Quy tắc 5 chữ 'vàng' giúp phát hiện sớm thận suy yếu

Nhận biết sớm bệnh thận qua quy tắc 5 dấu hiệu cảnh báo: Bọt (tiểu bọt), Phù (sưng chi), Cao (huyết áp), Thiếu (thiếu máu) và Mệt (mệt mỏi).

Nhiều người thường cảm thấy mệt mỏi vô cớ, tay chân lạnh ngắt nhưng lại tặc lưỡi cho rằng chỉ do công việc quá sức. Tuy nhiên, đây rất có thể là tín hiệu cấp cứu mà quả thận đang phát ra.

Bác sĩ Phụ khoa Trần Bảo Nhân cho biết, tỷ lệ mắc bệnh thận mãn tính tại Đài Loan (Trung Quốc) lên tới 11,9%, tương đương cứ 9 người thì có 1 người mắc. Thế nhưng, tỷ lệ người thực sự biết mình bị bệnh thận lại chưa đầy 3,5%.

Do thận không có dây thần kinh cảm giác đau, tổn thương giai đoạn đầu thường không gây khó chịu rõ rệt. Đến khi xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng thì nhiều bệnh nhân đã phải đối mặt với số phận phải chạy thận nhân tạo. Vì vậy, học cách tự nhận biết các tín hiệu cảnh báo của cơ thể là bài học chăm sóc thận không thể thiếu của mỗi người.

Ấn tượng của nhiều người về bệnh thận vẫn dừng lại ở cảm giác "đau thận" hay "đau lưng mỏi eo", nhưng thực tế đây là quan niệm hoàn toàn sai lầm.

Các bác sĩ chuyên khoa Thận và giới chuyên gia chia sẻ, khi chức năng thận bắt đầu suy giảm, dấu hiệu đầu tiên xuất hiện thường là mệt mỏi mãn tính và chán ăn, chứ không phải là phù nề hay đau đớn dữ dội.

Chỉ đến khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, độc tố tích tụ ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương thì các triệu chứng nặng mới bộc phát.

Để giúp người dân sớm phát hiện bất thường ở thận trong cuộc sống hàng ngày, bác sĩ Tiêu hóa Tiền Chính Hồng đã chia sẻ quy tắc 5 chữ vàng bảo vệ thận cực kỳ thực dụng:

• Bọt (Nước tiểu có bọt): Bác sĩ chuyên khoa Thận Hồng Vĩnh Tường khuyên rằng, sau khi đi tiểu nên quan sát khoảng 10 phút. Nếu thấy bọt tiểu vẫn đặc, dày đặc và không tan, đây rất có thể là đặc trưng của protein niệu (đạm trong nước tiểu).

• Phù (Phù chân/chi dưới): Nước không thể đào thải ra ngoài nên ứ đọng lại ở các mô ngoại vi. Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường giải thích, khi một lượng lớn protein bị thất thoát qua nước tiểu, lượng albumin trong máu giảm xuống, nước sẽ thẩm thấu ra các chi dẫn đến tình trạng phù ấn lõm nghiêm trọng, tay chân rờ vào thậm chí lạnh như băng.

• Cao (Huyết áp cao): Bỗng nhiên xuất hiện tình trạng huyết áp tăng cao không rõ nguyên nhân có thể cảnh báo bệnh thận.

• Thiếu (Thiếu máu): Do thận chịu trách nhiệm tiết ra "Erythropoietin (EPO)" - hormone kích thích tạo hồng cầu, khi chức năng thận kém sẽ dẫn đến thiếu máu do nguyên nhân tại thận nghiêm trọng, làm cho mí mắt và môi trở nên nhợt nhạt.

• Mệt (Mệt mỏi): Dưới tác động đôi của tình trạng thiếu máu và tích tụ độc tố urê, người bệnh sẽ cảm thấy kiệt sức kiệt lực, dù nghỉ ngơi thế nào cũng không thể phục hồi.

Bỗng nhiên xuất hiện tình trạng huyết áp tăng cao không rõ nguyên nhân có thể cảnh báo bệnh thận. Ảnh: Quỳnh Trần

Hai thói quen tàn phá thận khủng khiếp nhất

Trong đời sống thường nhật, nhiều thói quen xấu phổ biến đang âm thầm gặm nhấm sức khỏe của quả thận. Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường đặc biệt chỉ ra rằng "ngồi lâu" và "nhịn tiểu" là hai hung thần hàng đầu hại thận.

Ngồi lâu trong thời gian dài khiến tuần hoàn và trao đổi chất của cơ thể chậm lại; trong khi đó, nhịn tiểu rất dễ gây ra nhiễm trùng ngược dòng do các vi khuẩn như E.coli, dẫn đến viêm bể thận cấp tính, trường hợp nặng thậm chí gây nhiễm trùng huyết nguy hiểm đến tính mạng.

Ngoài ra, bác sĩ Hồng cũng nhắc nhở, tình trạng viêm hại hạnh nhân (viêm amidan) tái phát nhiều lần nhất định phải được điều trị dứt điểm, nếu không việc nhiễm liên cầu khuẩn cũng rất dễ kích hoạt viêm thận.

"2 nhiều, 4 ít" bảo vệ thận

Muốn bảo vệ thận, chế độ ăn uống và sinh hoạt hàng ngày phải được kiểm soát nghiêm ngặt. Bác sĩ Trần Bảo Nhân đề xuất nguyên tắc "2 nhiều, 4 ít", tức là "tập thể dục nhiều, uống nhiều nước, ít natri (muối), ít photpho, ít kali, ít protein".

Tuy nhiên, bác sĩ Điền Tri Học cũng đặc biệt lưu ý người bình thường nên uống nhiều nước, nhưng đối với những bệnh nhân đã bước vào giai đoạn bệnh thận mạn giai đoạn cuối hoặc suy tim cần hạn chế nước, thì bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định hạn chế lượng nước của bác sĩ để tránh gây ứ dịch ở phổi (phù phổi) và gánh nặng cho tim.

Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường cảnh báo thêm, tuyệt đối không được tin theo các bài thuốc dân gian truyền miệng. Đã từng có bệnh nhân vì sợ phải chạy thận nên đã ăn món "cật heo hầm trái vải" với suy nghĩ "ăn gì bổ nấy". Kết quả là do quả vải chứa hàm lượng kali cao, còn cật heo lại giàu photpho và axit uric, món ăn này chẳng những không bổ mà còn đẩy nhanh tiến trình suy thận.

Mỹ Ý (Theo EBC)