Nhặt được vé số, trúng thưởng được lĩnh hay phải trả lại?

Anh Nam thấy trên đường có một tờ vé số mới, nhưng không có ai xung quanh để hỏi. Thấy dãy số đẹp trùng ngày sinh của em gái nên anh cầm về định tặng lại

Tối đó thử dò kết quả, anh thấy dãy số trên tờ vé trùng với giải thưởng. Bố anh cho rằng vé đang ở trong tay, nhặt được hợp pháp thì cứ mang đi nhận thưởng, bởi nếu không lấy thì người khác nhặt được cũng lĩnh.

Trong khi mẹ anh cho rằng đây vốn là tài sản của người khác đánh rơi, nếu tự đi lĩnh tiền có thể phát sinh tranh chấp hoặc rắc rối pháp lý.

Anh Nam phân vân không biết nên giữ lại để lĩnh thưởng, hay phải tìm cách giao nộp theo quy định pháp luật.

Xin hỏi, nhặt được vé số, sau khi dò thấy trúng thưởng, người nhặt có được tự mình đi lĩnh thưởng hay không? Hay phải làm thế nào đúng luật?

Luật sư Phạm Thanh Bình (Công ty Luật Bảo Ngọc, Hà Nội) cho rằng anh Nam không nên tự mang tờ vé số đi lĩnh thưởng chỉ vì đang cầm tờ vé đó. Về mặt dân sự, tờ vé số nhặt được trên đường là tài sản do người khác đánh rơi/bỏ quên; việc nhặt được chưa làm phát sinh ngay quyền sở hữu.

Theo Điều 230 Bộ luật Dân sự 2015, người phát hiện tài sản do người khác đánh rơi, bỏ quên: nếu biết chủ thì phải thông báo hoặc trả lại; nếu không biết chủ thì phải thông báo hoặc giao nộp cho UBND cấp xã hoặc công an cấp xã nơi gần nhất để thông báo công khai cho chủ sở hữu đến nhận.

Chỉ sau một năm kể từ ngày thông báo công khai mà không xác định được chủ sở hữu hoặc chủ không đến nhận thì mới xử lý quyền lợi của người nhặt được theo giá trị tài sản.

Vé số trúng thưởng có thể được trả thưởng nếu còn nguyên hình, nguyên khổ, không rách rời, không chắp vá, không tẩy xóa, không sửa chữa và còn trong thời hạn lĩnh thưởng; thời hạn lĩnh thưởng là 30 ngày kể từ ngày xác định kết quả trúng thưởng hoặc ngày hết hạn lưu hành.

Tuy nhiên quy định về điều kiện trả thưởng này không biến người nhặt được thành chủ sở hữu hợp pháp của tờ vé số nếu tờ vé số đó là tài sản người khác đánh rơi.

Theo luật sư, cách làm đúng pháp luật là anh Nam nên giữ nguyên hiện trạng tờ vé, chụp ảnh lại làm chứng cứ, ghi nhận thời gian/địa điểm nhặt được. Nếu có căn cứ biết người đánh rơi là ai thì thông báo hoặc trả lại cho họ.

Nếu không biết chủ, anh cần đến công an cấp xã hoặc UBND cấp xã gần nhất để giao nộp và yêu cầu lập biên bản ghi rõ đặc điểm tờ vé, số vé, ngày mở thưởng, tình trạng vé và thông tin người giao nộp.

Do vé trúng thưởng có thời hạn lĩnh thưởng ngắn, anh nên đề nghị cơ quan tiếp nhận có văn bản/biện pháp bảo toàn quyền lợi liên quan đến tờ vé trong thời hạn lĩnh thưởng, hoặc hướng dẫn làm việc với công ty xổ số để tránh vé hết hạn trong khi đang xác minh.

Nếu anh Nam cố tình chiếm giữ tờ vé số, tự đi lĩnh thưởng rồi khi chủ thật xuất hiện hoặc cơ quan có thẩm quyền yêu cầu trả lại, anh có thể phải trả lại tài sản/tiền thưởng và có thể còn bị xử lý theo quy định của pháp luật, luật sư Bình cho hay.

Về hành chính, hành vi chiếm giữ trái phép tài sản của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc sử dụng, mua, bán, thế chấp, cầm cố trái phép hoặc chiếm giữ tài sản của người khác, có thể bị phạt 3-5 triệu đồng, kèm biện pháp buộc nộp lại lợi bất hợp pháp và buộc trả lại tài sản do chiếm giữ trái phép (theo điểm đ khoản 2 Điều 18 Nghị định 282/2025/NĐ-CP).

Nếu đủ yếu tố hình sự, Điều 176 Bộ luật Hình sự quy định tội chiếm giữ trái phép tài sản khi cố tình không trả lại hoặc không giao nộp tài sản trị giá từ 10 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng sau khi có yêu cầu hợp pháp bị phạt 10-50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Nếu tài sản bị chiếm giữ có giá trị 200 triệu đồng trở lên hoặc bảo vật quốc gia, thì bị phạt tù 1-5 năm.

Tóm lại, theo Luật sư Phạm Thanh Bình, anh Nam không được coi là "nhặt được hợp pháp thì tự lĩnh thưởng". Việc làm đúng pháp luật là thông báo/trả lại cho chủ tờ vé số (nếu biết), hoặc giao nộp cho công an/UBND cấp xã gần nhất và lập biên bản.

Chỉ khi hết thủ tục thông báo công khai mà không có chủ đến nhận thì quyền lợi của người nhặt được mới được giải quyết theo Điều 230 Bộ luật Dân sự.

Hải Thư