Nuôi lợn rừng bằng thức ăn sẵn có, một ông nông dân Thái Nguyên vượt qua hai lần suýt vỡ nợ ra sao?

Từ niềm đam mê ban đầu, ông Đào Khá Sảnh ở tổ 17, xã Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên đã gây dựng mô hình nuôi lợn rừng theo hướng sinh sản, tận dụng nguồn thức ăn sẵn có. Dù từng hai lần gần như mất trắng, suýt vỡ nợ vì dịch bệnh và thiên tai, ông vẫn kiên trì gây dựng lại, từng bước khẳng định hiệu quả kinh tế của mô hình.

Nuôi lợn rừng, hai lần trắng đàn, suýt vỡ nợ, không bỏ cuộc

Sau khi nghỉ hưu, ông Đào Khá Sảnh từng làm giám đốc doanh nghiệp tư nhân của gia đình. Năm 2021, xuất phát từ sự tò mò và niềm đam mê với chăn nuôi, ông bắt đầu mua lợn rừng về nuôi.

Ông Đào Khá Sảnh ở tổ 17, xã Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên đến với mô hình chăn nuôi lợn rừng xuất phát từ sự tò mò và niềm đam mê với chăn nuôi. Ảnh: Hà Thanh 

Thời điểm đó, ông mua cả lợn mẹ và lợn con để vừa nuôi thương phẩm, vừa từng bước tìm hiểu đặc tính của giống lợn này. Sau khoảng một năm, mô hình bước đầu cho thấy hiệu quả. Tuy nhiên, do chưa có nhiều kinh nghiệm, chuồng trại còn tạm bợ, mái tôn hấp nhiệt, việc kiểm soát người ra vào chưa chặt chẽ nên công tác phòng, chống dịch bệnh không được đảm bảo. Cuối năm 2021, đàn lợn của gia đình ông gần như thất bại.

Không nản chí, năm 2022, ông Sảnh bắt đầu lại với chỉ vài con lợn còn sót lại để gây đàn. Từ năm 2022 đến năm 2024, mô hình phát triển khá thuận lợi, có thời điểm tổng đàn lên gần 100 con, trong đó có 7-8 con nái. Chuồng trại được cải tạo, việc tiêu thụ lợn giống và lợn thịt cũng thuận lợi hơn.

Nhưng khó khăn một lần nữa lại ập đến vào đầu năm 2025. Do chủ quan, ông mua thêm 6 con lợn trắng về nuôi chung với đàn lợn rừng. Không xác định được mầm bệnh xuất phát từ nơi bán hay phát sinh trong quá trình chăn nuôi, chỉ vài ngày sau dịch bùng phát khiến gần 100 con lợn chết, trong đó có 7 con nái đang sinh sản. Tổng thiệt hại ước tính gần 300 triệu đồng.

Chưa kịp khắc phục hậu quả dịch bệnh, gia đình ông Sảnh tiếp tục chịu ảnh hưởng của mưa lũ, khiến đàn lợn gần như mất trắng.

“Có những lúc thiệt hại rất lớn, nhưng tôi nghĩ nếu đã làm thì phải tìm cách làm cho tốt hơn. Sau mỗi lần thất bại, tôi lại rút kinh nghiệm để gây dựng lại đàn”, ông Sảnh chia sẻ.

Cuối năm 2025, ông quyết định mua lại 2 con nái để bắt đầu gây đàn lần nữa. Đến nay, đàn lợn đã phục hồi khoảng 40-50 con cả lớn và nhỏ, bắt đầu có lợn giống, lợn thịt xuất bán.

Sau hai lần gần như mất trắng đàn, ông Đào Khá Sảnh ở tổ 17, xã Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên vẫn không nản chí, quyết tâm gây dựng lại đàn lợn rừng. Ảnh: Hà Thanh

Điều đáng chú ý, sau bài học từ lần dịch bệnh trước, ông Sảnh không còn nuôi lợn trắng mà tập trung hoàn toàn vào lợn rừng. Với ông, đây không chỉ là lựa chọn phù hợp với điều kiện của gia đình mà còn là cách để chuyên tâm xây dựng mô hình theo hướng sinh sản giúp chủ động con giống.

Nuôi lợn rừng theo cách “lấy ngắn nuôi dài”

Giống lợn ông Sảnh đang nuôi là lợn rừng F1 có nguồn gốc từ lợn rừng hoang dã được thuần hóa. Theo kinh nghiệm của ông, khâu chọn giống có ý nghĩa quyết định đến sức khỏe, khả năng sinh sản và chất lượng thịt sau này.

Giống lợn ông Sảnh đang nuôi là lợn rừng F1 có nguồn gốc từ lợn rừng hoang dã được thuần hóa. Ảnh: Hà Thanh

Khi chọn lợn giống, ông ưu tiên những con có chân cao, mõm dài, bụng thon. Đây là những đặc điểm ông cho rằng giúp lợn khỏe, thích nghi tốt và cho chất lượng thịt cao.

Khác với chăn nuôi lợn công nghiệp, ông Sảnh thiết kế khu vực nuôi để đàn lợn được vận động tự nhiên. Theo ông, đây là yêu cầu gần như bắt buộc nếu muốn giữ được đặc tính và chất lượng thịt của lợn rừng.

ông Sảnh thiết kế khu vực nuôi để đàn lợn được vận động tự nhiên. Ảnh: Hà Thanh

“Lợn rừng phải được thả vận động. Nếu nuôi nhốt như lợn công nghiệp thì thịt sẽ nhiều mỡ và mất chất lượng. Lợn rừng chuẩn gần như không có mỡ má, chân giò nhỏ, thịt săn chắc”, ông Sảnh nói.

Một điểm giúp mô hình giảm chi phí là tận dụng tối đa nguồn thức ăn sẵn có. Thức ăn của đàn lợn chủ yếu gồm chuối, bã bia, bã đậu, cám ngô, cám gạo, mật đường và men vi sinh được phối trộn, ủ lên men. Bên cạnh đó, ông còn tận dụng bã rượu, lá mít, lá sung, cỏ, rau và các loại quả trong vườn làm thức ăn cho lợn.

Thức ăn của lợn rừng chủ yếu được ông Sảnh tận dụng từ nguồn thức ăn sẵn có như chuối, bã bia, bã đậu, cám ngô, cám gạo, mật đường và men vi sinh được phối trộn, ủ lên men. Ảnh: Hà Thanh

Nhờ vậy, gia đình không phải phụ thuộc hoàn toàn vào thức ăn công nghiệp. Cám tăng trọng chỉ được sử dụng trong thời gian ngắn đối với lợn con sau cai sữa.

Theo ông Sảnh, lợn rừng có sức đề kháng tốt, tương đối dễ nuôi và ít tốn công chăm sóc nếu đảm bảo tốt khâu phòng dịch. Trong sinh sản, lợn nái gần như không cần can thiệp nhiều. Sau khi lợn con sinh được 3-4 ngày thì tiêm sắt; khoảng 10 ngày tiến hành tiêm phòng và thiến lợn đực; đến 2 tháng thì tách mẹ. Mỗi con nái có thể sinh sản khoảng trên 2 lứa mỗi năm.

Nhờ tận dụng được nguồn thức ăn tự nhiên nên gia đình ông Sảnh không phải phụ thuộc nhiều vào thức ăn công nghiệp. Ảnh: Hà Thanh

Tuy nhiên, lợi thế về khả năng sinh sản không đồng nghĩa với việc có thể nhanh chóng thu hồi vốn. Một con lợn rừng muốn đạt trọng lượng 35-40kg phải nuôi khoảng một năm, bình quân mỗi tháng chỉ tăng 3-4kg. Bù lại, tốc độ tăng trưởng chậm cùng phương thức nuôi vận động và sử dụng nguồn thức ăn tự nhiên tạo nên sản phẩm có chất lượng riêng.

Giá cao, khách vẫn tìm mua

Hiện nay, lợn rừng hơi được gia đình ông Sảnh bán với giá khoảng 150.000 đồng/kg; lợn móc hàm khoảng 220.000 đồng/kg. Nếu bán cho các đầu mối, giá khoảng 200.000 đồng/kg.

Mặc dù mức giá cao hơn lợn thông thường nhưng theo ông Sảnh, khách hàng vẫn chấp nhận bởi chất lượng thịt ngon, săn chắc.

Đầu ra hiện khá thuận lợi, song điều khiến ông tiếc nhất là chưa có đủ sản lượng để đáp ứng nhu cầu. Có thời điểm khách hàng từ Bắc Ninh, Hà Nội đặt mua hàng chục con vào dịp Tết nhưng gia đình không đủ lợn để cung cấp.

Hiện tổng đàn lợn rừng của gia đình ông Sảnh khoảng 40 con, trong đó có 6 con lợn thịt chuẩn bị xuất bán.

Để tiếp tục khôi phục và mở rộng mô hình, gia đình ông Sảnh đã được Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên hỗ trợ vay 70 triệu đồng từ nguồn Quỹ Hỗ trợ nông dân, với lãi suất ưu đãi 0,55%/tháng, phục vụ đầu tư chăn nuôi, trồng cây và mở rộng sản xuất.

Ông Lâm Văn Nghĩa - Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Đồng Hỷ cho biết, mô hình nuôi lợn rừng của gia đình ông Sảnh có triển vọng phát triển bởi tận dụng tốt các nguồn thức ăn sẵn có như bã đậu, bỗng rượu và nhiều phụ phẩm nông nghiệp có giá thành thấp để phối trộn thức ăn. Qua đó, chi phí được tiết giảm, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế.

“Nếu tiếp tục phát triển đàn lên trên 100 con như kế hoạch, mô hình có thể mang lại thu nhập bình quân khoảng 200-250 triệu đồng/năm”, ông Nghĩa cho biết.

Không chỉ có hiệu quả kinh tế, mô hình còn được Hội Nông dân xã Đồng Hỷ đánh giá là địa chỉ phù hợp để hội viên đến tham quan, học hỏi kinh nghiệm về kỹ thuật chăn nuôi, chăm sóc và quản lý đàn lợn rừng. Năm 2025, Hội Nông dân xã đã đề nghị công nhận gia đình ông Sảnh đạt danh hiệu Hộ sản xuất, kinh doanh giỏi cấp tỉnh; năm 2026, Hội tiếp tục dự kiến đề nghị lựa chọn gia đình ông là hội viên nông dân tiêu biểu của tỉnh Thái Nguyên.

Sau hai lần gần như trắng đàn, ông Sảnh càng thấm thía rằng chăn nuôi không thể dựa vào may rủi. Với ông, muốn nuôi lợn rừng hiệu quả trước hết phải nuôi theo hướng sinh sản để chủ động con giống, kiểm soát đàn và giảm chi phí; đồng thời phải có diện tích đủ rộng, hàng rào chắc chắn, khu vực yên tĩnh, nguồn nước sạch và nguồn thức ăn tự nhiên phong phú.

Theo ông Sảnh, muốn nuôi lợn rừng hiệu quả trước hết phải nuôi theo hướng sinh sản để chủ động con giống, kiểm soát đàn và giảm chi phí. Ảnh: Hà Thanh

“Điều kiện quan trọng là phải có đất rộng để lợn vận động và chủ động được thức ăn. Nếu phụ thuộc hoàn toàn vào thức ăn mua ngoài thì hiệu quả kinh tế sẽ không cao”, ông Sảnh nhấn mạnh.

Với việc tận dụng lợi thế sẵn có giúp giảm chi phí đầu vào, đồng thời chú trọng chất lượng thay vì chạy theo tốc độ tăng đàn, ông Sảnh đang từng bước gây dựng lại mô hình chăn nuôi lợn rừng và hướng tới mục tiêu phát triển đàn lên quy mô trên 100 con trong thời gian tới.