Nộp phạt nguội vi phạm giao thông: Vì sao chưa thể hoàn toàn trực tuyến?

Đánh giá quy trình minh bạch song Tùng thắc mắc vì sao không thể nộp phạt nguội online toàn trình để anh không mất thời gian đi từ Hải Phòng về Hà Nội xử lý thủ tục.

Hơn 10 ngày trước, khi không thể đăng kiểm, anh Tùng sống ở Hải Phòng mở ứng dụng VNeTraffic kiểm tra mới phát hiện xe "dính lỗi" vượt đèn đỏ hôm 24/3 ở đường Thanh Niên - ngày chở gia đình về Hà Nội chơi.

Thông báo hiển thị đơn vị giải quyết là nơi phát hiện vi phạm - Đội chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông, 54 Trần Hưng Đạo, Hà Nội. Đơn vị giải quyết thứ hai là Đội cảnh sát giao thông nơi anh thường trú ở Hải Phòng.

Khi đến Đội cảnh sát giao thông, anh được thông báo chỉ có thể giải quyết vi phạm, nộp tiền mà không xem lại được video vượt đèn đỏ. Trước băn khoăn về việc "hệ thống ghi nhận có đúng hay không", anh được hướng dẫn đến đơn vị phát hiện vi phạm để đối chiếu.

Ngày 24/8, Tùng xin nghỉ làm một ngày để về Hà Nội. Tại trụ sở Đội chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông, sau gần một tiếng ngồi chờ trong căn phòng có 4 cán bộ công an đang xử lý công việc, Tùng được cho xem lại video về lúc vượt đèn đỏ. Xem lại hơn ba lần, anh đồng ý với lỗi phạt 19 triệu đồng, trừ 4 điểm giấy phép lái xe.

Những người "cất công" đi lại như Tùng không ít. Một tài xế khác ở Hà Nội cho hay bị phạt nguội lỗi vượt đèn đỏ từ hồi tháng 2 song không biết. Một tuần trước, được thông báo xe chưa nộp phạt nguội nên không thể đăng kiểm, anh đăng nhập dịch vụ công, VNeID, VNeTraffic nhưng không thể nộp phạt trực tuyến nên ngày 24/8 cũng đến 54 Trần Hưng Đạo chờ đến lượt làm thủ tục.

Video vi phạm được chiếu cho người vi phạm xem lại để đối chiếu, xác nhận tại trụ sở 54 Trần Hưng Đạo, Hà Nội. Ảnh: Phạm Dự

Đi hàng trăm km để xử lý phạt nguội

Sáng 24/8, trụ sở cảnh sát giao thông số 52 Trần Khắc Nhu, phường Cầu Ông Lãnh, TP HCM tiếp hơn 10 người làm thủ tục xử lý phạt nguội. Anh Trần Văn Luân, quê Đăk Lăk, cho hay nhận được thông báo phạt nguội hồi tháng 5 do chạy quá tốc độ trên cao tốc Nha Trang - Cam Lâm vào hai tháng trước. Mức phạt 900.000 đồng.

Quãng đường hàng trăm km từ nhà xuống TP HCM xử lý việc này, Luân đi lại 3 lần. "Tối hôm qua, tôi đi xe khách, 3h sáng đã có mặt trước trụ sở chờ làm việc. Đến gần 10h, hồ sơ vẫn chưa hoàn tất", anh kể.

Tương tự, anh Vương Lân, trú TP HCM, kiểm tra trên VNeTraffic thì phát hiện lỗi quay đầu tại nơi có biển cấm từ tháng 4. Theo thông báo, anh đến 52 Trần Khắc Nhu nộp giấy tờ liên quan, ký biên bản. Vài ngày sau, hệ thống cập nhận biên bản để anh nộp phạt tiền qua ngân hàng.

Sau đó, anh nhận giấy hẹn đến lấy lại giấy phép lái xe và các giấy tờ liên quan. Anh Lân thắc mắc tiền phạt cho phép nộp online nhưng chủ xe vẫn còn đi lại trực tiếp hai lần mới được xử lý xong vi phạm.

Nơi nộp phạt nguội ở số 52 Trần Khắc Nhu, TP HCM. Ảnh: Phạm Hải

Phải trực tiếp xác nhận vi phạm trước khi nộp phạt

Theo quy trình hiện tại, đơn vị phát hiện vi phạm giao thông sẽ gửi thông báo cho người dân về thời gian, địa điểm và hành vi phạm. Người dân có thể lựa chọn một trong hai nơi để đến giải quyết. Một là đơn vị cảnh sát giao thông phát hiện vi phạm, hai là đội cảnh sát giao thông nơi thường trú.

Hiện nay, tài xế không thể làm tất cả thủ tục trực tuyến mà bắt buộc phải đến trụ sở. Đầu tiên, người vi phạm đến trụ sở một trong hai đội cảnh sát giao thông đã thông báo để nhận quyết định xử phạt, ký biên bản.

Khi đi, người dân mang giấy tờ liên quan như đăng ký xe, bằng lái xe để xuất trình. Cán bộ công an giải thích làm như vậy để kiểm soát, thắt chặt việc đúng người, đúng phương tiện vi phạm.

Tại đây, tài xế được cho xem lại hình ảnh, video để xác định xem có đúng là phương tiện do mình điều khiển hay không, có đúng hành vi không. Sau khi họ xác nhận, cảnh sát giao thông sẽ lập biên bản vi phạm hành chính theo thẩm quyền.

Tiếp đến, thông thường là 7 ngày làm việc, người vi phạm sẽ nhận được quyết định xử phạt, để nộp phạt online qua ứng dụng ngân hàng, ví điện tử.

Trong một số trường hợp, tài xế sau khi nộp phạt sẽ phải một lần nữa quay lại trụ sở công an để ký vào biên bản trả lại giấy tờ, phương tiện bị tạm giữ nếu có.

Người vi phạm nhận được thông báo sau khi đã nộp phạt. Ảnh: Phạm Hải

Hướng tới xử lý phạt nguội hoàn toàn trên môi trường số

Cục Cảnh sát giao thông, khẳng định phạt nguội không chỉ nhằm xử phạt mà hướng tới thay đổi hành vi, hình thành thói quen chấp hành pháp luật và xây dựng văn hóa giao thông. Hình ảnh, dữ liệu chỉ là căn cứ để kết luận. Nếu không xác định được người thực hiện hành vi vi phạm hoặc không đủ căn cứ thì không xử phạt.

Tuy nhiên, hệ thống phạt nguội hiện nay vẫn còn một số vấn đề cần hoàn thiện. Khối lượng dữ liệu vi phạm ngày càng lớn, trong khi quá trình phát hiện, kiểm tra hình ảnh, xác định phương tiện, người điều khiển, gửi thông báo vẫn cần nhiều cơ quan phối hợp.

"Vì vậy, trong một số trường hợp, người dân có thể cảm nhận thời gian xử lý còn kéo dài", Cục CSGT cho hay.

Thời gian tới, Cục sẽ hoàn thiện hệ thống phạt nguội để tập trung mạnh vào chuyển đổi số và rút ngắn quy trình. Trước hết là rút ngắn thời gian từ khi phát hiện vi phạm đến khi người dân nhận được thông tin và có thể thực hiện việc giải quyết.

Cục cũng hướng đến đẩy mạng thông báo điện tử qua VNeTraffic để người dân chủ động theo dõi phương tiện có vi phạm hay không và trình trạng xử lý, thủ tục cần thiết. Về lâu dài, nhà chức trách ưu tiên việc người dân không phải mất thời gian đi lại chỉ để nộp tiền phạt.

Cục đang đề xuất sửa một số quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chính, hiện được xây dựng dự thảo để trình Quốc hội. Mục tiêu là đưa toàn bộ quy trình xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông lên môi trường điện tử.

Với những vi phạm được phát hiện thông qua camera, máy đo tốc độ, máy đo nồng độ cồn, cân tải trọng..., cơ quan chức năng có thể căn cứ vào bằng chứng điện tử để ra quyết định xử phạt mà không cần lập biên bản như hiện nay.

Khi nhận được thông báo vi phạm, người dân có thể xác nhận đồng ý hoặc không đồng ý với nội dung. Nếu đồng ý, người vi phạm sẽ nộp phạt trực tuyến, trường hợp có vướng mắc thì liên hệ cơ quan chức năng để giải quyết.

Cục Cảnh sát giao thông cho rằng việc phát triển các ứng dụng định danh điện tử như VNeID, VNeTraffic cùng hệ thống thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ sẽ tạo điều kiện để xử lý vi phạm giao thông theo hình thức trực tuyến.

Phạm Dự - Phạm Hải