Robot hình người loay hoay đi từ sân khấu đến đời thực

Dù gây sốt với hàng loạt màn biểu diễn khéo léo và phức tạp, robot hình người, phổ biến nhất ở Trung Quốc, gặp nhiều rào cản khi ứng dụng vào thực tế.

Tháng trước, UBTech đăng lên YouTube video Walker C1 khiêu vũ cùng người thật, thể hiện khả năng giữ thăng bằng, điều khiển chuyển động chính xác và phối hợp động tác nhịp nhàng cùng người thật. Robot sau đó còn biểu diễn múa ballet theo vở Hồ Thiên Nga cùng vũ công với độ chân thật cao.

Hồi tháng 4, video về mẫu G1 của công ty Unitree Robotics gây sốt khi lướt trên sân băng, sử dụng bánh xe, giày patin và giày trượt băng thay vì bàn chân, thể hiện khả năng giữ thăng bằng đáng kinh ngạc.

Ngoài nhảy múa, chơi thể thao, robot hình người Trung Quốc cũng tạo ấn tượng với những màn đánh võ đẹp mắt. Dịp Tết Nguyên đán, đội robot hình người từ bốn công ty Unitree Robotics, Galbot, Noetix, MagicLab, sánh vai với các nghệ sĩ đem đến buổi diễn bùng nổ tại đại nhạc hội Xuân Vãn của đài CCTV, chương trình truyền hình được xem nhiều nhất Trung Quốc. Theo CGTN, robot không chỉ thực hiện các thế võ mà còn dùng kiếm và côn nhị khúc nhằm phô diễn tốc độ, khả năng giữ thăng bằng cũng như phối hợp động tác xuất sắc.

Tuy nhiên, theo Samm Sacks, chuyên gia cấp cao tại tổ chức nghiên cứu New America chuyên về công nghệ Trung Quốc, đa số vẫn mang tính trình diễn hơn là ứng dụng thực tế, chưa đáp ứng được yêu cầu làm việc trong môi trường phức tạp và khó đoán. Chuyên gia Chibo Tang từ công ty Gobi Partners chuyên đầu tư cho startup công nghệ nhận định tương tự: "Các trường hợp ứng dụng của robot hình người còn rất hạn chế".

"Khả năng trình diễn không đồng nghĩa với độ tin cậy trong công nghiệp", Georg Stieler, trưởng bộ phận robot và tự động hóa tại công ty tư vấn công nghệ toàn cầu Stieler Technology and Marketing, nói với Guardian. Ông cho biết những gì robot làm được ở đại nhạc hội Xuân Vãn là kết quả huấn luyện một quy trình hàng trăm hoặc hàng nghìn lần. "Bạn không thể chỉ đơn giản bảo chúng đổi hướng hay làm điều gì đó hoàn toàn khác", ông nói.

Theo Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc, năm ngoái, nước này có hơn 140 nhà sản xuất và hơn 330 mẫu robot hình người. Tuy nhiên, chính phủ Trung Quốc cảnh báo nguy cơ xảy ra "bong bóng robot hình người" do tình hình thương mại hóa và ứng dụng thực tế còn chậm.

"Bài toán kinh tế rất khó vì robot hình người có chi phí sản xuất cao, dễ hỏng khi vận hành và cần môi trường có cấu trúc chặt chẽ để hoạt động", Sacks giải thích. Bà cho rằng chúng còn một chặng đường dài để đạt mức độ mà mọi người thực sự cảm thấy thoải mái khi dùng để chăm sóc người già hoặc trẻ em trong nhà.

Theo bà, con đường thương mại hóa khả thi hơn có lẽ là thông qua các lĩnh vực công nghiệp và hậu cần. Tuy nhiên, hướng đi này cũng không dễ dàng khi nhiều nhà máy đã trang bị cánh tay robot thực hiện công việc lặp đi lặp lại, tức không cần nhiều robot hình người.

Michael Tam, Giám đốc thương hiệu UBTech, thừa nhận không dễ thay thế nhân công bằng robot hình người. Ông nói trên Financial Times rằng robot hình người mới nhất của công ty là Walker S2 "đạt năng suất bằng 30-50% con người", đồng thời "chỉ giỏi một số nhiệm vụ nhất định" như xếp thùng hàng hay kiểm tra chất lượng linh kiện.

Robot xử lý bưu kiện tại khu vực hậu cần Giang Cao thuộc trung tâm bưu chính Quảng Châu. Ảnh: Tân Hoa Xã

Tại Nhật Bản và Mỹ, các startup robot hình người cũng gặp khó khăn khi tìm người mua trong lĩnh vực công nghiệp và môi trường làm việc khác. Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn có một số lợi thế khi triển khai sản phẩm vào đời thực.

Đầu tiên, theo AP, với vị thế "công xưởng của thế giới", Trung Quốc dẫn đầu về năng lực sản xuất hàng loạt, nguồn cung phần cứng và thu thập dữ liệu đào tạo robot hình người. Theo báo cáo của ngân hàng đầu tư Barclays, robot hình người Trung Quốc chiếm tới 85% thị phần thế giới năm 2025. Công ty nghiên cứu công nghệ Omdia (Anh) cho biết, hơn 13.000 robot hình người xuất xưởng năm ngoái trên toàn cầu, trong đó, hai công ty robot hàng đầu là Agibot và Unitree xuất xưởng hơn 5.000 robot mỗi hãng. Các đối thủ tại Mỹ như Figure AI và Tesla chỉ sản xuất vài trăm robot hoặc ít hơn.

Khi sản lượng robot hình người tăng lên, chi phí sẽ giảm xuống. Ngân hàng Mỹ Morgan Stanley nhận định, việc sử dụng nhiều linh kiện nội địa cũng giúp robot Trung Quốc rẻ hơn trung bình từ 20% trở lên so với robot nước ngoài. Ngân hàng này ước tính, giá trung bình có thể giảm còn 21.000 USD vào năm 2050, thấp hơn đáng kể so với mức 46.000 USD năm ngoái. Một số robot hình người Trung Quốc thậm chí được bán dưới 6.000 USD.

Nhiều phòng thí nghiệm học thuật và doanh nghiệp cũng đang mua robot hình người để nghiên cứu. Theo Morgan Stanley, tổng số đơn đặt hàng năm 2025 tại Trung Quốc trị giá hơn 2.000 tỷ nhân dân tệ (295 triệu USD), trong đó phần lớn đến từ doanh nghiệp nhà nước, hướng tới sử dụng trong nhà máy điện, trung tâm dữ liệu hoặc giải trí.

Lian Jye Su, chuyên gia tại Omdia, dự đoán khi công nghệ tiến bộ, robot hình người có thể thực hiện những nhiệm vụ nặng nhọc và nhàm chán trong kho hàng, nhà máy, bến cảng. Tân Hoa Xã cho biết, robot hình người tháng này bắt đầu hoạt động tại khu vực hậu cần Giang Cao thuộc trung tâm bưu chính Quảng Châu. Các cỗ máy đảm nhận nhiều nhiệm vụ, bao gồm phân loại và nhận dạng bưu kiện, với khả năng xử lý tới 1.200 bưu kiện mỗi giờ.

Các công ty robot Trung Quốc cũng nỗ lực tăng cường tính ứng dụng cho sản phẩm của mình. Startup EngineAI tại Thâm Quyến cho biết, ngoài biểu diễn như nhảy múa hay đấm bốc, robot hình người kích thước thật của họ cũng có thể làm bảo vệ và hướng dẫn viên bảo tàng. Phiên bản cơ bản có giá 180.000 nhân dân tệ (26.600 USD). "Bước tiếp theo là chuyển sang các tình huống thực tế hơn", Issac Li, người đứng đầu bộ phận marketing của EngineAI, nói với AP.

Một robot hình người của Unitree đang được huấn luyện công việc gia đình. Ảnh: Unitree Robotics

Ye Tian, cựu kỹ sư Apple và nhà sáng lập kiêm CEO startup Trung Quốc RoboScience, cho rằng người dân nước này đã tương đối quen với sự thay đổi công nghệ nhanh chóng. Còn Allan Zhang, nhà sáng lập startup Matrix Robotics, tin rằng có một "thị trường hộ gia đình rất lớn" khi robot có thể làm việc nhà tại hàng trăm triệu hộ gia đình ở đất nước tỷ dân.

Tại Bắc Kinh, nhà sáng tạo nội dung Yang Ning dùng thử dịch vụ dọn dẹp với robot hỗ trợ có cánh tay và bàn tay. Nó có thể thực hiện công việc đơn giản như xếp giày, gấp quần áo, thay túi rác, nhưng vẫn cần nhân viên vệ sinh đi kèm. Dù nhận xét robot hỗ trợ chưa hiệu quả lắm, có phần "quá khổ và khó di chuyển trong căn nhà nhỏ", Yang chia sẻ rằng việc ngắm robot xếp giày trước cửa rất "tuyệt vời".

Thu Thảo tổng hợp