Những lần ông Trump dọa đánh rồi thôi với Iran

Tổng thống Trump đã nhiều lần đưa ra lời đe dọa tấn công mạnh Iran, nhưng sau đó đổi ý, tạo ra những thay đổi đột ngột trong cuộc chiến.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cuối tuần trước tuyên bố hủy chiến dịch tấn công "lớn chưa từng thấy" nhằm vào Iran, để chờ các cuộc đàm phán mới nhằm hạ nhiệt căng thẳng và khôi phục hoạt động hàng hải đang bị đình trệ qua eo biển Hormuz.

Đây là diễn biến mới nhất trong loạt động thái "quay xe" của ông Trump với Iran trong hơn 5 tháng xung đột: Ban đầu đe dọa tấn công quy mô lớn, sau đó lại thông báo hủy. Có những lần ông Trump đảo ngược ý định tấn công Iran chỉ vài giờ sau khi chính ông đưa ra tuyên bố và lặp lại nhiều lần suốt thời gian xung đột.

Ngày 7/4

"Chúng tôi có một kế hoạch, dựa vào sức mạnh quân sự Mỹ, trong đó toàn bộ cầu tại Iran sẽ bị phá hủy trước 0h đêm mai. Tất cả nhà máy điện ở Iran sẽ ngừng hoạt động, bốc cháy, phát nổ và không bao giờ có thể hoạt động trở lại", ông Trump phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng ngày 6/4, hơn một tháng sau khi chiến sự bùng phát.

Lãnh đạo Mỹ còn cảnh báo "loại bỏ hoàn toàn" Iran nếu nước này không đáp ứng hạn chót do ông đặt ra để mở eo biển Hormuz. "Toàn bộ đất nước đó có thể bị xóa sổ chỉ trong một đêm. Đêm đó có thể là đêm mai", ông tuyên bố.

Tổng thống Donald Trump họp báo về chiến sự Iran tại Nhà Trắng ngày 6/4. Ảnh: AP

Một ngày sau, ông Trump thông báo Mỹ và Iran đồng ý ngừng bắn trong hai tuần. "Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Tổng tham mưu trưởng quân đội Asim Munir đã đề nghị tôi hoãn triển khai lực lượng hủy diệt dự kiến nhằm vào Iran tối nay, với điều kiện Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz một cách hoàn toàn, lập tức và an toàn", ông nói.

Theo Tổng thống Mỹ, lý do ông đưa ra quyết định như vậy là Mỹ đã đạt được mọi mục tiêu quân sự, đồng thời đang tiến rất gần tới thỏa thuận dứt điểm về hòa bình lâu dài với Iran, cũng như hòa bình tại Trung Đông.

Mỹ - Iran đạt thỏa thuận về ngừng bắn, mở cửa eo biển Hormuz trong hai tuần

Iran xác nhận đã chấp thuận lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần và mở lại eo biển Hormuz, nhưng phải "thông qua sự điều phối với Lực lượng Vũ trang Iran, có tính đến các hạn chế kỹ thuật", không phải "hoàn toàn" như lời ông Trump.

Ngày 21/4

Ông Trump sáng 21/4 tuyên bố không muốn kéo dài lệnh ngừng bắn hai tuần, cảnh báo Mỹ sẽ tấn công quy mô lớn vào hạ tầng Iran nếu hai bên không đạt thỏa thuận.

Nhưng chiều cùng ngày, ông thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn hai tuần với Iran, chỉ vài giờ trước khi nó hết hiệu lực vào ngày 22/4. Ông cho hay Mỹ sẽ ngừng giao tranh "cho đến khi Iran gửi đề xuất đàm phán và các cuộc thảo luận kết thúc", đồng nghĩa nó không có hạn chót cụ thể.

Ông cho biết Pakistan đã đề nghị Mỹ hoãn tấn công Iran "cho đến khi các lãnh đạo và đại diện Iran có thể đạt được đề xuất thống nhất".

Lệnh ngừng bắn mong manh này kéo dài đến ngày 8/5, thời điểm Mỹ tấn công các tàu chở dầu của Iran với cáo buộc vi phạm lệnh phong tỏa hàng hải. Iran cáo buộc Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn và đáp trả bằng cách phóng tên lửa, UAV vào nhiều tàu chiến Mỹ, bắt đầu cuộc đấu hỏa lực trên eo biển Hormuz.

Mỹ - Iran đấu hỏa lực trên eo biển Hormuz

Ngày 18/5

Hôm 17/5, sau khi trở về từ chuyến công du Trung Quốc, ông Trump liên tục đưa ra loạt cảnh báo quyết liệt với Iran, nói rằng "thời gian đang cạn dần" và Iran "sẽ không còn lại gì" nếu không thể thống nhất một thỏa thuận hòa bình.

Ông tuyên bố quân đội Mỹ đã lên kế hoạch tấn công quy mô lớn vào ngày 19/5. Một ngày trước thời hạn đó, Tổng thống Mỹ thông báo hoãn chiến dịch không kích vì "các cuộc đàm phán nghiêm túc" đang diễn ra với vai trò trung gian của Qatar, Arab Saudi và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Tổng thống Donald Trump phát biểu tại Tòa nhà Văn phòng Điều hành Eisenhower trong khuôn viên Nhà Trắng ngày 18/5. Ảnh: AP

"Có vẻ như khả năng cao là họ có thể đạt được thỏa thuận. Nếu chúng ta có thể làm được điều đó mà không cần ném bom tàn phá họ thì tôi sẽ rất vui", ông nói. "Các đồng minh vùng Vịnh tin tưởng rằng một thỏa thuận sẽ được thông qua, trong đó có điều khoản Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân".

Đến ngày 27/5, Mỹ tái khởi động các cuộc tấn công sau khi đàm phán lâm vào bế tắc.

Ngày 11/6

Sau hai ngày liên tiếp có các đợt tấn công qua lại hồi tháng 6 với Iran, ông Trump hôm 11/6 đe dọa sẽ leo thang căng thẳng hơn nữa, tuyên bố Mỹ sẽ giáng đòn "cực mạnh vào Iran ngay trong đêm nay" và giành "quyền kiểm soát hoàn toàn" các ngành công nghiệp dầu khí của nước này.

Chỉ vài giờ sau, ông Trump đăng tin trên mạng xã hội cho biết đã có bước đột phá trong đàm phán và quyết định hủy bỏ các cuộc tấn công.

Tiêm kích Mỹ hạ cánh xuống tàu sân bay hoạt động ở Trung Đông hôm 2/6. Ảnh: US Navy

"Dựa trên thực tế là các cuộc thảo luận đã trình lên cấp lãnh đạo cao nhất của Iran và được phê chuẩn, tôi quyết định đình chỉ các cuộc không kích", Tổng thống Mỹ viết.

Theo ông, các chi tiết của thỏa thuận đã được Mỹ và đồng minh trong khu vực, trong đó có Israel, chấp thuận. Thị trường chứng khoán Mỹ tăng điểm, trong khi giá dầu giảm sau bài đăng của ông Trump.

Ông Trump hủy kế hoạch không kích Iran

Iran nhanh chóng đáp rằng họ chưa đi đến kết luận cuối cùng về thỏa thuận. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei cho biết phần lớn nội dung văn bản đàm phán đã được hoàn tất, nhưng Tehran sẽ không nhượng bộ trong những vấn đề liên quan "lằn ranh đỏ" của mình.

Ngày 7/7

Mỹ và Iran ngày 17/6 ký thỏa thuận sơ bộ, trong đó Washington yêu cầu Tehran chấm dứt vĩnh viễn các hành động thù địch, mở lại eo biển Hormuz, đồng thời khởi động lộ trình đàm phán kéo dài 60 ngày để đạt được thỏa thuận cuối cùng về tương lai chương trình hạt nhân của Iran.

Ông Trump vẫn để ngỏ khả năng từ bỏ thỏa thuận này. "Đây là một biên bản ghi nhớ; nếu tôi không ưng ý, chúng ta sẽ quay lại nã đạn và thả bom họ", ông nói.

Sau khi Iran tấn công các tàu thương mại tại eo biển Hormuz vào đầu tháng 7, ông Trump đã phát động cuộc tấn công mới nhắm vào Iran trong lúc đang ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, dự hội nghị thượng đỉnh NATO. Sau đó, ông tiếp tục đe dọa sẽ "dứt điểm" vấn đề Iran, sau khi tuyên bố tin rằng thỏa thuận ngừng bắn đã chấm dứt.

Ngày 27/7

Trong hai tuần giữa tháng 7, quân đội Mỹ đã không kích liên tục hầu như mỗi ngày, nhắm mục tiêu vào các cơ sở quân sự và thương mại trọng yếu của Iran. Đáp lại, Tehran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái từ khắp Trung Đông nhắm vào các quốc gia có căn cứ của quân đội Mỹ.

Tổng thống Trump ngày 27/7 cho biết Mỹ dừng chiến dịch tấn công để tạo thêm cơ hội cho đàm phán. "Iran đã đề nghị chúng tôi một cách rất thiện chí rằng 'xin hãy dừng lại và ngồi vào bàn đàm phán'", ông nói.

Tổng thống Donald Trump phát biểu tại Milford, bang Michigan ngày 27/7. Ảnh: AP

Đến ngày 29/7, ông lại tuyên bố quân đội Mỹ sẽ giáng đòn mạnh vào Iran sau khi lực lượng Mỹ ở Jordan bị tấn công bất ngờ bằng tên lửa.

"Chúng ta sẽ giáng đòn mạnh vào họ và họ sẽ phải hứng chịu một đòn đau",Tổng thống Mỹ nói. "Chúng ta sẽ đánh cho họ tơi bời".

Ngày 1/8

Sau tuyên bố giáng đòn "rất mạnh" vào Iran, ông Trump ngày 1/8 thông báo trên mạng xã hội rằng ông đã hủy các cuộc tấn công dự kiến. Ông cho biết các đồng minh tại Trung Đông đã đạt được những điều khoản cho một thỏa thuận chấm dứt xung đột, trong đó có việc mở lại eo biển Hormuz.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trả lời phỏng vấn trên chuyên cơ Không lực Một khi trở về Nhà Trắng, ngày 2/8. Ảnh: AP

"Dựa trên đề nghị đó, vì lợi ích tương lai của thế giới cũng như sự tồn vong của một Iran thành công và thịnh vượng, tôi đã đồng ý hủy bỏ cuộc tấn công, với điều kiện hai bên có thể nhanh chóng đạt được thỏa thuận", ông Trump nói.

Đáp lại, Bộ trưởng Quốc phòng Iran tuyên bố nước này "không hề ngạc nhiên hay bị động" trước thông báo của ông Trump và khẳng định Iran vẫn duy trì sự cảnh giác trước các mối đe dọa.

Ngọc Ánh (Theo AP, AFP)