Phó chủ tịch Quốc hội: Siết chặt từng khâu để bảo đảm an ninh ngày bầu cử

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết các khâu chuẩn bị bầu cử đã cơ bản hoàn tất, các lực lượng đang tiếp tục rà soát từng khâu để bảo đảm an ninh, an toàn trong ngày bầu cử.

Chỉ còn một ngày nữa, cử tri cả nước sẽ đi bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội khóa 16 và đại biểu Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2026-2031. VnExpress phỏng vấn Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh về mức độ sẵn sàng của hệ thống tổ chức bầu cử, cũng như những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn nước rút nhằm bảo đảm ngày bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật và an toàn.

- Qua các cuộc kiểm tra, bà đánh giá thế nào về mức độ sẵn sàng tại các điểm bầu cử và những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn nước rút?

- Đến nay, các khâu chuẩn bị cơ bản đã hoàn tất theo đúng tiến độ đề ra. Hội đồng Bầu cử quốc gia, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cùng các cơ quan liên quan đã phối hợp chặt chẽ với địa phương để triển khai đồng bộ các nội dung theo luật định, từ hiệp thương lựa chọn người ứng cử, lập và niêm yết danh sách cử tri, đến thành lập các khu vực bỏ phiếu, chuẩn bị cơ sở vật chất, hòm phiếu, tài liệu và các điều kiện phục vụ bầu cử.

Cả nước có gần 79 triệu cử tri và hơn 72.000 khu vực bỏ phiếu. Hệ thống tổ chức bầu cử từ Trung ương đến địa phương về cơ bản đã sẵn sàng. Đây là kết quả của một quá trình chuẩn bị sớm, bám sát quy định pháp luật và có sự phối hợp khá chặt chẽ giữa các cơ quan trung ương với chính quyền cơ sở.

Tuy nhiên, những ngày cuối luôn là giai đoạn đặc biệt quan trọng vì chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình tổ chức. Vì vậy, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là rà soát thật kỹ từng khâu, nhất là danh sách cử tri, điều kiện tại khu vực bỏ phiếu, phương án bảo đảm an ninh trật tự, an toàn, phòng ngừa tình huống phát sinh và các điều kiện để cử tri đi bầu thuận lợi nhất. Yêu cầu đặt ra là không được chủ quan, phải bảo đảm ngày bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và thực sự thuận tiện cho người dân thực hiện quyền công dân của mình.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh. Ảnh: Hoàng Phong

- Trước ngày bầu cử, nhiều cử tri quan tâm không chỉ cơ cấu mà còn đến năng lực thực chất của đại biểu sau khi trúng cử. Theo bà, họ nên dựa vào những tiêu chí nào để lựa chọn người thật sự xứng đáng đại diện cho mình?

- Lá phiếu của cử tri là sự lựa chọn rất quan trọng, bởi mỗi người trúng cử sẽ thay mặt nhân dân tham gia quyết định nhiều vấn đề lớn của đất nước và địa phương. Vì vậy theo tôi, khi lựa chọn, cử tri cần nhìn một cách toàn diện, không chỉ dựa vào chức vụ, học hàm hay tiểu sử tóm tắt, mà phải cân nhắc cả phẩm chất, năng lực và mức độ gắn bó thực chất của người ứng cử với đời sống xã hội.

Trước hết là phẩm chất chính trị, đạo đức và uy tín của người ứng cử trong cộng đồng cũng như tại nơi công tác. Đây là nền tảng rất quan trọng, bởi đại biểu là người được giao trách nhiệm thay mặt cử tri, nên phải là người có bản lĩnh, có trách nhiệm và được xã hội tin cậy. Nếu thiếu nền tảng này thì rất khó hoàn thành tốt vai trò đại diện.

Thứ hai là năng lực, trình độ và kinh nghiệm thực tiễn. Đại biểu Quốc hội không chỉ tham gia thảo luận tại nghị trường mà còn trực tiếp tham gia xây dựng pháp luật, giám sát việc thực hiện chính sách và quyết định những vấn đề quan trọng. Vì vậy, khả năng phân tích, phản biện, đề xuất giải pháp, cùng với sự am hiểu thực tiễn đời sống kinh tế - xã hội là rất cần thiết.

Thứ ba là tinh thần trách nhiệm và sự gắn bó với cử tri. Một đại biểu tốt phải biết lắng nghe, phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, đồng thời theo đuổi đến cùng những vấn đề mà cử tri đặt ra, chứ không chỉ xuất hiện trong thời điểm vận động bầu cử.

- Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển rất nhanh, thông tin về người ứng cử có thể phong phú nhưng cũng dễ bị nhiễu, thậm chí xuất hiện nội dung thiếu kiểm chứng. Việc cung cấp thông tin chính thống cho cử tri cần được thực hiện như thế nào để vừa minh bạch, vừa giúp cử tri có căn cứ tin cậy khi lựa chọn?

- Trong điều kiện hiện nay, việc cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, minh bạch cho cử tri là yêu cầu rất quan trọng. Cử tri chỉ có thể lựa chọn đúng khi họ có đủ thông tin chính thống về người ứng cử, về tiểu sử, quá trình công tác, chương trình hành động và cách thức người ứng cử tiếp cận những vấn đề mà cử tri quan tâm.

Các cơ quan bầu cử và địa phương đã triển khai nhiều hình thức để cử tri tiếp cận thông tin. Trước hết là niêm yết tiểu sử tóm tắt của người ứng cử tại khu vực bỏ phiếu và khu dân cư, đây là nguồn thông tin chính thức, trực tiếp và phổ biến nhất. Bên cạnh đó là các hội nghị tiếp xúc cử tri, vận động bầu cử để người ứng cử trình bày chương trình hành động, lắng nghe ý kiến và trả lời câu hỏi của cử tri. Đây là kênh rất quan trọng, vì qua đó cử tri không chỉ đọc thông tin một chiều mà còn có thể đánh giá cách ứng viên trình bày, cam kết và phản hồi trước các vấn đề cụ thể.

Cùng với đó, các cơ quan báo chí, truyền thông có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc cung cấp thông tin chính xác, khách quan, kịp thời để cử tri có thêm cơ sở đánh giá và lựa chọn. Pháp luật cũng quy định rất rõ các hình thức vận động bầu cử và những hành vi bị cấm, như lợi dụng vận động bầu cử để tuyên truyền trái pháp luật, lạm dụng chức vụ để sử dụng phương tiện thông tin đại chúng, hoặc dùng tiền, tài sản để lôi kéo cử tri.

Ngoài các kênh trực tiếp, hiện nay cử tri có tài khoản định danh điện tử mức 2 cũng có thể tra cứu danh sách người ứng cử theo khu vực bầu cử trên ứng dụng VNeID. Điều quan trọng nhất vẫn là mọi thông tin đến với cử tri phải bảo đảm minh bạch, đúng quy định và có thể kiểm chứng.

Cử tri xem thông tin bầu cử ở phường Đống Đa, Hà Nội. Ảnh: Giang Huy

- Danh sách người ứng cử đã được chốt sau các vòng hiệp thương. Từ góc độ cơ quan tổ chức bầu cử, bà nhìn nhận thế nào về chất lượng, cơ cấu và tính đại diện của đội ngũ ứng viên lần này?

- Quá trình hiệp thương và lựa chọn người ứng cử được thực hiện rất chặt chẽ, dân chủ và đúng quy trình pháp luật. Từ khâu giới thiệu nhân sự, lấy ý kiến cử tri nơi công tác, nơi cư trú đến việc thẩm tra tiêu chuẩn đều được tiến hành nghiêm túc. Điều quan trọng là các bước này không chỉ nhằm bảo đảm đúng thủ tục, mà còn để sàng lọc, lựa chọn được những người có đủ điều kiện, tiêu chuẩn tham gia các cơ quan dân cử.

Danh sách người ứng cử lần này bảo đảm sự cân đối giữa nhiều yếu tố như trình độ, kinh nghiệm công tác, cơ cấu ngành nghề, lĩnh vực và đại diện cho các tầng lớp nhân dân. Các tỷ lệ về đại biểu nữ, đại biểu trẻ, đại biểu là người dân tộc thiểu số, đại biểu ngoài Đảng đều được quan tâm theo định hướng của pháp luật bầu cử, nhằm phản ánh đa dạng hơn tiếng nói của xã hội trong cơ quan dân cử.

Bên cạnh yếu tố cơ cấu, điểm rất quan trọng là chất lượng của đội ngũ ứng viên. Nhiều người ứng cử có trình độ chuyên môn cao, có kinh nghiệm thực tiễn trong các lĩnh vực kinh tế, pháp luật, khoa học, giáo dục, quản lý nhà nước và hoạt động xã hội. Trong bối cảnh yêu cầu về xây dựng pháp luật, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và địa phương ngày càng cao, việc có một đội ngũ ứng viên vừa bảo đảm tính đại diện, vừa có năng lực chuyên môn và trải nghiệm thực tiễn là điều rất cần thiết để nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân trong nhiệm kỳ tới.

- Bà kỳ vọng gì vào đội ngũ đại biểu khóa mới trong bối cảnh Quốc hội và Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ mới sẽ phải xử lý nhiều vấn đề chính sách ngày càng phức tạp?

- Chất lượng của một cuộc bầu cử không chỉ thể hiện ở tỷ lệ cử tri đi bầu hay việc tổ chức đúng quy trình, mà cuối cùng phải được kiểm chứng bằng hiệu quả hoạt động của những người được nhân dân lựa chọn.

Tôi kỳ vọng đội ngũ đại biểu nhiệm kỳ mới sẽ tiếp tục nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động nghị trường, chuẩn bị kỹ lưỡng cho từng nội dung thảo luận, có chính kiến rõ ràng trước các vấn đề lớn và dám nêu quan điểm trên cơ sở lợi ích chung của quốc gia và của cử tri. Bên cạnh đó, đại biểu phải thường xuyên tiếp xúc cử tri, lắng nghe ý kiến từ cơ sở, theo đuổi đến cùng những vấn đề người dân quan tâm và tăng cường trách nhiệm giải trình bằng kết quả công việc cụ thể trong suốt nhiệm kỳ.

Sau ngày bầu cử, Quốc hội khóa 16 sẽ được triệu tập kỳ họp thứ nhất chậm nhất 60 ngày, còn Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ mới họp kỳ thứ nhất chậm nhất 45 ngày kể từ ngày bầu cử. Đó cũng là những mốc để cử tri theo dõi việc kiện toàn bộ máy và bắt đầu chương trình làm việc của nhiệm kỳ mới.

Cử tri phường Đống Đa, Hà Nội tập dượt công tác bầu cử. Ảnh: Giang Huy

- Để ngày bầu cử thực sự là ngày hội của toàn dân, đặc biệt tại những địa bàn còn nhiều khó khăn như vùng sâu, biên giới, hải đảo, các địa phương cần lưu ý điều gì trong những ngày cuối?

- Ở nhiều khu vực, nhất là vùng sâu, biên giới, hải đảo, điều kiện đi lại, tiếp cận thông tin và tổ chức bỏ phiếu còn có những khó khăn riêng. Vì vậy, trong những ngày cuối trước bầu cử, các địa phương cần rà soát rất kỹ danh sách cử tri, điều kiện tổ chức bỏ phiếu và các phương án hỗ trợ cử tri thực hiện quyền bầu cử.

Ở những nơi dân cư phân tán, giao thông khó khăn, cần tính toán vị trí khu vực bỏ phiếu sao cho thuận tiện nhất, tránh để người dân phải di chuyển quá xa. Với những địa bàn có ngư dân thường xuyên ra khơi hoặc người lao động đi làm xa, cần có phương án tổ chức bỏ phiếu sớm phù hợp.

Một việc rất quan trọng khác là bảo đảm người dân hiểu rõ về những người ứng cử. Ở nhiều vùng nông thôn hoặc vùng đồng bào dân tộc, nếu thông tin chỉ được niêm yết trên bảng thông báo thì chưa chắc người dân đã tiếp cận đầy đủ. Vì vậy, chính quyền cơ sở, các tổ chức đoàn thể cần chủ động thông tin lại bằng những hình thức gần gũi, dễ tiếp nhận hơn như sinh hoạt cộng đồng hoặc hệ thống truyền thanh địa phương.

Đồng thời, chính quyền cần đặc biệt quan tâm đến những nhóm cử tri dễ gặp khó khăn khi đi bầu như người cao tuổi, người khuyết tật, người ốm đau hoặc người đang làm nhiệm vụ ở khu vực xa. Trong những trường hợp này, tổ bầu cử có thể sử dụng hòm phiếu phụ để bảo đảm mọi công dân đều thực hiện được quyền bầu cử của mình theo đúng quy định pháp luật.

Sơn Hà