Nhiều kỳ vọng vào thượng đỉnh Mỹ - Trung

Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến có chuyến thăm Trung Quốc từ ngày 13 đến 15-5. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc kể từ năm 2017.

Khi Chủ tịch Tập Cận Bình tiếp Tổng thống Donald Trump tại thủ đô Bắc Kinh ngày 14-5, hai nhà lãnh đạo cùng các quan chức cấp cao hai nước dự kiến chốt thỏa thuận liên quan đến hàng loạt vấn đề, trong đó nổi bật là thương mại. Trong chuyến thăm Bắc Kinh hồi năm 2017, ông Donald Trump từng công bố các thỏa thuận thương mại trị giá 250 tỉ USD nhưng một số thỏa thuận sau đó không trở thành hiện thực. Ngoài ra, theo AP, một loạt thỏa thuận thương mại trị giá khoảng 200 tỉ USD được công bố năm 2020, nhưng phần lớn cũng không được triển khai trước khi nhiệm kỳ đầu của ông Donald Trump kết thúc. Gần đây hơn, việc nhà lãnh đạo Mỹ công bố mức thuế quan cao áp lên hàng hóa toàn cầu vào năm ngoái đã khiến Trung Quốc ngừng mua đậu nành của Mỹ và siết chặt xuất khẩu đất hiếm - loại khoáng sản quan trọng đối với các nhà máy Mỹ.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại thủ đô Bắc Kinh hồi tháng 11-2017. Ảnh: AP

Tuy nhiên, căng thẳng giữa hai bên đã phần nào hạ nhiệt kể từ khi Mỹ và Trung Quốc đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại vào năm ngoái, qua đó hạn chế áp thuế lên hàng hóa của nhau. Nhà Trắng cho biết hai bên gần đây đã thảo luận và ủng hộ việc tiếp tục gia hạn thỏa thuận này. Phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly hôm 10-5 cho biết hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về việc thành lập một hội đồng thương mại mới nhằm duy trì đối thoại kinh tế giữa hai nước, đồng thời đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực then chốt như năng lượng, hàng không vũ trụ và nông nghiệp. Theo trang Bloomberg, hai bên sẽ tiếp tục trao đổi về việc Trung Quốc mua hàng trong những lĩnh vực này.

Bên cạnh thương mại, chương trình nghị sự còn gồm vấn đề kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, cạnh tranh về công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI)... Theo đài CNBC, việc Trung Quốc quyết định đình chỉ xuất khẩu nhiều mặt hàng đất hiếm và nam châm liên quan, cùng với lệnh cấm các sản phẩm bán dẫn từ Công ty Nexperia China đã làm đảo lộn các chuỗi cung ứng quan trọng của ngành sản xuất ô tô toàn cầu. Động thái này cũng kéo theo những hệ lụy sâu rộng về cả kinh tế lẫn chính trị tại châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Ở chiều ngược lại, Washington gần đây cáo buộc Bắc Kinh tiến hành các chiến dịch đánh cắp công nghệ AI của Mỹ ở quy mô công nghiệp. Trang tin Bloomberg dẫn lời hai quan chức Mỹ cho biết các quan ngại của Washington liên quan đến AI, cũng như khả năng thiết lập một kênh đối thoại mới với Trung Quốc về vấn đề này, cũng sẽ được đưa ra thảo luận trong cuộc gặp thượng đỉnh.

Ông Chad Bown, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (Mỹ), nhận định kết quả của cuộc gặp này có ảnh hưởng đến lợi ích của gần như mọi bên liên quan. Mối quan hệ Mỹ - Trung Quốc trong thời gian tới, cho dù là hợp tác hoặc đối đầu, đều sẽ ảnh hưởng rất lớn đến kinh tế thế giới. "Cả thế giới đang kỳ vọng hai nhà lãnh đạo có thể đạt được đồng thuận ở ít nhất một số vấn đề, đồng thời tìm cách ngăn căng thẳng tiếp tục leo thang ở những vấn đề còn lại" - ông Eswar Prasad, chuyên gia của ĐH Cornell (Mỹ), nói với đài CNBC. Cũng theo ông Prasad, kết quả cuộc gặp có thể tạo ra tác động lớn tới thương mại toàn cầu, tình hình địa chính trị và thậm chí là sự tồn tại của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.