Phù hoàng điểm

Định nghĩa

Võng mạc là lớp mô mỏng nằm ở phía sau mắt, có nhiệm vụ chuyển đổi ánh sáng thành tín hiệu gửi đến não. Khi hoàng điểm bị tích tụ dịch và sưng lên, thị lực trung tâm sẽ bị ảnh hưởng. Bệnh có thể khiến thị lực mờ dần theo thời gian và dẫn đến mất thị lực nếu không được điều trị. Nhận biết sớm triệu chứng, nguyên nhân giúp hạn chế biến chứng.

Triệu chứng

Dấu hiệu phổ biến nhất của phù hoàng điểm là nhìn mờ và có xu hướng nặng dần theo thời gian. Tình trạng này không phải lúc nào cũng gây cản trở ngay lập tức, nhưng có thể khiến người bệnh gặp khó khăn khi đọc, lái xe hoặc thực hiện các công việc đòi hỏi nhìn chi tiết.

Các triệu chứng thường gặp khác ở một hoặc cả hai mắt gồm:

• Hình ảnh bị méo, đường thẳng trở nên gợn sóng
• Màu sắc nhạt hơn bình thường
• Nhận thức sai lệch về kích thước vật thể

Nguyên nhân

Phù hoàng điểm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, từ nhẹ và thoáng qua đến nghiêm trọng cần điều trị y tế.

Bệnh võng mạc do tiểu đường

Tình trạng này xảy ra khi đường huyết cao làm tổn thương các mạch máu trong mắt. Các mạch máu bị rò rỉ dịch vào hoàng điểm, gây sưng.

Ngoài nhìn mờ, người bệnh có thể thấy thị lực lúc rõ lúc mờ, xuất hiện các đốm hoặc sợi trôi trong tầm nhìn, hoặc mất thị lực từng vùng.

Thoái hóa hoàng điểm

Thoái hóa hoàng điểm liên quan đến sự tích tụ lâu dài các chất chuyển hóa dưới võng mạc. Các mạch máu bất thường có thể rò rỉ dịch, gây phù.

Dạng phổ biến nhất là thoái hóa hoàng điểm liên quan tuổi tác, nhưng nguy cơ cũng tăng ở người hút thuốc, thừa cân hoặc mắc bệnh tim mạch.

Triệu chứng gồm mất thị lực trung tâm, nhìn mờ, đường thẳng bị biến dạng, khó nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu hoặc khó nhận diện khuôn mặt.

Tắc tĩnh mạch võng mạc

Tình trạng này xảy ra khi dòng máu trong võng mạc bị tắc nghẽn, khiến dịch tích tụ và gây phù hoàng điểm.

Về lâu dài, võng mạc thiếu máu có thể kích thích hình thành mạch máu bất thường, làm bệnh trở nên mạn tính.

Triệu chứng có thể bao gồm nhìn mờ, đau mắt, tăng áp lực trong mắt và xuất hiện các đốm trôi.

Viêm võng mạc sắc tố

Đây là bệnh di truyền làm tăng nguy cơ tổn thương võng mạc.

Người bệnh thường khó nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu, khó thích nghi khi chuyển từ sáng sang tối, mất thị lực ngoại vi (tầm nhìn như đường hầm) và giảm khả năng phân biệt màu sắc.

Sau phẫu thuật mắt

Phù hoàng điểm đôi khi xuất hiện sau phẫu thuật như mổ đục thủy tinh thể hoặc glôcôm. Tình trạng viêm hoặc tổn thương mô mắt sau mổ có thể gây tích tụ dịch tại hoàng điểm, dẫn đến nhìn mờ.

Chẩn đoán

Bác sĩ nhãn khoa có thể phát hiện tình trạng sưng khi khám mắt.

Một số xét nghiệm thường được sử dụng gồm:

• Chụp mạch huỳnh quang để quan sát mạch máu võng mạc
• Chụp cắt lớp quang học không xâm lấn (OCT) để đánh giá chi tiết cấu trúc võng mạc
• Bảng Amsler để kiểm tra biến dạng thị giác

Biến chứng

Không phải mọi trường hợp phù hoàng điểm đều nghiêm trọng. Một số có thể tự cải thiện hoặc đáp ứng tốt với thuốc nhỏ mắt.

Tuy nhiên, nếu không điều trị, bệnh có thể gây:

• Mờ mắt kéo dài
• Thay đổi vĩnh viễn thị trường
• Mất thị lực không hồi phục

Điều trị

Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp sau:

Tiêm thuốc

• Tiêm thuốc kháng VEGF giúp làm chậm tiến triển bệnh.
• Tiêm steroid giúp giảm viêm và sưng, trong một số trường hợp có thể đặt thiết bị giải phóng thuốc kéo dài trong mắt.

Thuốc nhỏ mắt

Thuốc chống viêm không steroid có thể giúp giảm đau và sưng, thường được dùng kết hợp với steroid.

Laser

Điều trị laser giúp xử lý vùng thiếu máu hoặc mạch máu rò rỉ, thường áp dụng khi các phương pháp khác không hiệu quả.

Phẫu thuật

Phẫu thuật cắt dịch kính (vitrectomy) giúp loại bỏ dịch kính và các mảnh vụn trong mắt, thay bằng dung dịch vô trùng. Đây là phương pháp hiệu quả trong một số trường hợp.

Dấu hiệu cần đi khám

Bạn nên đi khám nếu xuất hiện các triệu chứng như:

• Nhìn mờ tăng dần
• Giảm thị lực rõ rệt
• Đau hoặc áp lực trong mắt
• Khó thực hiện các hoạt động như đọc hoặc lái xe

Chăm sóc

Biện pháp hỗ trợ gồm:

• Đeo kính phù hợp
• Sử dụng kính lúp khi cần
• Bổ sung vitamin theo hướng dẫn
• Bỏ thuốc lá
• Kiểm soát huyết áp, cân nặng và cholesterol
• Duy trì vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày

Bảo Bảo (Theo Healthline)