Quản lý nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung nói về bản quyền nhạc số trên YouTube, Facebook, TikTok

Bản quyền nhạc số là chủ đề đang được nhiều người quan tâm, đặc biệt khi đăng tải trên các nền tảng YouTube, Facebook, TikTok.

Liên quan tới vấn đề bản quyền nhạc số đang được đẩy lên cao trong thời gian gần đây, ngày 18/5, bà Thủy Lê - quản lý của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung đã có bài chia sẻ góc nhìn về cơ chế bản quyền nhạc số trên các nền tảng mạng xã hội lớn như YouTube, Facebook và TikTok.

Bà Thủy Lê - Quản lý nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung phát biểu trong một sự kiện. (Ảnh: Facebook Thủy Lê)

Phân biệt “Copyright Claim” và “Copyright Strike” trên YouTube

Theo bà Thủy, bản quyền nhạc số là chủ đề mà bà nhận được rất nhiều tin nhắn “cầu cứu” trong suốt thời gian quản lý bản quyền nhạc số cho nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung. Không ít e-kíp ca sĩ, nhà sáng tạo nội dung hay cả các kênh thông tin lớn đều lo lắng khi thấy video bị hệ thống thông báo liên quan đến bản quyền, với suy nghĩ rằng mình đã bị “đánh gậy”.

Tuy nhiên, người quản lý nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung nhấn mạnh, nhiều người đang nhầm lẫn giữa “Copyright Claim” và “Copyright Strike” - hai cơ chế hoàn toàn khác nhau trên YouTube.

Trong đó, bà Thủy chỉ rõ: “Copyright Claim” là hình thức hệ thống Content ID của YouTube tự động phát hiện video có chứa nội dung đã được đăng ký bản quyền như nhạc, MV hoặc audio. Khi video bị claim, nền tảng có thể chuyển doanh thu quảng cáo cho chủ sở hữu bản quyền, hạn chế video ở một số quốc gia hoặc đơn giản chỉ ghi nhận việc sử dụng nội dung có bản quyền.

Bà cũng nhấn mạnh nhiều lần “claim không phải gậy”. Theo giải thích, đa số trường hợp bị claim sẽ không khiến kênh bị cảnh cáo hay xoá ngay lập tức. Thậm chí, chủ sở hữu nội dung cũng có thể không trực tiếp thao tác xử lý mà toàn bộ quá trình được hệ thống tự động nhận diện và kích hoạt.

Khác với claim, “Copyright Strike” hay còn được gọi là “gậy bản quyền” là mức độ nghiêm trọng hơn. Đây là hình thức xử lý xuất hiện khi chủ sở hữu hoặc đơn vị quản lý gửi yêu cầu chính thức nhằm gỡ video vì cho rằng nội dung vi phạm bản quyền nghiêm trọng.

Phân biệt Phân biệt “Copyright Claim” và “Copyright Strike” trên YouTube.

"Một số trường hợp thường dẫn đến strike gồm việc re-up nguyên MV, đăng tải audio trái phép, phát lại concert, phim, chương trình có mục đích khai thác lượt xem hoặc doanh thu, hay tiếp tục sử dụng nội dung dù đã được nhắc nhở trước đó", bà Thủy diễn giải.

"Nếu nhận strike trên YouTube, video có thể bị gỡ khỏi nền tảng, kênh bị cảnh cáo, hạn chế livestream hoặc kiếm tiền. Trong trường hợp nhận nhiều strike liên tiếp trong thời gian ngắn, nguy cơ bị xoá kênh hoàn toàn có thể xảy ra", bà nói rõ hơn về hậu quả của kênh bị "đánh gậy".

Quản lý của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung cho rằng, điều quan trọng đầu tiên khi nhận thông báo bản quyền là cần giữ bình tĩnh. Theo bà, nhiều người vừa thấy cảnh báo đã lập tức nghĩ rằng mình sắp mất kênh, trong khi thực tế phần lớn chỉ là claim tự động.

"Người dùng được khuyến nghị cần đọc kỹ nội dung thông báo từ nền tảng để xác định rõ đó là claim hay strike, đồng thời xem chủ sở hữu yêu cầu điều gì.

Nếu chỉ là claim thông thường, người đăng có thể giữ nguyên video, thay nhạc, cắt đoạn bị nhận diện hoặc chấp nhận chia sẻ doanh thu với chủ sở hữu. Trong một số trường hợp, chủ sở hữu cũng có thể hỗ trợ gỡ claim nếu đôi bên đạt được thỏa thuận.

Trong khi đó, nếu video bị strike, giải pháp phù hợp hơn là liên hệ xin phép hoặc thương lượng với đơn vị nắm bản quyền thay vì vội vàng xoá video. Người quản lý cũng lưu ý chỉ nên gửi kháng nghị khi thực sự có căn cứ rõ ràng chứng minh bản thân không vi phạm", bà nêu rõ.

Theo chia sẻ, nhiều người thường kháng nghị với lý do “tưởng được dùng” hoặc “thấy người khác cũng đăng”, nhưng đây không phải căn cứ pháp lý đủ hiệu lực trong các tranh chấp bản quyền số.

Tại sao video bị tắt tiếng trên Facebook và TikTok?

Bên cạnh YouTube, tình trạng video bị tắt tiếng trên Facebook và TikTok cũng được nhắc tới như một dạng xử lý bản quyền phổ biến hiện nay. Khi hệ thống phát hiện nhạc được sử dụng vượt phạm vi cho phép, nền tảng có thể tự động tắt tiếng video, chặn hiển thị ở một số khu vực hoặc hạn chế phân phối nội dung.

Những trường hợp dễ gặp nhất gồm đăng video chứa nhạc dài trên 60 giây, sử dụng nhạc ngoài thư viện chính thức của nền tảng hoặc chạy quảng cáo bằng nhạc chưa đủ quyền sử dụng thương mại.

Quản lý của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung cho biết, nhiều người lầm tưởng chỉ cần bài hát xuất hiện trên TikTok hay Facebook là có thể sử dụng tự do trong mọi mục đích. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc người dùng được phép khai thác vô hạn, đặc biệt trong các nội dung quảng cáo hoặc thương mại.

Với Facebook, nếu video bị tắt tiếng, người dùng có thể thay nhạc, cắt đoạn bị nhận diện hoặc đăng video chứa dưới 60 giây nhạc để hạn chế nguy cơ bị tắt âm thanh. Ngoài ra, một số trường hợp có thể liên hệ chủ sở hữu để mở lại âm thanh cho video.

Trong khi đó, trên TikTok, giải pháp thường được áp dụng là thay nhạc, cắt đoạn bị nhận diện hoặc đăng video dưới 60 giây kết hợp gắn sound chính thức của TikTok vào nội dung.

Khép lại chia sẻ, bà Thủy Lê cho rằng, bản quyền không nhằm “triệt đường sống” của người làm nội dung, mà để xác định rõ giá trị công sức của người tạo ra sản phẩm. Theo bà, việc hiểu đúng về "claim", "strike" cũng như cơ chế hoạt động của các nền tảng sẽ giúp nhà sáng tạo nội dung hoạt động an toàn hơn, đồng thời đảm bảo quyền lợi cho người sở hữu tác phẩm.