Những bà mẹ 'quay cuồng' giữa KPI và trách nhiệm gia đình

19h30, đang ăn tối cùng gia đình, Minh Anh nhận tin nhắn từ quản lý: 'Em sửa lại báo cáo nhé, có vài chỗ cần chỉnh gấp. Gửi lại cho anh trước 21h'.

Bà mẹ hai con, hiện là nhân viên truyền thông tại một công ty công nghệ ở Hà Nội, đặt vội bát cơm xuống, với tay lấy chiếc laptop vẫn để sẵn cạnh bàn ăn rồi bắt đầu làm việc. Với chồng và hai con chị, cảnh cả nhà đang ăn tối nhưng mẹ phải tranh thủ sửa báo cáo hay trả lời khách hàng đã trở nên quá quen thuộc.

Minh Anh, hiện 37 tuổi, cho biết làm truyền thông đồng nghĩa chị lúc nào cũng phải "available". Những cuộc gọi gấp, yêu cầu chỉnh sửa phút chót hay tin nhắn từ khách hàng có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào, kể cả trong bữa cơm tối hay lúc đang cho con ngủ.

"Có hôm tôi vừa sửa kế hoạch truyền thông cho khách, vừa nhắc con đi đánh răng. Đầu óc lúc nào cũng căng ra vì phải xử lý nhiều việc cùng lúc", chị nói.

Minh Anh có hai con đang học tiểu học. Chồng thường về muộn nên phần lớn việc cơm nước trong nhà, đưa đón, kiểm tra bài tập của con hay xử lý những chuyện phát sinh ở trường đều dồn lên vai chị.

Một ngày của bà mẹ hai con bắt đầu từ 5h30 sáng. Sau khi thức dậy và vận động nhẹ khoảng 15 phút, Minh Anh thường tranh thủ kiểm tra email, tin nhắn công việc trước khi xuống bếp chuẩn bị bữa sáng, đồ đạc cho hai con. Gần 7h, chị tất tả đưa con đến trường rồi kịp có mặt ở công ty lúc 7h45.

Làm trong ngành truyền thông với đặc thù liên tục xử lý tin nhắn, khách hàng và deadline gấp, chị hiếm khi có một ngày làm việc đúng giờ. Điều khiến Minh Anh mệt nhất không phải việc nhà mà là cảm giác phải "sẵn sàng mọi nơi cùng lúc".

"Nếu tập trung cho công việc, tôi thấy có lỗi với con. Nhưng dành thời gian cho con thì lại thấp thỏm vì chưa xong KPI", chị nói, thừa nhận nhiều hôm đang ngủ cũng mơ thấy các deadline.

Chị Minh Anh không ít lần phải xử lý công việc khi đang dùng bữa cùng gia đình.

Kỳ nghỉ lễ 30/4 vừa qua cũng không phải quãng thời gian thực sự nghỉ ngơi với Minh Anh. Trong khi nhiều người tranh thủ đi du lịch hoặc thư giãn, chị vẫn phải mang laptop theo bên mình để trực xử lý công việc.

Ban ngày, Minh Anh dành thời gian kèm hai con ôn thi cuối kỳ, tối đến lại tranh thủ kiểm tra email, chỉnh sửa nội dung hoặc phản hồi khách hàng. Xen giữa đó là những buổi tụ họp gia đình, gặp gỡ họ hàng khiến lịch trình của chị gần như kín đặc. "Có hôm đang ngồi ăn cơm với gia đình, tôi lại phải xin phép ra ngoài nghe điện thoại công việc", chị kể.

Với Thu Hương, 42 tuổi, quản lý kinh doanh của một công ty thang máy ở Hà Nội, áp lực không chỉ đến từ chỉ tiêu doanh số và lịch gặp khách hàng dày đặc, mà còn cả sự căng thẳng khi con trai đầu chuẩn bị bước vào kỳ thi lớp 10.

Mỗi quý, phòng kinh doanh 15 người của chị phải đạt doanh thu cả chục tỷ đồng cùng hàng loạt KPI về số hợp đồng, tiến độ dự án và chăm sóc khách hàng. Một ngày làm việc của chị gần như kín cuộc gọi và tin nhắn từ nhân viên, đối tác đến khách hàng cần xử lý sự cố hoặc thúc tiến độ.

Con trai Thu Hương đang học lớp 9 tại một trường công lập ở quận Cầu Giấy. Gần một năm nay, lịch sinh hoạt của cả gia đình gần như xoay hoàn toàn quanh lịch học thêm và thi thử, ôn luyện của con.

Ban ngày họp với đối tác, theo sát doanh số của đội nhóm, tối đến chị nhiều hôm phải đưa con đi học thêm rồi tranh thủ ngồi ở quán cà phê gần trung tâm luyện thi để xử lý nốt công việc. Giai đoạn con ôn thi, chị cũng dành nhiều thời gian hơn cho việc lên thực đơn ăn uống sao cho đầy đủ dinh dưỡng để con có sức khỏe học tập.

"Dù bận rộn, tôi luôn cố gắng nghiên cứu sao cho con ăn uống đầy đủ hơn bình thường, vì cháu học nhiều, ngủ ít nên tôi sợ con xuống sức giữa giai đoạn quan trọng", chị nói. "Tôi cũng cố gắng động viên để con giữ tinh thần thoải mái hơn, vì điều tôi sợ nhất không phải điểm số mà là con bị áp lực quá mức".

Theo chị, chị mệt nhất không hẳn vì chuyện tiền bạc hay thiếu thời gian, mà là lúc nào cũng phải cố cân bằng giữa công việc quản lý áp lực cao và việc đồng hành cùng con trong giai đoạn ôn thi căng thẳng.

"Nhiều người nghĩ phụ nữ văn phòng chỉ mệt ở công ty. Nhưng thật ra, phần khó nhất bắt đầu sau giờ tan làm", chị nói.

Không chỉ Minh Anh hay Thu Hương, tình trạng này đang khá phổ biến ở nhiều phụ nữ thành thị. Sau giờ tan ca ở công ty, họ tiếp tục bước vào "ca làm thứ hai" với việc nhà, con cái và những trách nhiệm không tên.

Chuyên gia tâm lý Hoàng Thị Ngọc Duyên. Ảnh: NVCC

Theo chuyên gia tâm lý Hoàng Thị Ngọc Duyên, Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam, CN Hoàng Hoa Thám (HCM), trạng thái "luôn phải gồng" của nhiều phụ nữ hiện đại không chỉ đến từ khối lượng công việc hay việc chăm con, mà còn bị khuếch đại bởi ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân ngày càng không rõ ràng.

Từ những tin nhắn công việc xuất hiện ngay bữa tối, những cuộc gọi gấp khi đang chăm con, đến việc phải xử lý KPI ngoài giờ làm, cơ thể và tâm trí luôn ở trong trạng thái "sẵn sàng phản ứng". "Nhiều người gần như không còn một khoảng ngắt thực sự để nghỉ ngơi", chuyên gia nói.

Ngoài áp lực công việc và gia đình, nhiều phụ nữ còn tự đặt kỳ vọng phải là người mẹ tốt, người vợ chu toàn và nhân viên đủ năng lực. Những hình mẫu "giỏi việc nước, đảm việc nhà" trên mạng xã hội cũng khiến không ít người rơi vào trạng thái so sánh và áp lực phải hoàn hảo hơn.

"Bi kịch lớn nhất không phải là làm quá nhiều việc, mà là sống quá lâu trong trạng thái phải gồng lên để đáp ứng kỳ vọng", chuyên gia nói.

Theo chuyên gia, sự kéo dài của trạng thái căng thẳng khiến não bộ luôn ở mức cảnh giác cao, dễ dẫn đến mất ngủ, lo âu, cạn kiệt năng lượng và mất kết nối với cảm xúc thật. Đáng lo hơn, quá tải thường tích tụ âm thầm, nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường nhưng bên trong đã rơi vào "burnout".

Chuyên gia cũng lưu ý, không ít phụ nữ quen đặt nhu cầu bản thân xuống cuối cùng, dẫn đến việc dần mất khả năng nhận biết giới hạn và cảm xúc chính mình.

Để tránh quá tải, chuyên gia Ngọc Duyên khuyên phụ nữ cần học cách thiết lập ranh giới lành mạnh giữa công việc và đời sống cá nhân, thay vì cố làm mọi thứ hoàn hảo. "Một người phụ nữ khỏe mạnh về tinh thần không phải người làm được tất cả, mà là người biết dừng lại trước khi mình bị vỡ vụn từ bên trong", cô nói.

Thời gian gần đây, Minh Anh bắt đầu thấy mình dễ cáu gắt hơn trước. Con làm bài chậm, nhà chưa kịp dọn hay tin nhắn công việc đến muộn cũng khiến chị cảm thấy tồi tệ. Tuần trước, sau buổi tối vừa làm việc vừa kèm con học, chị đã lớn tiếng mắng con.

Thấy con im lặng hơn, ánh mắt dè chừng mỗi khi mẹ nói to, Minh Anh bắt đầu chậm lại. Chị nhận ra, mình đã quá tải từ lúc nào không hay, và những căng thẳng kéo dài đang lan sang cả bầu không khí trong nhà. "Trước đây tôi luôn muốn mọi thứ phải thật chu toàn. Nhưng giờ tôi hiểu, nếu không tự cho mình khoảng thở, tôi sẽ kiệt sức, và những người ở bên tôi cũng sẽ bị ảnh hưởng", Minh Anh nói.