Phát hiện bia 2.300 năm trong mộ cổ nhà Tần

Trung QuốcCác nhà nghiên cứu tìm thấy một bình đồng chứa hơn 3,7 lít bia ủ từ hạt kê, lúa mỳ hoặc lúa mạch và nấm men trong ngôi mộ nhà Tần gần Vạn lý Trường Thành.

Các nhà khảo cổ khai quật ngôi mộ M39 tại nghĩa trang Sơn Giáp Bảo gần thành phố Cố Nguyên, khu tự trị Ninh Hạ, cách Vạn lý Trường thành khoảng 1,5 km về phía nam và phát hiện một chiếc bình đồng chứa 3.740 ml chất lỏng trong suốt, màu xanh nhạt và không mùi. Ngôi mộ có niên đại vào cuối thời Chiến quốc (năm 547-221 trước Công nguyên). Theo bài báo công bố trên tạp chí Journal of Archaeological Science: Reports, nhóm nghiên cứu phân tích thành phần của loại bia trong bình có miệng hình củ tỏi, qua đó hiểu rõ hơn về cách thức nấu bia dưới thời nhà Tần.

Theo Bioscience, chất lỏng trong bình ở trạng thái bảo quản tốt, không bay hơi hay rò rỉ vào lớp đất xung quanh suốt 2.300 năm nhờ niêm phong hai lớp gồm nút vải chèn ở miệng chai và lớp bùn hữu cơ ở bên ngoài. Sự kết hợp này ngăn chặn cả không khí và nước ngầm trong suốt hai thiên niên kỷ, giữ loại đồ uống lên men từ ngũ cốc cổ xưa còn nguyên vẹn.

Nghĩa trang Sơn Giáp Bảo bao gồm 183 hố chôn, trong đó 179 hố thuộc thời nhà Tần. Khu vực này là nơi chôn cất dành cho binh lính và dân thường dọc theo phòng tuyến biên giới. Miệng bình hình củ tỏi là đặc trưng của đồ gốm nhà Tần, gắn liền với đồ uống có cồn. Các nhà nghiên cứu lấy mẫu cả chất lỏng và lượng nhỏ cặn lắng trong bình, sau đó áp dụng một loạt kỹ thuật phân tích.

Ngôi mộ chứa bình bia 2.300 năm nằm trong nghĩa trang Sơn Giáp Bảo tại khu tự trị Ninh Hạ. Ảnh: Ruru Chen

Phân tích bằng quang phổ hồng ngoại biến đổi Fourier ban đầu xác định những nhóm chất hữu cơ và mô hình phân biệt nhanh so sánh cặn lắng cổ đại với mẫu vật hiện đại, hé lộ đó là dấu vết của đồ uống có cồn. Sau đó, nhóm nghiên cứu sử dụng kỹ thuật đo khối phổ song song và khối phổ orbitrap độ phân giải cao để định lượng các chất chuyển hóa. Họ phát hiện hơn 2.400 hợp chất độc đáo, loại trừ khả năng chất lỏng trong bình chỉ là nước ngầm ngấm vào qua nhiều thế kỷ. Những hợp chất đã nhận biết thuộc 24 nhóm hóa học, bao gồm axit amin, axit béo và carbohydrate. Axit lactic chiếm phần lớn trong khi axit tartaric chỉ xuất hiện ở nồng độ thấp, chứng tỏ chất lỏng là một loại bia làm từ ngũ cốc, không phải rượu trái cây.

Kết quả phân tích vi mô hạt tinh bột và hạt khoáng thực vật tách từ cặn lắng phù hợp với hạt kê và cây trong nhóm Triticeae, bao gồm lúa mỳ và lúa mạch. Mẫu cặn lắng cũng chứa 8.571 tế bào nấm men, phản ánh việc sử dụng chất lên men có chủ đích. Không có tài liệu lịch sử nào mô tả chính xác công thức nấu bia kết hợp kê với lúa mỳ hoặc lúa mạch và nấm men. Mức axit lactic cao hé lộ hương vị chua rõ rệt và thành phần tổng thể cho thấy đây là một đồ uống lên men bổ dưỡng.

Trong ngôi mộ, chiếc bình đồng đóng vai trò như vật cúng tế, thể hiện niềm tin người chết cần thức ăn và đồ uống ở thế giới bên kia. Theo Popular Science, sự tồn tại của lượng bia lớn được niêm phong và bảo quản cẩn thận chứng minh kỹ thuật nấu bia và công nghệ cất giữ thời nhà Tần không chỉ giới hạn ở tầng lớp thượng lưu. Những thợ nấu bia thời Tần đã làm chủ kỹ thuật lên men và định hình hương vị, tạo ra loại đồ uống dễ tiếp cận với nhiều người.

An Khang tổng hợp