Quỹ phụ huynh biến tôi thành 'nhà tài trợ' của nhà trường

Là phụ huynh, tôi luôn sẵn sàng chi tiền cho con cái, nhưng không muốn mình bị xem là 'nhà tài trợ', 'nguồn kinh phí dự phòng' của nhà trường.

Những ngày gần đây, câu chuyện về quỹ phụ huynh lại một lần nữa trở thành chủ đề thu hút sự quan tâm của xã hội. Đây không phải là câu chuyện mới. Thực tế, năm nào cũng vậy, cứ vào đầu năm học, nhiều phụ huynh lại thấp thỏm chờ đợi cuộc họp đầu tiên của lớp học. Điều khiến họ lo lắng không chỉ là kết quả học tập của con, không chỉ là việc con có hòa nhập với môi trường mới hay không, mà còn là những khoản đóng góp phát sinh sau tờ giấy thông báo.

Tôi cũng là một phụ huynh đã trải qua nhiều năm đồng hành cùng hai con gái trên ghế nhà trường. Chính vì vậy, mỗi khi nghe đến cụm từ "quỹ phụ huynh", tôi luôn có những suy nghĩ rất đặc biệt. Bởi lẽ, bản chất của quỹ phụ huynh không hề xấu. Nó được hình thành từ tinh thần tự nguyện, từ mong muốn của cha mẹ học sinh cùng chung tay hỗ trợ các hoạt động thiết thực cho con em mình. Vấn đề chỉ bắt đầu xuất hiện khi một số nơi vô tình hoặc cố ý biến khoản đóng góp tự nguyện ấy thành một nguồn tài chính thường xuyên, thay thế cho những phần việc lẽ ra phải được bảo đảm bằng ngân sách nhà nước hoặc nguồn lực hợp pháp khác.

Tôi vẫn nhớ những năm đầu đưa con đến trường. Phụ huynh nào cũng háo hức. Người mong nghe cô giáo nhận xét về con. Người mong được trao đổi cách phối hợp giáo dục. Người muốn hiểu rõ chương trình học. Nhưng không ít cuộc họp sau đó lại dành phần lớn thời gian để bàn về các khoản đóng góp. Nào là quỹ lớp, quỹ trường, quỹ hoạt động, quỹ ngoại khóa, quỹ khen thưởng, quỹ hỗ trợ giáo viên, quỹ trang trí lớp, quỹ mua sắm thiết bị, quỹ liên hoan cuối năm... Điều đáng nói là phần lớn phụ huynh bị áp lực chính vì cảm giác không có lựa chọn.

Trên giấy tờ, mọi khoản đều được gọi là tự nguyện. Nhưng trong thực tế, không phải ai cũng đủ bản lĩnh để đứng lên nói rằng mình không tham gia. Không ít người sợ con bị đánh giá, bị coi là không đồng hành với tập thể. Vì vậy, cái gọi là "tự nguyện" đôi khi lại trở thành "tự nguyện bắt buộc". Đó là một nghịch lý rất đáng suy ngẫm.

>> 'Quỹ phụ huynh 5 triệu một năm chủ yếu chi cho giáo viên, ban giám hiệu'

Một người bạn tôi là công nhân, có hai con đang học phổ thông. Chị nói với tôi rằng: "Miễn học phí thì mừng lắm, nhưng cứ đầu năm học là lại lo các khoản quỹ phát sinh". Nếu những khoản thu khác tiếp tục tạo áp lực cho gia đình có thu nhập thấp, ý nghĩa của các chính sách hỗ trợ sẽ phần nào bị giảm sút.

Tôi từng có dịp tìm hiểu hoạt động của một số cơ sở giáo dục công lập được phụ huynh đánh giá cao. Điểm chung ở những ngôi trường ấy không phải là cơ sở vật chất quá hiện đại hay những khoản đầu tư vượt trội, mà là sự minh bạch trong quản lý và tinh thần tôn trọng phụ huynh. Nhà trường hiểu rõ đâu là trách nhiệm của mình, đâu là quyền lợi của học sinh và đâu là những giới hạn không nên vượt qua? Mỗi khoản chi đều được cân nhắc kỹ lưỡng, mỗi nguồn lực đều được sử dụng đúng mục đích. Chính cách làm đó giúp nhà trường vận hành ổn định mà không tạo thêm áp lực tài chính cho các gia đình.

Là phụ huynh, tôi luôn sẵn sàng hy sinh cho con cái, nhưng không ai muốn mình bị mặc nhiên xem là "nguồn kinh phí dự phòng" của nhà trường. Sự đồng hành tự nguyện hoàn toàn khác với cảm giác phải gánh thêm những trách nhiệm tài chính mà họ không được lựa chọn. Khi ranh giới ấy bị xóa nhòa, sự nhiệt tình ban đầu rất dễ chuyển thành áp lực, rồi dần dần thành tâm lý mệt mỏi và mất niềm tin.

Theo tôi, đã đến lúc cần nhìn nhận đúng vai trò của phụ huynh trong hệ sinh thái giáo dục. Phụ huynh không phải là những "nhà tài trợ bất đắc dĩ", càng không phải là giải pháp để lấp đầy những khoảng trống về nguồn lực. Họ là những người bạn đồng hành quan trọng nhất của nhà trường trong hành trình nuôi dưỡng tri thức, hình thành nhân cách và xây dựng tương lai cho học sinh. Mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường chỉ thực sự bền vững khi được xây dựng trên tinh thần hợp tác, tôn trọng và chia sẻ trách nhiệm một cách công bằng, thay vì đặt gánh nặng lên một phía.

Vũ Thị Minh Huyền