Phân biệt triệu chứng do virus Hanta với các bệnh truyền nhiễm khác

Triệu chứng bệnh do virus Hanta từ chuột dễ nhầm với cúm, sốt xuất huyết hay sốt siêu vi, song khác ở chỗ đi tiểu ít, phù mặt hoặc chân, tụt huyết áp, khó thở sau 3-5 ngày.

Bộ Y tế ngày 5/5 cảnh báo nguy cơ lây nhiễm virus Hanta từ chuột do bệnh diễn tiến rất nhanh, tàn phá cơ thể qua hội chứng phổi hoặc sốt xuất huyết kèm suy thận. Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện ổ dịch virus Hanta từ chuột trên du thuyền MV Hondius ở Đại Tây dương với ít nhất 8 ca mắc hoặc nghi mắc, trong đó 3 người tử vong.

Virus Hanta lây nhiễm chủ yếu qua tiếp xúc với nước tiểu, phân, hoặc nước bọt của loài gặm nhấm, và có tỷ lệ tử vong cao. Loại virus này có thể gây sốt cao, đau đầu, mệt mỏi nên dễ bị nhầm lẫn trong giai đoạn đầu.

Theo TS.BS Lê Xuân Luật, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, khi khởi phát người nhiễm virus Hanta thường sốt cao đột ngột, đau cơ dữ dội, buồn nôn, mệt mỏi giống cúm, sốt xuất huyết hoặc sốt siêu vi. Triệu chứng giống nhau nên người bệnh thường tự điều trị tại nhà. Tuy nhiên, sau vài ngày, người bệnh do Hantavirus tiểu ít dần, phù mặt hoặc chân, tụt huyết áp, khó thở tăng. Đây là lúc tổn thương thận hoặc phổi đã hình thành.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus Hanta tại châu Á và châu Âu thường gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS) với tỷ lệ tử vong 1-15%. Ở châu Mỹ, một số chủng gây hội chứng phổi nặng (HPS) với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 40%. Điểm chung là bệnh diễn tiến nhanh, tổn thương tạng sớm.

Một người mắc bệnh truyền nhiễm biến chứng viêm phổi, suy hô hấp đang được điều trị tích cực. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

"Điểm quan trọng để phân biệt Hanta với sốt xuất huyết do Dengue là dấu hiệu xuất huyết, tiểu cầu", bác sĩ Luật nói. Người mắc bệnh sốt xuất huyết do Dengue thường có chấm xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng, chảy máu cam, tiểu cầu giảm rõ rệt và tình trạng cô đặc máu điển hình.

Ngược lại, virus Hanta hiếm khi gây xuất huyết da rõ, tiểu cầu thường không giảm sâu như Dengue nhưng dễ gây suy thận cấp sớm, biểu hiện bằng tiểu ít, phù và tụt huyết áp. Người bệnh sốt cao nhiều ngày, tiểu ít nhanh mà không có biểu hiện xuất huyết, có thể nghi ngờ tác nhân virus Hanta.

So với cúm mùa, khác biệt là ở triệu chứng hô hấp. Cúm thường gây ho, đau họng, sổ mũi, nghẹt mũi - những dấu hiệu viêm đường hô hấp rất rõ. Virus Hanta thì ngược lại, ít biểu hiện viêm họng hay sổ mũi, thay vào đó là đau lưng, mỏi cơ và dấu hiệu suy tạng.

Theo CDC Mỹ, virus Hanta chủ yếu lây khi hít phải bụi chứa virus từ phân, nước tiểu hoặc nước bọt chuột khô, không lây dễ dàng từ người sang người như cúm.

Với sốt siêu vi, bệnh thường do nhiều loại virus thông thường gây ra, diễn tiến nhẹ và tự khỏi sau vài ngày nghỉ ngơi, bù nước, hạ sốt. Người bệnh có thể sốt, đau đầu, mệt, đau cơ nhưng không xuất hiện dấu hiệu suy tạng. Người bệnh không tiểu ít, không phù, không khó thở tăng dần.

Yếu tố dịch tễ là điểm khác biệt quan trọng do người bệnh Hanta thường có tiền sử dọn nhà kho, gác xép, phòng trọ lâu ngày không ở, nơi có nhiều phân chuột và bụi. Nhiều trường hợp không nhớ hoặc không để ý chi tiết này, khiến việc chẩn đoán chậm trễ.

Bác sĩ Luật cho biết 5 dấu hiệu điển hình của Hanta là sốt cao đột ngột, đau cơ nhiều; sau 3-5 ngày bắt đầu tiểu ít; phù mặt hoặc chân; không có xuất huyết, không viêm họng rõ và từng tiếp xúc môi trường có chuột, bụi bặm lâu ngày.

Trong khi cúm tập trung ở đường hô hấp trên, sốt xuất huyết nổi bật bởi xuất huyết, giảm tiểu cầu, sốt siêu vi diễn tiến nhẹ và tự giới hạn, thì Hanta lại âm thầm gây tổn thương sâu ở thận hoặc phổi. Sự khác biệt này chỉ bộc lộ sau vài ngày sốt.

Việt Nam chưa ghi nhận ca nhiễm Hantavirus nào, nhưng môi trường sinh hoạt nhiều chuột vẫn tiềm ẩn rủi ro bùng phát dịch rất lớn. Hiện chưa có thuốc đặc trị mà chỉ áp dụng phác đồ hồi sức tích cực và điều trị triệu chứng.

Bác sĩ Luật khuyến cáo người sốt cần đi khám sớm nếu có biểu hiện tiểu ít, phù, đau lưng nhiều hoặc khó thở tăng dần, đặc biệt sau khi dọn dẹp nơi nhiều bụi và chuột. Việc khai báo chi tiết môi trường sống giúp rút ngắn đáng kể thời gian chẩn đoán. Nhận diện đúng bệnh giúp điều trị kịp thời mà còn ngăn biến chứng suy thận, suy hô hấp.

Các cơ quan y tế khuyên người dân tuyệt đối không bắt chuột bằng tay không. Chủ động đậy kín thức ăn, gom rác hàng ngày và bít các lỗ hổng quanh nhà.

Thanh Ba

Độc giả đặt câu hỏi bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp