Ổn định thị trường lúa gạo

Theo số liệu của Cục Trồng trọt - Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT), tính đến ngày 16-3, các tỉnh, thành vùng ĐBSCL đã xuống giống hơn 1,2 triệu ha vụ đông xuân (đạt 98,16% kế hoạch), thu hoạch được khoảng 465.000 tấn với năng suất khoảng 6,6 tấn/ha, sản lượng ước đạt 3,1 triệu tấn lúa.

Giá lúa giảm, chi phí tăng

Qua ghi nhận tại ĐBSCL, giá lúa tươi OM18 dao động ở mốc 5.600 - 5.800 đồng/kg, lúa Đài Thơm 8 từ 5.600 - 5.800 đồng/kg (giảm 300 đồng/kg so với tuần trước), lúa IR 50404 ở mức 5.200 - 5.300 đồng/kg, lúa OM 5451 từ 5.400 - 5.500 đồng/kg (giảm từ 200 - 400 đồng/kg).

Sở NN-MT tỉnh Cà Mau cho biết lúa ST24, ST25 có giá bán dao động 6.500 - 7.000 đồng/kg; Đài Thơm 8, OM18… dao động 5.500 - 6.000 đồng/kg. So với cùng kỳ năm 2025, giá lúa đã giảm từ 500 - 1.000 đồng/kg.

Ông Lê Văn Mưa, Chủ tịch HĐQT HTX Lúa - Tôm Trí Lực (xã Trí Phải, tỉnh Cà Mau), cho hay HTX có 15 thành viên với 50 ha sản xuất lúa hữu cơ. "Giá lúa vụ đông xuân giảm khiến cho HTX mất đi lợi nhuận hàng trăm triệu đồng. Chúng tôi hy vọng ngành chức năng sẽ có những giải pháp mang tính căn cơ lâu dài giúp lúa được thu mua với giá cao để bảo đảm lợi nhuận cho nông dân" - ông Mưa bộc bạch.

Theo ông Tô Hoài Phương, Giám đốc Sở NN-MT tỉnh Cà Mau, chi phí vận chuyển thay đổi do giá nhiên liệu biến động đã khiến vật tư đầu vào (phân bón, thuốc bảo vệ thực vật), chi phí thuê máy móc, công lao động phục vụ sản xuất lúa tăng làm chi phí sản xuất tăng cao. Trong khi giá lúa xuống thấp đã khiến cho lợi nhuận của nông dân giảm, thậm chí thua lỗ.

Tại một số địa phương, nhiều thương lái đợi thị trường ổn định hơn mới mua trở lại, giao dịch mua bán yếu. Đáng chú ý, nhiều thương lái chưa dám đặt cọc với những ruộng lúa chuẩn bị đến ngày thu hoạch do lo lắng đầu ra.

Nông dân Nguyễn Văn Tám (ngụ xã Vĩnh Thạnh, TP Cần Thơ) lo lắng: "Tôi trồng 2 ha lúa Đài Thơm 8 nhưng gọi nhiều thương lái họ bảo chỉ thu mua quanh mức 5.500 - 6.000 đồng/kg, thấp hơn gần 1.000 đồng/kg so với vụ đông xuân năm rồi. Trong khi đó, giá phân bón, xăng dầu đều tăng, chi phí đội lên nên bán với giá 6.000 đồng/kg, tôi chỉ hòa vốn".

Bên cạnh đó, giá xuất khẩu đối với gạo Jasmine hiện dao động quanh 424 - 428 USD/tấn, còn gạo trắng 5% tấm ở mức 354 - 358 USD/tấn. Đáng chú ý, giá gạo thơm 5% xuống còn 399 USD/tấn (FOB) tính đến ngày 17-3, giảm 62 USD/tấn so với cùng kỳ năm trước.

Một doanh nghiệp (DN) xuất khẩu gạo tại TP Cần Thơ cho biết giá cước vận tải đang tăng mạnh, gây áp lực lớn lên DN. Trong đó, cước nội địa tăng khoảng 1 USD/tấn, còn tuyến đi Philippines tăng thêm 10 - 15 USD/tấn, kéo theo chi phí logistics, cảng và bao bì đồng loạt leo thang. Một số DN ghi nhận cước tàu tăng tới 30% - 50%, vận chuyển nội địa tăng 20% - 40%. Căng thẳng tại Trung Đông khiến rủi ro giao hàng gia tăng, thậm chí có chuyến phải dỡ hàng, hoãn xuất khẩu. Điều này làm gián đoạn dòng tiền, tăng tồn kho và đẩy chi phí sản xuất lên cao.

Đóng gói gạo xuất khẩu tại một doanh nghiệp ở TP Cần Thơ. Ảnh: CA LINH

Gấp rút thu mua tạm trữ

Trước tình hình trên, Thủ tướng Chính phủ đã có Công điện về việc điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới.

Theo đó, Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ NN-MT, UBND các địa phương thành lập đoàn liên ngành kiểm tra việc thực hiện thu mua, xuất nhập khẩu lúa gạo, góp phần làm lành mạnh thị trường. Bộ Tài chính xây dựng kế hoạch mua dự trữ gạo quốc gia phù hợp để góp phần ổn định giá lúa gạo trong nước. Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu chỉ đạo cơ chế tín dụng ưu đãi cho DN có hệ thống kho chứa và năng lực thu mua lớn, tạo điều kiện để tăng cường thu mua tạm trữ lúa gạo cho nông dân.

Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam, Tổng Công ty Lương thực miền Bắc và miền Nam cùng các DN xuất khẩu tăng cường thu mua lúa gạo cho nông dân, đặc biệt tại các vùng sản xuất lớn ở ĐBSCL. Bên cạnh đó, chủ động tận dụng hệ thống kho chứa và năng lực chế biến để thu mua, tạm trữ lúa gạo, góp phần ổn định thị trường...

Ngay sau Công điện của Thủ tướng, ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long, cho biết đơn vị sẽ chủ động phối hợp với Sở Tài chính, Sở Khoa học và Công nghệ cùng các DN thu mua lúa gạo và hợp tác xã trên địa bàn để triển khai những giải pháp phù hợp. Trọng tâm là tổ chức kết nối cung - cầu, hỗ trợ DN tăng cường thu mua, tạm trữ lúa cho nông dân đúng thời điểm thu hoạch. Qua đó, góp phần ổn định đầu ra, hạn chế tình trạng thương lái ép giá, bảo đảm lợi ích cho người trồng lúa.

Đối với Cà Mau, ngành nông nghiệp và công thương không chỉ giới thiệu, mời gọi DN, tỉnh còn tạo điều kiện tốt nhất để DN kết nối và bao tiêu thu mua lúa trong HTX cũng như nông dân.

Ông Tô Hoài Phương, Giám đốc Sở NN-MT tỉnh Cà Mau, nhấn mạnh: "Sở sẽ phối hợp với Sở Công Thương tăng cường kiểm tra các đại lý bán xăng dầu trên địa bàn để bảo đảm giá ổn định theo chỉ đạo của Chính phủ; không để đại lý xăng dầu tăng giá gây khó khăn cho việc thu hoạch, vận chuyển lúa gạo. Ngoài ra, chúng tôi còn chỉ đạo các đơn vị liên quan tăng cường quản lý điều phối, bố trí máy móc, nhân lực nhằm đẩy nhanh tiến độ thu hoạch, tuyên truyền vận động thương lái, DN bao tiêu thu mua lúa cho HTX, nông dân theo thỏa thuận và hợp đồng đã ký kết hoặc tốt hơn". 

Thủ tướng yêu cầu lập đoàn liên ngành kiểm tra việc thực hiện thu mua, xuất nhập khẩu lúa gạo. Ảnh: VÂN DU