HẤP DẪN NHƯNG KHÔNG DỄ KỂ
Mới đây, Tường lửa Tràng An thu hút nhiều sự theo dõi khi lấy cảm hứng từ chuyên án Mr. Pips - đường dây lừa đảo đầu tư công nghệ cao từng gây rúng động trong đời sống xã hội. Không chỉ kể câu chuyện phá án, phim còn phản ánh những "vùng tối" của không gian số, nơi lòng tham, sự nhẹ dạ và công nghệ bị lợi dụng để tạo thành những cú lừa quy mô lớn. Việc đưa một chuyên án gần với đời sống đương đại lên phim cho thấy nỗ lực của nhà sản xuất trong việc kéo khán giả đến gần những cảnh báo xã hội bằng ngôn ngữ phim.

Cảnh trong phim Tận hiến
ẢNH: ĐIỆN ẢNH CAND
Trong khi đó, Tận hiến thuộc thể loại phim chính luận - tình báo đang phát sóng trên VTV3 chọn một chất liệu khác: cuộc đời và hành trình hoạt động của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thành - chiến sĩ tình báo mang bí danh P1. Bộ phim khắc họa một con người có thật, từng sống giữa ranh giới sinh tử, hoạt động trong lòng địch và chấp nhận hy sinh đời tư vì lý tưởng.
Sắp tới là dự án Kế hoạch CM12 dựa trên truyện ký CM12 - Phía sau kế hoạch phản gián của thiếu tướng - nhà văn Nguyễn Khắc Đức. Đây là chuyên án có thật vào đầu những năm 1980 với đối tượng đấu tranh là gián điệp, biệt kích, các tổ chức phản động lưu vong, nhất là tổ chức Mặt trận thống nhất các lực lượng yêu nước giải phóng VN do Lê Quốc Túy và Mai Văn Hạnh cầm đầu.

Cảnh trong phim Tận hiến
ẢNH: ĐIỆN ẢNH CAND
Theo các nhà làm phim, việc khai thác nội dung từ "nguyên mẫu" thật rất hấp dẫn nhưng cũng nhiều áp lực. Khó nhất không nằm ở việc kể lại một sự kiện hay một con người mà là cân bằng giữa tính xác thực và sức hấp dẫn của một tác phẩm truyền hình. Nếu quá nặng tư liệu, phim dễ khô cứng nhưng nếu hư cấu quá đà, tác phẩm có nguy cơ bị phản ứng vì làm sai lệch sự thật hoặc khiến nhân vật nguyên mẫu bị bóp méo.
Theo chia sẻ từ đạo diễn Trần Ka My của phim Tận hiến, những nhân vật trong ngành tình báo thường gắn với nhiều thông tin nhạy cảm, không phải lúc nào cũng có thể tiếp cận đầy đủ hoặc được công bố. Vì vậy, người làm phim phải biết chọn lọc, thậm chí chấp nhận kể "một phần sự thật", "một nửa sự thật" nhưng vẫn đúng bản chất. Thách thức là làm sao để kể về "vùng xám" cho khán giả theo góc nhìn đúng đắn nhất.

Cảnh trong phim Tận hiến
ẢNH: ĐIỆN ẢNH CAND
"Làm phim về "người thật, việc thật" vừa có cái khó, vừa có cái dễ. Dễ là mình đã có sự kiện, có nhân vật… là có cái nền để phát triển; còn khó là mình sẽ bị hạn chế khả năng hư cấu, sáng tạo và đó chính là "vùng cấm". Dĩ nhiên người làm phim vẫn có thể hư cấu và sáng tạo nhưng trong giới hạn, không thể đi quá xa, làm quá khác sự thật", Trần Duy Linh, đạo diễn - biên kịch của phim Kế hoạch CM12, cho biết.
Theo các nhà làm phim, một áp lực khác là từ khâu nghiên cứu, thẩm định tư liệu, tái dựng bối cảnh, phục trang, ngôn ngữ thời đại và cả tâm lý nhân vật. Với những bộ phim dựa trên hồ sơ thật như Kế hoạch CM12 hay Tận hiến, chỉ một chi tiết sai lệch nhỏ cũng có thể khiến khán giả, đặc biệt là người trong cuộc hoặc những người từng chứng kiến sự kiện, phản ứng. Đó cũng là lý do các đạo diễn, biên kịch, nhà sản xuất thường phải làm việc cùng cố vấn lịch sử, cơ quan chức năng hoặc thân nhân nhân vật nguyên mẫu để đảm bảo tính chính xác.
KỊCH TÍNH HÓA SỰ KIỆN CÓ THẬT
Điều quan trọng để phim "người thật, việc thật" hút khán giả là kể câu chuyện bằng cảm xúc thay vì chỉ thông tin. Khán giả hôm nay không chỉ muốn biết chuyện gì đã xảy ra, mà còn muốn hiểu con người trong biến cố ấy đã sống, lựa chọn và đánh đổi ra sao. Khi lịch sử được kể bằng hơi thở của số phận, những chuyên án khô khan hay hồ sơ an ninh tưởng xa lạ có thể trở thành tác phẩm hấp dẫn.

Trên trường quay phim Kế hoạch CM12
ẢNH: ĐOÀN PHIM CUNG CẤP
Theo đạo diễn Trần Duy Linh: "Để thu hút được khán giả, bộ phim trước hết phải kịch tính, hấp dẫn. Đó là lý do tôi đã nghiên cứu và lựa chọn phát triển dự án theo hướng "docu-drama" tức là "kịch tính hóa sự kiện có thật", kể lại sự kiện có thật một cách hấp dẫn nhất có thể, đồng thời vẫn bảo đảm tính chân thực của sự kiện đó. Để làm được điều này, khi làm kịch bản, tôi phải tuân theo các kỹ thuật, thủ pháp kể chuyện, xây dựng cấu trúc đường dây chặt chẽ, chọn điểm rơi hấp dẫn… sau đó sẽ sắp xếp các sự kiện, chi tiết tuân theo cấu trúc này".
Đạo diễn Trần Ka My cho rằng cần cân bằng giữa tính chân thực và tính điện ảnh. Khoảng cân bằng đó không dễ tìm, và mỗi quyết định sáng tạo đều phải cân nhắc rất kỹ. Việc "sáng tạo thêm" trong phim chân dung không phải là "bịa thêm cho kịch tính", mà là tổ chức lại sự thật theo ngôn ngữ điện ảnh.
"Tôi thường giữ một nguyên tắc: có thể thay đổi chi tiết, nhưng không thay đổi bản chất. Ví dụ, có thể gộp nhiều sự kiện thành một, hoặc xây dựng một số nhân vật tổng hợp, nhưng hành trình tâm lý, lựa chọn đạo đức và tinh thần của nhân vật chính thì phải đúng. Vì để nhân vật vừa gần nguyên mẫu vừa chạm được cảm xúc khán giả thì phải kéo nhân vật về gần đời sống hơn. Một chiến sĩ tình báo trên phim không chỉ là "người làm nhiệm vụ", mà còn là một con người với những mối quan hệ, những giằng xé rất riêng. Khi khán giả thấy được phần "người" đó, họ sẽ tin và đồng cảm, thay vì chỉ nhìn nhân vật như một biểu tượng", đạo diễn phim Tận hiến nói thêm.

5 hours ago
4






