Nhiều doanh nghiệp vẫn khó hoàn thuế

Xuất khẩu qua kho ngoại quan có được hoàn thuế?

Không khí buổi đối thoại nóng lên khi đến phần đại diện Công ty Thành Công đặt vấn đề, hàng xuất khẩu qua kho ngoại quan có được áp dụng thuế suất GTGT 0% hay không? Hiện DN đã có văn bản của cơ quan hải quan xác nhận về hàng hóa đã hoàn tất thủ tục xuất khẩu. Nếu cơ quan thuế chưa đồng ý hoàn thuế, DN đề nghị được chứng minh bằng hồ sơ, chứng từ thực tế. Đồng thời yêu cầu cơ quan thuế giải thích về việc hồ sơ hoàn thuế ban đầu được xác định thuộc diện "hoàn trước, kiểm tra sau", thế nhưng, sau đó lại chuyển sang "kiểm tra trước, hoàn thuế sau".

Đại diện DN phát biểu tại buổi hội nghị

ẢNH: T.XUÂN

Ông Nguyễn Tiến Dũng - Phó trưởng Thuế TP.HCM trả lời: Đối với hàng hóa xuất khẩu và giao tại kho ngoại quan, vấn đề còn vướng là tiêu chí xác định hàng hóa có thực sự được tiêu dùng ngoài Việt Nam hay không. Cơ quan thuế đang tiếp tục xin ý kiến cơ quan có thẩm quyền về chính sách thuế để làm rõ vấn đề này. Đối với đề nghị của DN về việc bổ sung tờ khai nhập khẩu đối ứng, tờ khai xuất khẩu E21, E31 và cam kết của khách hàng về việc không tiêu dùng hàng hóa tại Việt Nam, cơ quan thuế đề nghị DN tiếp tục cung cấp đầy đủ hồ sơ cho đoàn kiểm tra. Cơ quan thuế sẽ tiếp nhận, nghiên cứu và tổng hợp các chứng từ này để báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền xem xét.

Đại diện DN tiếp tục chất vấn thêm các hồ sơ nêu trên đã được cung cấp và DN cũng được biết có trường hợp DN khác đã sử dụng các chứng từ tương tự để chứng minh hàng hóa không tiêu dùng tại Việt Nam và được giải quyết. Vì vậy, DN đề nghị được áp dụng cách thức chứng minh tương tự, thay vì phải tiếp tục chờ trong khi chưa biết thời điểm chính sách được giải quyết. Ông Nguyễn Tiến Dũng nói cơ quan thuế cần có thêm thông tin để xem xét thêm trường hợp này. DN phối hợp cùng bộ phận thuế trực tiếp để tiếp tục thực hiện làm rõ.

Liên quan đến việc chuyển hồ sơ từ hoàn trước, kiểm sau sang kiểm trước hoàn sau, đại diện cơ quan thuế giải thích, việc phân loại hồ sơ hoàn thuế được thực hiện trước hết thông qua hệ thống quản lý rủi ro. Hệ thống tự động tính toán mức độ rủi ro dựa trên dữ liệu quản lý thuế. Tuy nhiên, trong quá trình xử lý hồ sơ, nếu cơ quan thuế phát hiện thêm thông tin cho thấy hồ sơ có dấu hiệu rủi ro hoặc cần xác minh thì cơ quan thuế có thể thay đổi hình thức phân loại hồ sơ từ "hoàn trước, kiểm tra sau" sang "kiểm tra trước, hoàn sau". Thời gian xác minh phụ thuộc vào tính chất và mức độ phức tạp của từng vụ việc. Những giao dịch đơn giản, có đầy đủ chứng từ chứng minh thì có thể được làm rõ nhanh. Trường hợp giao dịch qua nhiều khâu, mua bán lòng vòng, liên quan đến hóa đơn có dấu hiệu rủi ro hoặc phải phối hợp với cơ quan chức năng khác thì thời gian xác minh có thể kéo dài hơn.

Quản lý rủi ro trong chuỗi giao dịch

Đại diện một DN kể, đề nghị hoàn thuế, được xác định là F0 và không bị cảnh báo rủi ro. Tuy nhiên, một số nhà cung cấp trực tiếp của DN F1 lại bị xác định có rủi ro, thường được gọi là F2. Hệ quả là phần thuế GTGT tương ứng với các hóa đơn mua vào từ nhà cung cấp F1 bị đưa vào diện kiểm tra, xác minh. Điều này gây khó khăn trong quá trình giải trình, bởi DN có đầy đủ hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán và các tài liệu chứng minh giao dịch thực tế. "Đề nghị cơ quan thuế giải thích vì sao DN F0 không bị cảnh báo rủi ro nhưng vẫn phải chịu ảnh hưởng từ rủi ro của các DN khác trong chuỗi giao dịch", đại diện DN hỏi.

Ông Giang Văn Hiển - Phó trưởng Thuế TP.HCM trả lời: Việc rà soát chuỗi giao dịch là một biện pháp quản lý rủi ro nhằm xác định giao dịch hàng hóa có thực tế hay không. Một DN trong chuỗi giao dịch bị cảnh báo rủi ro không đồng nghĩa với việc cơ quan thuế kết luận ngay DN F0 sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc giao dịch không có thật. Nếu DN có đầy đủ hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán và chứng minh được hàng hóa, dịch vụ thực tế phát sinh, được sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh tạo ra doanh thu thì về nguyên tắc, DN được kê khai khấu trừ và hoàn thuế nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Nhưng DN cũng có trách nhiệm kiểm soát đối tác và nhà cung cấp của mình. Trong quá trình hoạt động, DN cần chủ động kiểm tra, đánh giá đối tác và lưu giữ đầy đủ hồ sơ chứng minh giao dịch thực tế.

Ngoài ra, các DN còn nêu các vướng mắc về tỷ giá sử dụng khi lập hóa đơn xuất khẩu; hay trường hợp sau khi việc hoàn thuế đã hoàn tất, nhà cung cấp phát sinh việc thay thế hóa đơn của một giai đoạn trước đó, vậy DN có bị thu hồi số thuế đã được hoàn hay không…

Đại diện Công ty Thép Bosco Yamato Vina cho biết: "Quy định thuế muôn hình vạn trạng, có thể hiểu ra được 10 ý nhưng chung quy lại thì chỉ có một ý. DN luôn mong muốn tuân thủ đúng pháp luật và hoàn toàn không có ý định làm sai. Tuy nhiên, thực tế hệ thống pháp luật thuế hiện nay có những quy định mà DN rất khó tự tin xác định cách áp dụng. "Khi DN gửi văn bản đến cơ quan thuế để hỏi, chúng tôi nhiều khi nhận được câu trả lời bằng cách dẫn lại chính quy định mà DN đã nêu trong câu hỏi. Điều này khiến DN vẫn không biết cuối cùng mình phải làm như thế nào mới đúng. Do đó, DN mong cơ quan thuế hướng dẫn cụ thể hơn giống như kết luận kiểm tra nêu ra rất rõ DN sai ở đâu, số tiền phải điều chỉnh bao nhiêu và trách nhiệm của DN như thế nào", vị này phản ánh.