to ơi là to á!
Tay nó chỉ về phía xa. An nổi lên cùng con cá đuối vàng ươm đang uốn éo mép diềm trong tay. Anh nở nụ cười, tiến về bờ.
Như nói to, nhắc nhở:
- Thầy bẻ kỳ đuôi nó đi, không cắm vào đau lắm!
An gật đầu, lấy cái kẹp bẻ tách tách hai vây sát đuôi cá, rồi đưa con cá cho Bon cầm.
Như ngồi dưới gốc phi lao, nụ cười ánh lên mà mắt thoáng ưu tư. Nắng vẫn tươi vàng ruộm khắp trảng cát và bãi biển. Rặng phi lao bắt đầu cất tiếng hát cùng gió.
- Bon, chúng ta đi bắt dông nào. Như chụm lửa để nướng cá và dông nhé!
Hai người đàn ông đi về phía trảng. Có tiếng reo trong gió xa xa vọng về:
- Dông cồ nè Bon, to quá!
Như mỉm cười. An vẫn như ngày xưa, chẳng khác gì cả. Nàng vơ những nắm lá phi lao khô, vun cùng các cành củi loanh quanh chất sẵn để chờ An dắt thằng nhỏ trở về sau khi thu chiến lợi phẩm.
***
Ngày xưa, cũng nơi này, An là chàng trai mới lớn dắt Như cùng bầy trẻ trong xóm Tuần Lễ đi nhặt những cành dương khô về nhà làm củi. An còn bắt dông hay lội xuống biển tìm cua ghẹ trong các rạn san hô. Thỉnh thoảng những hôm tối trời anh theo cha đi câu mực ở vịnh Vân Phong.
Tuổi thơ lớn lên theo rặng bần xanh biếc. Rừng bần này theo lời ông nội An kể, có từ thời xa xưa. Nghe nói những năm bôn tẩu, chúa Nguyễn Ánh cùng hầu cận đói phải hái quả bần, khát uống nước đào ở cát làng Sơn Đừng để sống sót, nay nơi đó vẫn còn miếu thờ ngài. Thời An, Như lớn lên bần đã thành rừng, cây nào cây ấy đều hóa cổ thụ, bám trụ trên mặt nước làm thành địa chỉ cho làng, ai xa gần cứ hỏi làng bần Tuần Lễ là biết.
An hơn Như 3 tuổi nên Như gọi là anh, những khi đi học trường xa An chở Như nên nhiều đứa bạn chọc "đôi uyên ương". Như đỏ mặt, An thì tỉnh bơ coi như giúp cô em gái vậy thôi.
Như vẫn nhớ những chiều hạ nắng vàng, An rủ Như ra chơi trảng cát, nơi có những đồi cát nhấp nhô bụi sim lá bạc. An kể, bà nội anh thường lên đồi cô đơn chờ chồng. Người đàn ông phương bắc vào làm thầy giáo làng Tuần Lễ rồi được gả cho cô thôn nữ xinh xắn. Một lần chàng xin phép quay về quê xứ Nghệ thăm họ hàng. Chàng ra đi trong một chiều Vũng Rô tím biếc, mây đen quấn quýt tảng đá bia trên cao. Rồi tiếng súng chiến tranh những ngày đầu chống Pháp. Tưởng như lời hẹn mùa xuân sẽ về mà tới mùa sim chín mọng trên đồi vẫn không thấy chàng. Bà nội nhiều lần ra tận Phú Yên dò hỏi xem có ai biết người đàn ông xứ Nghệ đi qua đây thời điểm đó hay không, nhưng chẳng ai biết. Không một tin tức nào đưa về xóm rừng bần. Từ đó bà nội cứ dẫn cha của An lên đồi lúc đêm trăng để mong thấy dáng hình hao gầy của chàng thầy giáo nghèo, nhưng mãi chỉ có gió và mây trời cùng đồi sim tím ngát.
Nghe An kể, Như rớm nước mắt, không ngờ ngọn đồi cô đơn của làng mình có tích hẳn hoi.
An học xong phổ thông đi nghĩa vụ quân sự, Như sau đó cũng đi học xa. Ngày chia tay An dắt Như lên đồi cô đơn cùng cánh diều nhỏ. Vạt sim mênh mông nở hoa ruộm tím làm cho bầu trời hoàng hôn thêm lồng lộng, xa xa ở phương nam ngôi sao Hôm hiện lên lấp lánh mỉm cười. An với Như ngồi mãi dưới gốc sim cổ thụ cùng ngắm sao và cánh diều... Mãi An mới nói được một câu ngơ ngẩn, xúc động:
- Như đi học rồi về làng với anh nhé!
Cô thiếu nữ im lặng càng làm cho anh chàng thêm bối rối. Chợt con diều tuột khỏi tay An lao vút vào bầu trời... Hình như nó rơi xuống vạt rừng bần phía xa xa làm Như thảng thốt như một linh cảm. An nhìn theo nói:
- Có gì đâu, để mai anh tới đó tìm lại cho em.
Nhưng với Như cánh diều đó đã rời xa đồi sim kỷ niệm mất rồi. An đi nghĩa vụ về học thêm lớp sư phạm, thành thầy giáo như ông nội anh xưa. Anh ra đảo Vạn Thạnh dạy bọn trẻ làng biển. Còn Như học xong vào làm việc ở tận Sài Gòn, rồi lấy chồng. Thỉnh thoảng lâu lắm cô mới về quê nhưng cũng ít khi gặp được An vì thầy giáo ở tận mỏm bán đảo Hòn Gốm xa tít, phải đi tàu mới tới.
***
Thỉnh thoảng về làng, An vẫn lên đồi cô đơn vào những đêm trăng sáng. Bây giờ ngọn đồi không chỉ có An mà còn có rất nhiều người phụ nữ khác. Đó là những người vợ, người mẹ của làng có chồng con đi biển gặp cơn bão quái ác năm xưa, bão đã dồn hàng trăm con tàu vào vách đá ở Vũng Rô trong cơn sóng dữ... Họ đã về biển quê nhà mà vẫn không thoát nạn. Đồi cô đơn nhấp nhô như hóa thành những ngôi mộ gió, thoang thoảng hương nhang tưởng niệm. Vạt sim ngày càng cằn cỗi nghiêng ngả cùng gió biển. Những cánh hoa lông chông, bồ công anh bay trắng trời, mùa gió lộng như khăn tang. An vẫn chưa lập gia đình. Khi nghe tin Như lấy chồng xa, An chỉ hơi nhói lòng, anh không trách móc gì nàng cả... Cũng phải thôi, nàng đã hiểu nỗi khổ của thân phận phụ nữ bên rừng bần này mỗi khi lên đồi cô đơn nhìn ra biển.
***
An ghé tàu vào làng Sơn Đừng bên bờ vịnh Vân Phong, nơi có người Đàng Hạ bí ẩn. Từ mái nhà nhỏ nép sau rặng dừa nghiêng nghiêng, có tiếng bé gái trong veo:
- Thầy An đến kìa mẹ ơi! Thầy
An!
Bé gái chạy vụt ra, đứng trước đầu ghe. Chợt đôi mắt lấp lánh của nó sững lại khi thấy trên ghe có người phụ nữ và thằng bé lạ. Linh cảm mách nó đây là người thân thiết với thầy giáo.
- Con chào cô!
Như nhìn con bé tươi tắn, đôi mắt đen láy nhưng chút lam lũ.
- Đây là chị Miền, mẹ của bé Liên! - An giới thiệu.
Người phụ nữ ngồi trên phản, không đứng dậy, bên cạnh là mớ lưới đang đan dở. Như thoáng nhạy cảm, thảng thốt khi nhận ra một chân chị bị tật.
- Ra mời thầy cô và bạn mấy trái dừa xiêm đi con!
Con bé dạ ran, chạy vụt nhanh như con mèo nhỏ ra vườn. Một lát, nó khệ nệ kèo quầy dừa về, lê lết trên cát vì nặng. Như chưa kịp bối rối thì An đã chạy ra:
- Để thầy làm cho!
Bé Liên đứng chống nạnh xem thầy chặt dừa, rồi đưa mấy cái ca nhựa ra.
Trong lúc Như trò chuyện với chị Miền, bé Liên kéo thằng Bon ra bãi cát, chúng lúi húi đào cát. Như hỏi:
- Chúng chơi gì vậy chị?
Chị Miền cười:
- Chắc con bé bày chuyện múc nước ngọt ấy mà!
Thì ra làng Sơn Đừng của người Đàng Hạ này hứng nước bằng việc đào hố cát bên mép nước biển… Bởi nước trên đỉnh đồi theo cát thấm tới chân sóng biển thì dừng lại, không hòa vào biển! Giống như người Đàng Hạ mấy trăm năm vẫn ở riêng một cõi trời, góc đảo này có phong cách sống khác với dân bản địa nơi đây.
Theo lời An, chị Miền là người phụ nữ tàn tật, sống bằng nghề đan lưới thuê. Chị không có gia đình, bé Liên là đứa trẻ chị xin nuôi của một người phụ nữ ở tận Đầm Môn, người đó gia cảnh khó khăn, chồng chết ngoài biển cũng trong một trận bão mang tên Con Voi mùa tháng chạp năm đó. An thường từ đảo Vạn Thạnh đến đây dạy một điểm trường phụ ở Sơn Đừng, trong đó có bé Liên. An cùng với mấy anh biên phòng làng đảo Vạn Thạnh nhận bé gái làm con nuôi, vì thế coi như là cha đỡ đầu.
Từ nhà chị Miền trở về Tuần Lễ, Như thấy buồn buồn, cô cứ xoa đầu mãi con trai mà nghĩ đến bé Liên ở xóm nhỏ cô quạnh bên vịnh Sơn Đừng. Rồi nàng như sực tỉnh, cu Bon có sướng gì đâu, nó cũng là đứa trẻ mồ côi cha... Chồng Như đi du học nước ngoài rồi không trở về với mẹ con Bon nữa.
Gần ngày mẹ con Như lên đường trở lại thành phố, An xin phép chị Miền đón bé Liên lên nhà để hai đứa trẻ chơi với nhau. Hai đứa ríu rít tiếng cười khắp cánh rừng bần rồi lại theo nhau lên đồi sim. Sim động cát chín ngọt mọng, thơm lừng tay hái. Như chợt ngẫm, nhìn hai đứa trẻ giống hệt mình với An ngày xưa.
An làm cho mỗi đứa nhỏ một cánh diều để thả trên đồi cao. Cánh diều bay phấp phới, chao nghiêng trong khung cảnh thật thanh bình.
An với Như ngồi tựa vào hai gốc sim già. Chợt Như hỏi:
- Gốc sim năm xưa anh làm bay mất cánh diều đâu rồi nhỉ?
- Nó già đổ nghiêng ở góc đồi kia rồi, nó không chờ được người yêu bỏ đi mãi…
An cười vang trong gió. Như lẳng lặng cúi đầu. An hơi hối hận vì câu nói của mình, đành nói lảng:
- Bon yêu quê, về cùng với mẹ thế này là mừng lắm Như!
Cả hai lặng im nhìn ra xa, nơi cu Bon với bé Liên đang dong diều chạy qua những bụi sim.
- Bọn trẻ đáng yêu quá!
- Chúng là ký ức mà!
Chợt có tiếng bé Liên hét lên: "Thầy ơi!". An nhỏm dậy chạy băng băng tới chỗ một cánh diều đã đâm vụt xuống đất. Thì ra có con bò đang lao về phía hai đứa trẻ. Chỗ này người ta hay thả bò lên đồi gặm lá. Con bò bị cái áo đỏ của thằng cu Bon thu hút trở nên cáu kỉnh, nó thở phì phì rồi lao về phía thằng bé.
An chạy tới đúng lúc con bò mép đã sùi bọt tức giận. An ôm lấy Bon lăn tròn xuống đồi. Như cũng chạy tới, mặt tái đi nhưng cô thở phào khi thấy con trai đã nằm trong vòng tay An.
- Không sao đâu! Không sao
đâu.
An xua tay, bàn tay anh có đôi chỗ xây xát rướm máu. Như đỡ con trong tay An đứng dậy, bé Liên cũng mếu máo.
… Xe chở mẹ con Như rời làng về thành phố. Lúc lên dốc thấy cả vạt rừng bần xanh biếc như đẫm nước bên ô cửa kính. Hình như có con thuyền nhỏ trong bóng lá, người cầm lái là An, anh chở bé Liên về Sơn Đừng với mẹ. Như ôm chặt lấy con, Bon bất giác hồn nhiên nói: "Con nhớ bố An và em Liên lắm!". Như im lặng nhìn rừng bần lấp loáng xa dần.
