Nhóm sách lậu 'sập' đồng loạt

Ngày tàn của sách lậu

Bộ Công an công bố Dự thảo nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân để tổ chức lấy ý kiến đến ngày 26/3. Dự thảo bổ sung nhiều hành vi vi phạm mới, trong đó đáng chú ý là quy định liên quan đến việc chia sẻ sách điện tử lậu.

Trong đó, điều 14 quy định về việc sử dụng không gian mạng để xâm phạm trật tự xã hội nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Cơ quan soạn thảo đề xuất mức phạt tiền từ 10-20 triệu đồng đối với hành vi số hóa và phát tán trái phép các loại ấn phẩm định dạng in (như sách, báo, tạp chí) thành định dạng điện tử (e-book, PDF).

Ngành xuất bản có thể chết mòn vì e-book lậu. Ảnh minh họa.

Khi Dự thảo nghị định được công bố, nhiều nhóm phát tán e-book lậu đồng loạt thông báo đóng cửa.

Một nhóm làm e-book trên Facebook có gần 34.000 thành viên tham gia đã thông báo dừng hoạt động từ ngày 26/3. Quản trị viên của nhóm còn "nhắc" thành viên: "Ai chưa kịp tải hết kho sách thì xin mời tải ngay". Các bài đăng trong nhóm hiện được cài đặt ở chế độ không cho phép bình luận mới. Nhiều người dùng mạng gọi đây là "ngày tàn của e-book lậu".

Theo khảo sát của PV Tiền Phong vào tối 26/3 với hai trang chia sẻ sách lậu khá nổi tiếng, một trang đã dừng hoạt động, một trang vẫn có thể truy cập nhưng toàn bộ đường liên kết chia sẻ sách đã biến mất.

"Điều này thật sự đáng tiếc đối với những ai thường xuyên đọc sách bằng thiết bị điện tử như tôi. Đặc biệt có những tác phẩm đã xuất bản rất lâu, hiện không còn tìm thấy bản cứng trên thị trường. Nhưng ngược lại, nhìn vào mặt tích cực, điều này là tất yếu để bảo vệ bản quyền của tác giả và công sức của nhà xuất bản, đành vậy", một độc giả chia sẻ.

Cộng đồng chia sẻ e-book có 33.800 người theo dõi thông báo ngừng hoạt động.

Kho e-book lậu nổi tiếng có tên Ebookvie cũng thông báo dừng hoạt động từ đầu tháng 3. Đội ngũ vận hành thừa nhận mục đích ban đầu là chia sẻ những cuốn sách yêu thích, để ai cũng có cơ hội tiếp cận tri thức mà không phải bỏ ra quá nhiều tiền và từng nghĩ rằng việc làm đó là việc làm giúp đỡ cộng đồng. Nhưng càng đi sâu, họ càng nhận ra mỗi cuốn sách bị chia sẻ lậu là một phần công sức, thời gian, tâm huyết của tác giả, dịch giả, biên tập viên, nhà xuất bản bị lấy đi mà không được đền bù xứng đáng.

"Khi e-book lậu tràn lan, nhà xuất bản càng khó mua bản quyền sách hay từ nước ngoài, tác giả Việt càng khó sống bằng nghề viết, và chính chúng tôi - những người yêu sách - sẽ dần mất đi những cuốn sách chất lượng trong tương lai", đại diện Ebookvie chia sẻ.

Tai hại từ thói quen 'đọc chùa'

E-book dễ dàng tiếp cận bạn đọc trẻ, tạo điều kiện cho những người hay di chuyển có thể đọc sách ở bất cứ đâu. Tuy nhiên, e-book hiện nay cũng phải chịu sự xâm phạm bản quyền, tình trạng sách lậu, khiến cả người đọc và đơn vị sản xuất đều chịu ảnh hưởng.

Đại diện một nhà phát hành sách lớn ở Việt Nam cho biết gần như cuốn e-book nào mới ra cũng bị ăn cắp nội dung. Các thao tác để lấy cắp rất đơn giản, sau đó các đối tượng đi phát tán nội dung ở nhiều nơi, chia sẻ dưới nhiều hình thức, miễn phí hoặc với số phí rẻ hơn rất nhiều so với e-book “chính hãng”.

Sách mới phát hành chỉ sau vài ngày đã bị scan, chuyển thành file PDF hoặc ePub và chia sẻ công khai qua các nền tảng lưu trữ như Google Drive, Zalo, Telegram. Không khó hiểu khi đông đảo bạn đọc lựa chọn e-book lậu. Thói quen "đọc chùa" khiến nhiều người quên đi ý thức tôn trọng bản quyền, tác quyền và sự sáng tạo của tác giả. Độc giả chưa ý thức được hành động của họ có phải là vi phạm hay không. Bên cạnh đó, nhiều người lại xem việc phát tán sách trên không gian mạng là một thú vui, như một cách chia sẻ tri thức tới cộng đồng.

E-book lậu khiến các đơn vị xuất bản chính thống, hợp pháp bị lao đao, mất nguồn thu. Ông Phạm Nam Thắng - Quyền Tổng Giám đốc Công ty cổ phần phát hành sách TPHCM - nhận định thách thức lớn nhất của sách trên môi trường số là sách giả/sách lậu và xâm phạm bản quyền. Đây không chỉ là bài toán kinh tế của doanh nghiệp mà là bài toán bảo vệ tri thức và môi trường văn hóa đọc. Nếu thiếu cơ chế phối hợp đủ mạnh giữa nền tảng, người bán, cơ quan quản lý, cạnh tranh giá và hàng hóa không rõ nguồn gốc sẽ làm xói mòn niềm tin, kéo giảm chất lượng thị trường và ảnh hưởng trực tiếp tới hệ sinh thái xuất bản.

Vì vậy, sự ra đời của Dự thảo nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân với những nội dung cụ thể được kỳ vọng tiếp thêm động lực cho công cuộc đẩy lùi sách lậu.